بحران «زیرمیزی» در جامعه پزشکی؛ از مطالبه ۵ سکه طلا تا فرار مالیاتی ۱۹۰۰ پزشک

ابعاد گسترده تخلفات مالی و اخلاقی در جامعه پزشکی

شرایط زمانی وخیم‌تر می‌شود که این رویه غلط تا سطوح بالای مدیریتی وزارتخانه نیز پیش رفته است. ماجرای جنجالی مطالبه ۵ سکه طلا توسط یکی از معاونان سابق وزیر بهداشت برای انجام عمل جراحی و برکناری وی، نمونه بارز این تخلفات است.

رسوایی در سطح معاونت وزارت بهداشت

هفته گذشته، پس از انتشار نامه‌ای مبنی بر تقاضای رشوه ۵ سکه بهار آزادی توسط سید‌جلیل حسینی، معاون سابق آموزشی وزارت بهداشت، وزیر بهداشت فرد دیگری را به سرپرستی این معاونت منصوب کرد. این اتفاق سوال کلیدی را مطرح می‌سازد که چگونه می‌توان با سازوکاری موثر، نگرانی مردم را در این خصوص برطرف کرد؟

رضا لاری‌پور، سخنگوی نظام پزشکی: تغییرات در وزارتخانه ممکن است همزمان با این اخبار اتفاق بیفتد، اما الزاما دلیل آن زیرمیزی نیست. ضمن اینکه استعفا چه به‌دلیل خبری که منتشر شده باشد یا هر موضوع دیگری یک نقطه قوت است، چراکه بالاخره ما به این نتیجه رسیدیم که اگر اتفاقی می‌افتد فرد باید عذرخواهی کند و استعفا بدهد. رخداد چنین جرمی از سوی پزشکان به واسطه آنکه با جان مردم ارتباط مستقیم دارد، غیرقابل پذیرش است.

علی جعفریان، قائم‌مقام وزارت بهداشت: معاون آموزشی وزارت بهداشت از این جایگاه استعفا داده است و در حال حاضر تمرکز اصلی وزیر بهداشت روی انتخاب گزینه جایگزین مناسب است. حواشی مطرح شده در خصوص این استعفا موضوع دیگری است که اگر جنبه حقوقی داشته باشد، باید از مسیر خود مورد پیگیری قرار بگیرد.

فرار مالیاتی سازمان‌یافته با روش‌های غیرشفاف

سازمان امور مالیاتی از شناسایی بیش از ۱۹۰۰ پزشک متخلف در سال گذشته خبر داده است. این تخلفات شامل ثبت بخشی از گردش مالی پزشکان در حساب‌های افراد مرتبط مانند دستیاران، منشی‌ها یا نزدیکان است. بخش عمده‌ای از این وجوه، به ویژه در حوزه جراحی‌ها، عمل‌های زیبایی و خدمات تخصصی، به صورت غیرشفاف و با روش‌هایی مانند ارز، سکه، طلا یا حتی رمزارز پرداخت می‌شود؛ روش‌هایی که ردیابی آنها دشوار و زمینه‌ساز فرار مالیاتی است.

ضرورت بازنگری در قوانین مقابله با رشوه

منصور علیمردانی، عضو کمیسیون بهداشت و نماینده مجلس، بر ضرورت تنظیم قوانین بازدارنده برای مقابله با رشوه‌گرفتن پزشکان تاکید می‌کند. وی مشکل اصلی را عدم شکایت و اطلاع‌رسانی افرادی می‌داند که رشوه می‌دهند یا با پیشنهاد آن مواجه می‌شوند. او پیشنهاد داده بود که قوانین به نحوی اصلاح شوند که افراد بتوانند بعد از پرداخت رشوه، جرم و تخلف را از مجاری قانونی پیگیری کنند.

پیشنهاد مجازات چندگانه برای پزشک متخلف

پیشنهاد این نماینده مجلس برای مجازات پزشکان رشوه‌گیر، که متاسفانه در صحن رأی نیاورد، شامل موارد زیر بود:

• پزشک متخلف تمام مبلغ رشوه را به فرد شاکی برگرداند.
• علاوه بر آن، ۵۰ درصد از مبلغ رشوه از جانب پزشک به شاکی پرداخت شود.
• پزشک متخلف در نهایت ۵ برابر رشوه دریافتی را به حساب دولت واریز کند.

این نماینده ضمن اذعان به سختی و مشقت سال‌های تحصیل و کار پزشکان، صراحتاً اعلام کرد که هیچ‌کدام از این سختی‌ها دلیل و توجیهی برای رشوه گرفتن و زیر پا گذاشتن وظایف حرفه‌ای و اخلاقی نیست. وی همچنین تاکید کرد که یکی از مشکلات قانون، تاکید بیش از حد بر مستندسازی است، در حالی که امروز راه‌های مختلفی برای انتقال پول بدون سند وجود دارد و اراده جدی برای راستی‌آزمایی و ورود نهادهای مربوطه به این موضوع وجود ندارد.

ورشکستگی بیمه‌ها و مهاجرت، ریشه زیرمیزی

احمد آریایی‌نژاد، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، ریشه تبدیل شدن زیرمیزی به عرف در نظام پزشکی را ناتوانی دولت و ورشکستگی بیمه‌ها در پرداخت به موقع دستمزد پزشکان می‌داند. وی با اشاره به تاخیر بسیار بیمه‌ها در پرداخت ویزیت پزشکان، عنوان کرد که بیمه تامین اجتماعی تا ۷ ماه و بیمه‌هایی نظیر خدمات درمان وضعیت بدتری دارند.

احمد آریایی‌نژاد، عضو کمیسیون بهداشت: دولت و بیمه توان پرداخت هزینه‌های گزاف ویزیت پزشک و دارو را ندارد. اگر بخواهیم پزشکان را مجبور به این دستمزد کنیم به خارج از کشور مهاجرت می‌کنند. باید به صورت قانونی راهی پیدا کنیم پزشک دستمزدش را بگیرد که به مردم فشار نیاید.

وی راهکار بلندمدت برای حل این معضل را کاهش نیاز به درمان از طریق پیشگیری و حفظ سلامت مردم می‌داند و تاکید می‌کند که این موضوع در حال حاضر کم‌اهمیت‌ترین موضوع در برنامه‌های دولتی است و باید با کار کارشناسی و تعریف اهداف بلندمدت، میان‌مدت و کوتاه‌مدت به صورت هدفمند اقدام کرد.