بحران آب و خاک در ایران؛ ۵۰۰ هزار حلقه چاه کشاورزی غیرمجاز است

چالش‌های جدی در بهره‌برداری از منابع حیاتی

مجید آنجفی، معاون زراعت وزارت جهاد کشاورزی، در همایش استانی روز جهانی خاک در دانشگاه کردستان، ضمن تأکید بر نقش محوری کشاورزی در استفاده از خاک، به آمارهای نگران‌کننده‌ای در حوزه منابع آبی اشاره کرد:

• بر اساس اسناد بالادستی، قرار بود در سال ۱۴۱۱ میزان آب قابل برنامه‌ریزی در بخش کشاورزی به ۵۱ میلیارد مترمکعب برسد. این هدف با افزایش بهره‌وری، هفت سال زودتر از موعد، یعنی امسال، محقق شده است.
• تعداد چاه‌های آب کشاورزی کشور که در سال ۱۳۵۷ حدود ۶۰ هزار حلقه بود، اکنون به یک میلیون حلقه رسیده است.
• از مجموع چاه‌های کشاورزی موجود، ۵۰۰ هزار حلقه آن غیرمجاز است که نشان‌دهنده عمق بحران در مدیریت منابع آب زیرزمینی است.

وضعیت فرسایش خاک و نیاز به کشاورزی حفاظتی

معاون وزیر جهاد کشاورزی به وضعیت فرسایش خاک در کشور نیز اشاره کرد و آن را یکی دیگر از چالش‌های جدی دانست. وی با بیان اینکه همه محققان و مدیران حوزه خاک، توسعه سیاست‌های مرتبط با کشاورزی حفاظتی را در دسترس‌ترین راه برای جلوگیری از بحران خاک می‌دانند، تأکید کرد که ارتباط مستقیمی بین کشاورزی حفاظتی و توسعه کشورها برقرار است.

میزان فرسایش خاک در حال حاضر در کشورمان ۱۶ تن در هر هکتار است. بر اساس برنامه‌ریزی انجام شده، این میزان باید به ۱۳ تن در هکتار کاهش یابد.

وی همچنین استان کردستان را در زمینه حفاظت از خاک از استان‌های سرآمد کشور معرفی کرد، اما متذکر شد که این استان همچنان در فرسایش خاک با چالش روبروست و این وضعیت نشان می‌دهد که سایر استان‌ها احتمالاً وضعیت بدتری دارند.

طرح‌های تحولی وزارت جهاد کشاورزی

در راستای مقابله با بحران‌ها و ایجاد پایداری منابع، وزارت جهاد کشاورزی طرح‌های مدونی را در دست اجرا دارد. آنجفی از تعریف برنامه‌هایی در سه حوزه اصلی خبر داد:

• تعریف الگوی کشت جدید
• توسعه کشاورزی حفاظتی
• اجرای طرح پایداری کشت در دیمزارها

طرح پایداری تولید در دیمزارها

طرح مدونی برای پنج سال آینده با عنوان «طرح پایداری تولید در دیمزارها» در وزارت جهاد کشاورزی پیش‌بینی شده است. این طرح که با توجه به دستاوردهای ارزشمند «طرح جهش تولید در دیمزارها» به مرحله اجرا رسیده، با هدف کاهش فشار بر اراضی کشاورزی آبی و انتقال پایه تولید به دیمزارها دنبال می‌شود.

وی با اشاره به نتایج طرح قبلی، اظهار داشت: در طرح جهش تولید در دیمزارها، به جای تک کشتی به چند کشتی در اراضی دیم روی آوردیم که دستاورد جدیدی همچون تولید نیم میلیون تن علوفه در اراضی دیم کشور در سال گذشته را به همراه داشت.

معاون وزیر بر پیگیری منابع مالی لازم برای اجرای طرح پایداری تولید در دیمزارها در برنامه بودجه تأکید کرد و ابراز امیدواری نمود که این طرح با وسعت، شدت و فراگیری گسترده‌تری در کشور اجرایی شود. وی در پایان خاطرنشان کرد که شعار امسال روز جهانی خاک، «خاک‌های سالم برای شهرهای سالم» است.