کشف داروی TY1: دستاورد ۲۰ ساله دانشمندان برای ترمیم DNA و درمان حمله قلبی

ریشه‌یابی مکانیسم ترمیم: از سلول پیش‌ساز تا اگزوزوم

پژوهشگران مرکز پزشکی سدارز-سینای در لس‌آنجلس، با توسعه روشی برای جداسازی سلول‌های پیش‌ساز (Progenitor) قلب، به این پیشرفت مهم دست یافتند. این سلول‌ها که عملکردی مشابه سلول‌های بنیادی دارند، توانایی ایجاد بافت سالم جدید را به‌صورت هدفمندتری ایفا می‌کنند.

ادواردو ماربان، دانشمند علوم پزشکی، سازوکار ویژه سلول‌های پیش‌ساز قلب را تشریح می‌کند:

این سلول‌ها کیسه‌هایی موسوم به «اگزوزوم‌ها» (Exosome) را ترشح می‌کنند که حامل مولکول‌های DNA، RNA و پروتئین هستند. این اگزوزوم‌ها میان سلول‌ها حرکت کرده و بافت آسیب‌دیده را ترمیم و بازسازی می‌کنند.

احمد ابراهیم، نویسنده اول مقاله، اگزوزوم‌ها را به «پاکت‌های حاوی پیام‌های مهم» تشبیه می‌کند و می‌گوید که هدف تیم، کشف مولکول‌های درمانی واقعی درون این پیام‌های رمزگذاری‌شده بود. تیم تحقیقاتی با توالی‌یابی RNA موجود در این کیسه‌های درمانی، مولکولی کلیدی را شناسایی کردند. مطالعات حیوانی نیز فرضیه آنها را تأیید کرده و نشان می‌دهند که این مولکول نقش مهمی در تسهیل ترمیم بافت ایفا می‌کند.

معرفی TY1: مولکول مصنوعی ترمیم‌کننده DNA

حالا و پس از گذشت حدود 20 سال، پژوهشگران موفق شده‌اند نسخه مصنوعی همین مولکول طبیعی را در آزمایشگاه بسازند و به آن نام TY1 را داده‌اند. ماربان در توضیح این دستاورد می‌گوید:

با بررسی سازوکارهای درمانی سلول‌های بنیادی، راهی برای درمان بدن بدون استفاده از خود سلول‌های بنیادی پیدا کرده‌ایم. TY1 نخستین دارو از خانواده اگزومرها است؛ کلاس جدیدی از داروها که از راه‌هایی غیرمنتظره به ترمیم آسیب بافتی کمک می‌کنند.

TY1 از نظر ساختاری مشابه داروهای RNA است و با تقویت فعالیت ژن Trex1، موجب افزایش فعالیت سلول‌های ایمنی می‌شود. این فرآیند به پاکسازی DNA آسیب‌دیده کمک کرده و مسیر ترمیم و بازسازی را هموار می‌کند. این مکانیسم به‌ویژه پس از حمله قلبی اهمیت دارد و می‌تواند میزان آسیب سلولی را کاهش دهد.

کاربردهای فراتر از قلب

کاربرد TY1 تنها محدود به قلب نیست. ابراهیم در این رابطه می‌گوید:

با تقویت ترمیم DNA، می‌توانیم آسیب‌هایی را درمان کنیم که در جریان حمله قلبی ایجاد می‌شوند. نکته هیجان‌انگیز این است که TY1 در شرایط دیگر نیز مؤثر عمل می‌کند؛ از جمله بیماری‌های خودایمنی که در آن بدن به اشتباه به بافت سالم حمله می‌کند. این مکانیسم جدید برای ترمیم بافت، راه را برای گزینه‌های درمانی دیگر در طیف وسیعی از اختلالات باز می‌کند.

گام‌های بعدی و آینده درمان‌های نوین

پس از موفقیت‌های چشمگیر در مدل‌های حیوانی، مرحله بعدی آزمایش TY1 ورود به کارآزمایی‌های بالینی انسانی است. اگر این دارو در انسان نیز عملکرد مورد انتظار را نشان دهد، می‌تواند شروع نسل تازه‌ای از درمان‌ها باشد که دامنه وسیعی از آسیب‌های سلولی ناشی از رخدادهای ناگهانی یا شرایط التهابی مزمن را کاهش می‌دهند. نتایج کامل این تحقیق در نشریه معتبر Science Translational Medicine منتشر شده است.