۹۵ درصد جمعیت روستایی خراسان رضوی تحت پوشش آبفا؛ چالش ویلاسازی و همکاری محلی

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی اعلام کرد، با وجود پیشرفت چشمگیر در پوشش خدمات‌رسانی، همچنان ۲۱۸ روستای بالای ۲۰ خانوار در این استان از خدمات شرکت آب و فاضلاب محروم هستند. این در حالی است که ۷۷ درصد روستاهای استان که ۹۵ درصد جمعیت روستایی را شامل می‌شوند، تحت پوشش کامل قرار گرفته‌اند.

آمار و ارقام پوشش آبرسانی در خراسان رضوی

حسین امامی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی، با اشاره به آمار خدمات‌رسانی، جزئیات وضعیت موجود را تشریح کرد. بر اساس اظهارات وی، در حال حاضر:

• ۲۱۸ روستا با جمعیتی بالغ بر ۵ هزار و ۲۷۹ نفر (روستاهای بالای ۲۰ خانوار) تحت پوشش خدمات این شرکت نیستند.
• از مجموع ۲ هزار و ۲۴۷ روستای تحت پوشش در استان، ۲ هزار و ۱۵ روستا بالای ۲۰ خانوار و ۲۳۲ روستا کمتر از ۲۰ خانوار جمعیت دارند.
• در مجموع، ۷۷ درصد روستاهای استان که ۹۵ درصد جمعیت روستایی را در خود جای داده‌اند، خدمات آب و فاضلاب را دریافت می‌کنند.

شرایط و موانع تحویل‌گیری روستاها

روستاهای بالای ۲۰ خانوار در اولویت اصلی تحویل‌گیری قرار دارند و تلاش برای پوشش ۲۰ درصد باقیمانده ادامه دارد. با این حال، تحویل‌گیری روستاها منوط به احراز شرایطی است و با چالش‌هایی روبرو شده است.

مهم‌ترین شرایط تحویل‌گیری

تحویل‌گیری هر روستا توسط شرکت آب و فاضلاب مستلزم احراز شرایط زیر است:

• سکونت دائم اهالی روستا.
• وجود منبع پایدار آب در منطقه.
• برخورداری از کد آبادی و تاییدیه رسمی.
• تاییدیه فرمانداری یا بخشداری محل.
• وجود طرح مصوب هادی روستایی.

کُندی روند تحویل‌گیری و عدم همکاری محلی

شرکت آب و فاضلاب آمادگی تحویل‌گیری تمامی روستاهای بالای ۲۰ خانوار را دارد، اما متاسفانه متولیان محلی روستاها در صورت وجود منبع آبی مناسب، حاضر به همکاری نیستند. به همین دلیل، در سال ۱۴۰۲ سرعت تحویل‌گیری روستاها به دلیل شرایط مناسب بارش‌ها و عدم تمایل روستاییان، کند شد.

فرآیند تحویل‌گیری هر روستا بسته به میزان اعتبار و نیاز آن، بین سه ماه تا یک‌سال به طول می‌انجامد. اعتبار مورد نیاز از محل منابع محرومیت‌زدایی، تنش آبی و اعتبارات جاری و عمرانی شرکت تامین می‌شود.

هزینه‌های زیرساختی و چالش ویلاسازی

در سه سال گذشته، پس از تحویل‌گیری روستاها، بیش از سه هزار میلیارد ریال برای اجرای شبکه‌های آبرسانی و تاسیسات تامین آب در این مناطق هزینه شده است. با این حال، چالش‌های جدیدی نیز در مسیر خدمات‌رسانی بروز کرده‌اند.

یکی از چالش‌های بزرگ، رشد بی‌رویه و قارچ‌گونه ویلاها و باغ ویلاها در اراضی کشاورزی است که در قالب شهرک‌های اختصاصی در اطراف شهرها ایجاد می‌شوند و متولیان آن‌ها به دنبال استفاده از خدمات شرکت آب و فاضلاب هستند. این موضوع بار مالی و مدیریتی جدیدی را بر دوش شرکت تحمیل می‌کند.

جهش پوشش پس از یکپارچه‌سازی

اجرای طرح یکپارچه‌سازی شرکت‌های آب و فاضلاب شهری و روستایی در سال ۱۴۰۰، نقطه عطفی در خدمات‌رسانی به مناطق روستایی بود. طبق مواد ۳۸ و ۳۹ قانون برنامه هفتم توسعه، شرکت‌های آب و فاضلاب مکلف شدند تا در گام نخست، روستاهای بالای ۲۰ خانوار را تحویل بگیرند.

بر اساس آمار، قبل از اجرای طرح یکپارچه‌سازی، تنها ۵ روستا تحت پوشش شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی قرار داشتند. اما با اجرای این طرح، ۲ هزار و ۲۴۷ روستا با جمعیتی بالغ بر یک میلیون و ۲۱۷ هزار و ۸۴۳ نفر به شرکت آب و فاضلاب استان تحویل داده شدند که نشان‌دهنده یک تحول عظیم در سطح پوشش‌دهی است.