کمبود شدید محیط‌بان، پوشش گیاهی انبوه و بحران پسماند؛ چالش‌های محیط زیست گیلان

کمبود شدید نیروی انسانی و چالش‌های نظارتی در گیلان

مدیر کل حفاظت محیط زیست گیلان ضمن تشریح وضعیت بحرانی کمبود نیروی انسانی در این اداره کل، اعلام کرد که این مجموعه تنها یک سوم نیروی مورد نیاز برای پوشش کامل عرصه‌های طبیعی استان را در اختیار دارد. در حال حاضر، تنها ۵۰ نفر محیط‌بان در هر شیفت کاری فعالیت می‌کنند که این تعداد برای حراست از تمامی مناطق طبیعی گیلان به شدت اندک است.

وی تصریح کرد که تمامی عرصه‌های جنگلی گیلان تحت کنترل محیط زیست نیستند. در واقع، تنها ۲۰ درصد از اراضی طبیعی استان تحت حفاظت محیط زیست قرار دارد؛ این در حالی است که مناطق حفاظت شده ۱۰ درصد از مساحت گیلان را تشکیل می‌دهند و ۱۲ درصد از این مناطق نیز منطقه شکار ممنوع محسوب می‌شوند.

وظایف محیط‌بانان گیلان فراتر از جنگلبانی است. آنها علاوه بر حراست از جنگل‌ها، نقش حیاتی در جلوگیری از تخریب محیط زیست، بستر رودخانه‌ها و همچنین مقابله با فعالیت‌های غیرمجاز معادن شن و ماسه ایفا می‌کنند.

موانع طبیعی در پایش تخلفات

شرایط طبیعی استان گیلان یکی از بزرگترین چالش‌ها در زمینه نظارت و پایش عرصه‌های محیط زیستی است. برخلاف استان‌هایی نظیر سمنان یا مرکزی که به دلیل باز بودن شعاع دید، امکان رصد تخلف‌ها از فاصله دور وجود دارد، در گیلان به دلیل پوشش گیاهی انبوه، پایش تخلفات حتی از فاصله یکصد متری نیز به سختی امکان‌پذیر است.

با وجود کمبود نیرو و شرایط دشوار نظارتی، محیط‌بانان گیلان با تعهد و صداقت فعالیت می‌کنند. مدیرکل محیط زیست گیلان تاکید کرد: "اگر تلاش این نیروها در کنار جنگل‌بانان منابع طبیعی نبود، تمامی اراضی طبیعی گیلان به دست متخلفان تصرف می‌شد."

بحران مدیریت پسماند و لزوم تکمیل چرخه

مدیریت پسماند یکی دیگر از معضلات جدی استان گیلان است. مدیر کل حفاظت محیط زیست استان با اشاره به چرخه کامل پسماند، تاکید کرد که آنچه امروز در کشور به نام "زباله سوز" شناخته می‌شود، در واقع "ریجکت‌سوز" است و در سطح جهانی چیزی تحت عنوان زباله‌سوز وجود ندارد.

چرخه استاندارد پسماند شامل پنج مرحله کلیدی است که برای اقدام موثر در این حوزه باید تمامی آنها تکمیل شوند:

• تولید
• تفکیک از مبداء
• حمل و پردازش
• ریجکت سوز
• دفن‌گاه (مرحله نهایی)

معضل تصفیه شیرابه و مشکلات فنی

یکی از بزرگترین موانع در مدیریت پسماند گیلان، عدم وجود تصفیه‌خانه‌های شیرابه فعال است. اگرچه مراکزی در استان برای تصفیه شیرابه احداث شده‌اند، اما متأسفانه برخی از آنها غیرفعال بوده و برخی دیگر با مشکلات فنی و حقوقی جدی مواجه هستند. این وضعیت به طور مستقیم بر روند مدیریت پسماند در استان تأثیر منفی گذاشته است.

مدیرکل محیط زیست گیلان تأکید کرد که اگر هدف، اجرای طرح‌های موثر در حوزه پسماند است، باید بر تکمیل تمامی پنج مرحله چرخه پسماند تمرکز شود و صرفاً به دنبال ساخت ریجکت‌سوز یا انتخاب محلی جدید برای دفن‌گاه نباشیم.

ضرورت مشارکت عمومی و همکاری بین‌دستگاهی

حفاظت از عرصه‌های طبیعی استان مسئولیتی نیست که تنها بر عهده یک نهاد یا دستگاه خاص باشد. مدیر کل حفاظت محیط زیست گیلان بر ضرورت همکاری دستگاه‌ها و مشارکت عمومی در حفاظت از محیط زیست تأکید کرد و افزود: "اگر قرار بر حفظ محیط زیست است، همه باید در نگهداری و حراست از آن کوشش کنیم."