کشف رشته کیهانی عظیم و چرخان: درک جدید از تولد کهکشان راه شیری

ستاره‌شناسان با استفاده از تلسکوپ‌های قدرتمند، یکی از بزرگترین و نازک‌ترین ساختارهای چرخان در کیهان را شناسایی کردند: رشته‌ای عظیم متشکل از کهکشان‌ها، گاز و ماده تاریک که به دور محور مرکزی خود می‌چرخد. این کشف مهم، بینش‌های تازه‌ای را در مورد چگونگی شکل‌گیری و تکامل کهکشان‌هایی نظیر راه شیری فراهم می‌کند.

ابعاد شگفت‌انگیز یک ساختار کیهانی

تیم تحقیقاتی با مشاهده بیش از ۲۸۰ کهکشان که در یک خط واحد در سراسر کیهان قرار گرفته‌اند، توانستند این رشته را مورد بررسی قرار دهند. ابعاد این ساختار نشان‌دهنده عظمت و در عین حال نازکی شگفت‌انگیز آن است:

• طول رشته: ۵۰ میلیون سال نوری.
• عرض رشته: تنها ۱۶۳,۰۰۰ سال نوری، که آن را به طرز چشمگیری نازک می‌کند.

پروفسور مت جارویس، یکی از نویسندگان این مطالعه، نازکی این رشته را به «خمیری که به صورت نواری نازک با ضخامت تنها چند میلی‌متر پهن می‌شود» تشبیه کرد و افزود که این ساختار در مقیاس کیهانی، شعاعی تقریباً ۱۰ میلیارد برابر فاصله بین زمین و خورشید دارد.

راز چرخش جمعی کهکشان‌ها

محققان برای بررسی دقیق‌تر، بر روی ۱۴ کهکشان در بخشی از این ساختار تمرکز کردند که خطی به طول ۵.۵ میلیون سال نوری و ضخامت ۱۱۷,۰۰۰ سال نوری را در بر می‌گرفت. نتایج مشاهدات، یک حرکت چرخشی پیچیده را آشکار ساخت.

مشاهدات نشان داد که کهکشان‌ها در دو طرف محور رشته در جهت‌های مخالف حرکت می‌کنند، که این خود دلیلی بر چرخش کل ساختار است. نکته جالب‌تر آن است که بسیاری از کهکشان‌های منفرد نیز در همان جهت رشته می‌چرخند.

دکتر لیلا جونگ، کیهان‌شناس، این پدیده را اینگونه توضیح می‌دهد: «این مانند فنجان‌های چای در یک شهربازی است؛ هر کهکشان مانند یک فنجان چای می‌چرخد، در حالی که کل سکو - رشته کیهانی - نیز می‌چرخد.»

این همسویی در چرخش، این ایده را تقویت می‌کند که ساختارهای کیهانی بزرگ می‌توانند بر چرخش کهکشان‌های درون خود تأثیر بگذارند.

جایگاه رشته در «تار کیهانی» و تکامل اولیه

رشته‌های کیهانی از بزرگترین ساختارهای جهان هستند و بخشی از شبکه‌ای وسیع‌تر به نام «تار کیهانی» محسوب می‌شوند. این رشته‌ها به عنوان مسیرهای کیهانی عمل کرده و خوشه‌های کهکشانی بزرگ را به هم متصل می‌کنند و امکان حرکت گاز و کهکشان‌ها را بین آن‌ها فراهم می‌سازند.

به گفته دانشمندان، آنچه این رشته را استثنایی می‌کند، نه تنها اندازه آن، بلکه ترازبندی چرخش و حرکت چرخشی آن است که «بینشی نادر در مورد چگونگی به دست آوردن چرخش توسط کهکشان‌ها از ساختارهای بزرگتری که در آن ساکن هستند» ارائه می‌دهد.

محققان همچنین ویژگی‌های زیر را در این رشته مشاهده کردند:

• غنی از کهکشان‌های حاوی هیدروژن، که ماده خام تشکیل ستاره است.
• دارای حرکت داخلی کمی است که به آن «خنک بودن پویا» می‌گویند.

این ویژگی‌ها احتمالاً نشان می‌دهد که رشته در مرحله اولیه تکامل خود قرار دارد. دکتر مادالنا تودوراچی، یکی دیگر از نویسندگان، می‌گوید: «این رشته نشان‌دهنده یک سابقه فسیلی از جریان‌های کیهانی است که به ما امکان می‌دهد بفهمیم کهکشان‌ها چگونه چرخش خود را به دست می‌آورند و در طول زمان رشد می‌کنند.»

درک چگونگی شکل‌گیری و تکامل این ساختارها در جهان، دانشمندان را قادر می‌سازد تا بفهمند که کهکشان‌هایی مانند راه شیری چگونه شکل می‌گیرند. این مطالعه در «ماهنامه انجمن سلطنتی نجوم» منتشر شده است.