سبزسازی گسترده چین، دسترسی به آب شیرین را در ۷۴ درصد کشور کاهش داد

کاهش دسترسی به آب در ۷۴ درصد از مساحت چین

بررسی‌ها نشان می‌دهد که بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۰، تغییرات پوشش گیاهی در چین باعث کاهش میزان آب شیرین در دسترس انسان‌ها و اکوسیستم‌ها در ناحیه شرق موسمی و ناحیه خشک شمال‌غربی شده است. این مناطق در مجموع ۷۴ درصد از مساحت چین را تشکیل می‌دهند. در مقابل، در همین دوره، میزان دسترسی به آب در منطقه فلات تبت چین، که باقی‌مانده مساحت کشور را شامل می‌شود، افزایش یافته است.

یکی از نویسندگان این مطالعه توضیح می‌دهد: «متوجه شدیم تغییرات پوشش زمین باعث بازتوزیع آب می‌شود. چین در چند دهه گذشته اقدام به سبزسازی وسیع کرده و به‌طور فعال اکوسیستم‌های پررونق را بازسازی کرده است. این اقدامات همچنین چرخه آب را دوباره فعال کرده‌اند.»

مکانیسم تغییر چرخه آب: تبخیر و تعرق

جابه‌جایی آب بین قاره‌ها و جو زمین توسط سه فرآیند اصلی صورت می‌گیرد:

• تبخیر و تعرق (Evapotranspiration): آب را به جو بالا می‌برد.
• بارش (Precipitation): آب را دوباره به زمین بازمی‌گرداند.

تبخیر، آب را از سطوح و خاک‌ها حذف می‌کند و تعرق، آبی را که گیاهان از خاک جذب کرده‌اند، خارج می‌کند. میزان «تبخیر و تعرق» با پوشش گیاهی، دسترسی به آب و مقدار انرژی خورشیدی که به زمین می‌رسد، تغییر می‌کند.

پژوهشگران با استفاده از داده‌های تبخیر و تعرق، بارش و تغییرات کاربری زمین، دریافتند که در اثر سبزسازی، میزان تبخیر و تعرق بیشتر از بارش افزایش یافته و بخشی از آب به جو منتقل شده است. گسترش جنگل‌ها و بازسازی مراتع باعث افزایش تبخیر و تعرق شده، اما بارندگی فقط در منطقه فلات تبت افزایش یافته و در سایر مناطق دسترسی به آب کاهش یافته است.

«با وجود فعال‌تر شدن چرخه آب، در مقیاس محلی بیش از گذشته آب از دست می‌رود.»

طرح‌های عظیم جنگل‌کاری چین

چین چندین پروژه بزرگ برای افزایش پوشش گیاهی اجرا کرده است:

• دیوار سبز بزرگ: این پروژه که از سال ۱۹۷۸ آغاز شد، با هدف کندکردن گسترش بیابان‌ها در مناطق خشک و نیمه‌خشک شمال کشور اجرا شد و توانسته پوشش جنگلی چین را از حدود ۱۰ درصد در سال ۱۹۴۹ به بیش از ۲۵ درصد افزایش دهد.
• برنامه تبدیل زمین‌های کشاورزی به جنگل و مرتع: این طرح از سال ۱۹۹۹ آغاز شد و کشاورزان را تشویق می‌کند تا زمین‌های کشاورزی خود را به جنگل و مراتع تبدیل کنند.
• برنامه حفاظت از جنگل‌های طبیعی: این برنامه نیز از سال ۱۹۹۹ آغاز شد و بهره‌برداری چوبی در جنگل‌های اولیه را ممنوع و بازسازی جنگل‌ها را ترویج می‌کند.

به‌طور کلی، طرح‌های بازسازی اکوسیستم در چین مسئول ۲۵ درصد از افزایش خالص سطح برگ در جهان بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۷ هستند.

پیامدهای حیاتی برای مدیریت منابع آب

این یافته‌ها پیامدهای مهمی برای مدیریت آب در چین دارد، زیرا منابع آب در این کشور از قبل به‌طور نامتناسب توزیع شده‌اند. بر اساس این مطالعه:

دولت چین در تلاش است تا مشکل نابرابری توزیع آب را حل کند، اما به باور پژوهشگران، اگر تأثیرات سرسبزسازی مجدد بر توزیع آب در نظر گرفته نشود، این اقدامات احتمالاً موفق نخواهند بود. پژوهشگران تأکید می‌کنند که بازسازی اکوسیستم‌ها و جنگل‌کاری در کشورهای دیگر نیز می‌تواند چرخه آب را تغییر دهد و هرگونه تغییری در پوشش زمین باید جداگانه ارزیابی شود تا سودمندی آن برای منابع آب مشخص گردد.

این پژوهش در ژورنال Earth’s Future منتشر شده است.