عقب‌ماندگی ایران از رقابت آب‌شیرین‌کنی منطقه؛ ضرورتی اقتصادی و امنیتی

در حالی که کشورهای امارات متحده عربی، عربستان سعودی و قطر با سرمایه‌گذاری‌های کلان، خود را به بازیگران اصلی حوزه آب‌شیرین‌کنی در سطح جهان تبدیل کرده‌اند، ایران با وجود برخورداری از سواحل وسیع، همچنان در حاشیه این رقابت منطقه‌ای قرار دارد. این توسعه گسترده در جنوب خلیج فارس، با محرک‌هایی چون مصرف بالای شهری و نیاز خوشه‌های بزرگ صنعتی، به وقوع پیوسته است.

پیشتازی کشورهای حاشیه خلیج فارس در فناوری آب

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، خلیج فارس و دریای عمان اکنون به بزرگ‌ترین آزمایشگاه جهانی برای به‌کارگیری فناوری‌های پیشرفته‌ای چون MSF، MED و نسل‌های نوین RO بدل شده‌اند. حجم گسترده سرمایه‌گذاری این کشورها منجر به آن شده است که:

• ظرفیت کلی واحدهای آب‌شیرین‌کنی آنها در مجموع از ده‌ها میلیون مترمکعب در روز فراتر رود.
• بزرگ‌ترین واحدهای تولید آب شیرین در نقشه جهانی، در مناطق جنوبی خلیج فارس مستقر باشند.

این ارقام نشان‌دهنده یک جهش عظیم در پایداری منابع آبی و توسعه صنعتی این کشورها است.

چالش ایران: ظرفیت پایین، نیاز بالا

در مقابل این پیشرفت منطقه‌ای، ایران با وجود افزایش روزافزون نیازهای صنعتی و شهری، تنها با ظرفیتی در حدود یک میلیون مترمکعب در روز در این حوزه فعالیت می‌کند. کارشناسان بر این باورند که توسعه زیرساخت‌های آب‌شیرین‌کنی در کشور دیگر صرفاً یک «انتخاب» نیست، بلکه به دلیل کاهش منابع آب شیرین، فشار شدید بر منابع آبی جنوب و محدودیت‌های انتقال آب بین‌حوضه‌ای، به یک «ضرورت اقتصادی و امنیتی» تبدیل شده است.

متخصصان حوزه آب معتقدند که حرکت به سمت استفاده از واحدهای اسمز معکوس (RO) کم‌مصرف‌تر و پیوند این واحدها با منابع انرژی‌های تجدیدپذیر، تنها مسیر پایدار برای جبران عقب‌ماندگی کنونی ایران در این صنعت است.

پیامدهای تعلل در توسعه صنعتی

در صورتی که ایران در شتاب بخشیدن به پروژه‌های آب‌شیرین‌کنی تعلل ورزد، فاصله با کشورهای جنوبی از چندین بُعد افزایش خواهد یافت. این فاصله نه تنها در ظرفیت تولید آب، بلکه در ابعاد حیاتی دیگری چون کیفیت آب مصرفی صنایع، پایداری تولید و حتی مزیت رقابتی منطقه‌ای نیز عمیق‌تر خواهد شد.

این موضوع می‌تواند به‌طور مستقیم بر آینده توسعه صنعتی و امنیت آبی کشور تأثیرگذار باشد و لزوم توجه فوری به این بخش را دوچندان می‌کند.