خشکسالی بی‌سابقه در ایران؛ کاهش ۹۷.۵ درصدی بارش و ذخیره ۹ درصدی سدهای تهران

وخامت آمارها: کاهش بی‌سابقه بارش و ذخایر آب

شرایط بارندگی در سال آبی جاری (از ابتدای مهرماه ۱۴۰۴) نشان‌دهنده وضعیتی بسیار نگران‌کننده است. آمارها حاکی از آن است که میزان بارش‌ها به شکل بی‌سابقه‌ای کاهش یافته است:

• بارندگی سال جاری: تنها ۱.۹ میلی‌متر از ابتدای مهرماه تاکنون.
• بارندگی سال گذشته (مدت مشابه): ۴۸ میلی‌متر.
• میانگین بلندمدت: ۷۵ میلی‌متر.

این ارقام نشان‌دهنده کاهش ۹۶ درصدی بارندگی نسبت به سال گذشته و کاهش ۹۷.۵ درصدی نسبت به میانگین بلندمدت است.

کاهش ورودی به مخازن سدها

سخنگوی صنعت آب کشور با اشاره به شرایط بحرانی سدها، آمار مربوط به ورودی و حجم مخازن را تشریح کرد:

در حال حاضر، پرشدگی کل سدهای کشور ۳۲ درصد است، اما این وضعیت در پایتخت به مراتب وخیم‌تر است.

وضعیت بحرانی سدهای تهران

معاون شرکت آب منطقه‌ای تهران اعلام کرد که از ابتدای دوره پنج ساله خشکسالی، خروجی منابع تأمین آب همواره بیشتر از ورودی بوده که این امر ذخیره آب استان تهران را به شدت کاهش داده است. آمار ذخیره آب تهران گویای عمق بحران است:

• پرشدگی سدهای تهران: تنها ۹ درصد (بخش قابل توجهی به دلیل رسوب است).
• ذخیره فعلی آب تهران: ۱۷۰ میلیون متر مکعب.
• ذخیره سال گذشته (مدت مشابه): ۳۸۰ میلیون متر مکعب.
• میانگین بلندمدت: ۵۰۹ میلیون متر مکعب.

ذخیره آب تهران نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۵۰ درصد و نسبت به میانگین بلندمدت حدود یک سوم کاهش یافته است.

جیره‌بندی آب در دستور کار نیست؛ تأکید بر مدیریت مصرف

با توجه به تحقق پیش‌بینی‌های بدبینانه در مورد کم‌بارشی تهران و ناتوانی بارش‌های اخیر در تشکیل رواناب و ذخیره آب، بحث جیره‌بندی آب به عنوان یک سناریوی احتمالی مطرح شده است. با این حال، سخنگوی صنعت آب کشور صراحتاً اعلام کرد که جیره‌بندی گزینه اصلی نیست:

جیره‌بندی آب شرایطی است که در آن ناچار به قطع آب به طور ناخواسته می‌شویم و این نه به نفع شبکه آب، نه به نفع تأمین آب و نه به نفع شهروندان است. گزینه اصلی ما در مدیریت آب، اعمال مدیریت مصرف از طریق فرهنگ‌سازی، نصب کاهنده‌ها و مشارکت مردمی است.

او تأکید کرد که حتی پیش‌بینی زمستان نرمال نیز نمی‌تواند جبران‌کننده کم‌بارشی‌های انباشته سال‌های گذشته باشد، لذا اعمال سناریوهای سخت‌گیرانه برای مدیریت مصرف در ماه‌های آتی ضروری است.

مدیریت فشار حداکثری به جای قطعی

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران نیز پیش از این موضع مشابهی اتخاذ کرده و اعلام نموده بود که در حال حاضر، قطعی آب یا جیره‌بندی در دستور کار قرار ندارد. رویکرد فعلی، «مدیریت فشار حداکثری» برای کنترل مصرف است.

کارشناسان صنعت آب نیز بر این باورند که به جای اتکا به جیره‌بندی که مطلوب نیست، باید بر تغییر رفتار شهروندان در مصرف آب و همکاری عمومی از طریق فرهنگ‌سازی و استفاده از ابزارهای کاهنده مصرف تأکید شود تا وضعیت منابع آبی بهبود یابد.