جهش ۷۴ درصدی معاملات آنلاین؛ ارزش تجارت الکترونیک ایران به ۵۵۰۰ هزار میلیارد تومان رسید

آمار و ارقام کلیدی رشد تجارت الکترونیک

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، روند صعودی ارزش تجارت الکترونیکی در ایران طی سال‌های اخیر بسیار چشمگیر بوده است. این رشد نه تنها از نظر حجم معاملات، بلکه از نظر سهم در خرده‌فروشی کشور نیز اهمیت یافته است.

• سال ۱۴۰۰: ارزش کل تجارت الکترونیکی حدود ۱۲۳۷ هزار میلیارد تومان.
• سال ۱۴۰۱: ارزش معاملات با رشد ۴۸ درصدی به ۱۸۳۶ هزار میلیارد تومان رسید.
• سال ۱۴۰۲: جهش ۷۴ درصدی و رسیدن رقم معاملات آنلاین به ۳۱۸۸ هزار میلیارد تومان.
• سال ۱۴۰۳: ادامه رشد و ثبت ارزش تقریبی ۵۵۰۰ هزار میلیارد تومان.

داده‌های ۱۰۰ روز اول سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که تراکنش‌های آنلاین ۶۰ درصد نسبت به سال گذشته رشد کرده و سهم فروش اینترنتی از خرده‌فروشی کشور به ۶.۸ درصد رسیده است. همچنین، در شش ماهه اول سال ۱۴۰۴، ارزش معاملات به ۳۲۶۳ هزار میلیارد تومان رسیده که نسبت به نیمه نخست ۱۴۰۳ بیش از ۵۲ درصد رشد داشته است. مجموعاً، ایرانیان در سال ۱۴۰۳ بیش از ۴.۷ میلیارد خرید اینترنتی انجام داده‌اند.

محرک‌های اصلی رشد و غلبه بر تورم

رشد چشمگیر اقتصاد دیجیتال بیش از هر چیز ناشی از توسعه زیرساخت‌ها و تغییر عادات خرید در میان مردم است. گزارش‌ها حاکی از تسهیل دسترسی عمومی به پلتفرم‌های آنلاین است:

این توسعه زیرساختی، همراه با افزایش خدمات غیرحضوری، خانوارها را ترغیب کرده تا خریدهای بیشتری را به فضای آنلاین منتقل کنند. متوسط مبلغ هر تراکنش اینترنتی در سال ۱۴۰۳ حدود ۱.۱۶۶ میلیون تومان بوده که ۴۳ درصد نسبت به سال قبل رشد کرده است؛ این میزان رشد، بسیار بالاتر از نرخ تورم بوده و نشان‌دهنده تمایل مصرف‌کننده ایرانی به انتقال سبد خرید سنگین‌تر به فضای مجازی است. گزارش‌ها نیز انجام ۲.۵ میلیارد تراکنش مالی آنلاین در شش ماهه اول ۱۴۰۴ را تأیید می‌کند که حکایت از افزایش اعتماد عمومی به خرید اینترنتی دارد.

سهم بازار و نقش پررنگ کسب‌وکارهای اجتماعی

در حال حاضر، هزینه کل فروش آنلاین ایران حدود ۶.۴ درصد کل خرده‌فروشی کشور است که نشان‌دهنده ظرفیت بالای توسعه باقی‌مانده در بازار است. در بخش تجارت فرد به فرد (C2C) و تجارت اجتماعی، شبکه‌های اجتماعی خارجی سهم قابل توجهی دارند:

حدود ۵۴ درصد کسب‌وکارهای ایرانی برای فروش آنلاین از پلتفرم‌های خارجی نظیر واتس‌اپ و اینستاگرام استفاده می‌کنند، در حالی که پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های داخلی تنها ۲۱ درصد کاربرد دارند. اینستاگرام به تنهایی حدود ۱۰ درصد از کل ارزش فروش آنلاین کشور را به خود اختصاص داده است.

بخش تجارت کسب‌وکار به کسب‌وکار (B2B) نیز با رشد ۲۱ درصدی همراه بوده است؛ به ویژه در معاملات مرتبط با دولت و صنایع بالادستی. به عنوان مثال، معاملات سامانه تدارکات الکترونیکی دولت در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۱ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است.

چشم‌انداز ۱۴۰۴ و اهداف کلان توسعه

با وجود رشد خیره‌کننده، تجارت الکترونیک ایران هنوز جای رشد فراوانی دارد. سهم فعلی آن از تولید ناخالص داخلی زیر ۷ درصد است و سیاست‌گذاران در نظر دارند تا پایان سال ۱۴۰۴، سهم اقتصاد دیجیتال از کل اقتصاد کشور را به ۱۵ درصد برسانند.

فعالان این حوزه پیش‌بینی می‌کنند در صورت تداوم روند کنونی، ارزش معاملات آنلاین ایران در پایان سال ۱۴۰۴ از مرز ۹۰۰۰ هزار میلیارد تومان عبور کند، رقمی که تقریباً دو برابر ارزش ثبت شده در سال ۱۴۰۳ خواهد بود. هرچند رکود اقتصادی و کاهش قدرت خرید ممکن است سرعت رشد را کاهش دهد، اما تحلیلگران معتقدند تقاضا برای خرید آنلاین به دلیل مزایایی چون سهولت و تنوع کالاها، همچنان قوی باقی خواهد ماند و سرمایه‌گذاری مستمر بر زیرساخت‌ها و بهبود سیستم‌های پرداخت، ثبت رکوردهای تازه را در سال‌های آتی تضمین می‌کند.