رویدادهای نجومی دسامبر ۲۰۲۵: از اوج بارش شهابی جوزایی تا عبور دنباله‌دار هفت میلیارد ساله

سه بارش شهابی پربار در آسمان دسامبر

آسمان ماه دسامبر میزبان سه بارش شهابی مهم خواهد بود که هر کدام فرصتی استثنایی برای تماشای رگه‌های نورانی در شب فراهم می‌کنند:

بارش شهابی جوزایی (Geminids)

• دوره فعالیت: از چهارم تا ۲۰ دسامبر.
• اوج بارش: ۱۴ دسامبر، همزمان با کاهش هلال ماه که به کاهش آلودگی نوری کمک می‌کند.
• شدت: این بارش به تولید بیش از ۱۲۰ شهاب در ساعت معروف است و یکی از آخرین بارش‌های بزرگ سال ۲۰۲۵ به شمار می‌رود.

شهاب‌سنگ‌های جوزایی از درخشان‌ترین و فراوان‌ترین شهاب‌سنگ‌های آسمان هستند. این اجرام آسمانی با سرعت ۲۴۱ هزار کیلومتر بر ساعت وارد جو زمین شده و به دلیل وجود عناصری مانند سدیم و کلسیم، به صورت رگه‌های چندرنگ سفید، زرد، سبز، قرمز و آبی دیده می‌شوند. مشاهده این بارش‌ها اولین بار در سال ۱۸۶۲ ثبت شد و گمان می‌رود که هر سال شدت بیشتری پیدا کنند.

بارش شهابی خرس (Ursid)

پس از جوزایی، بارش شهابی خرس رخ خواهد داد که از ۱۷ تا ۲۶ دسامبر فعال است و بین ۲۲ و ۲۳ دسامبر به اوج خود می‌رسد. به نظر می‌رسد که شهاب‌سنگ‌ها از صورت فلکی «خرس کوچک» (Ursa Minor) ساطع می‌شوند و نامگذاری آن نیز به همین دلیل است.

بارش شهابی ربعی (Quadrantids)

بارش شهابی ربعی از ۲۸ دسامبر فعال خواهد شد و یکی از قوی‌ترین و مداوم‌ترین بارش‌های شهابی سال محسوب می‌شود. اوج این بارش‌ها در بریتانیا بین سوم تا چهارم ژانویه ۲۰۲۶ خواهد بود.

مقارنه ماه و مشتری: هدیه زودهنگام کریسمس

نزدیکی ظاهری ماه و مشتری یک هدیه کریسمس زودهنگام است که می‌توان آن را امروز هفتم دسامبر مشاهده کرد. این دو جرم آسمانی درست پس از طلوع ماه در شمال شرقی و در پایین افق بهتر دیده می‌شوند. لازم به ذکر است که اگرچه ماه و مشتری در آسمان نزدیک به یکدیگر به نظر می‌رسند، اما در واقع میلیون‌ها مایل از هم فاصله دارند.

عبور دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای 3I/ATLAS

دنباله‌دار «3I/ATLAS» در تاریخ ۱۹ دسامبر به نزدیکترین فاصله خود از زمین خواهد رسید. این جرم آسمانی یک دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای است؛ به این معنی که از بیرون منظومه شمسی ما سرچشمه می‌گیرد، به خورشید وابسته نیست و هرگز باز نخواهد گشت.

این دنباله‌دار با بیش از هفت میلیارد سال قدمت، از منظومه شمسی ما قدیمی‌تر است و سرنخ‌های ارزشمندی را درباره شکل‌گیری سیاره‌ها در سایر منظومه‌های ستاره‌ای ارائه می‌دهد.

این دنباله‌دار اولین بار در ماه ژوئیه کشف شد و مشاهدات اخیر نشان‌دهنده تغییر رنگ احتمالی آن به رنگ آبی کم‌رنگ است که سومین تغییر رنگ از زمان کشف آن به شمار می‌رود. اگرچه گمانه‌زنی‌هایی مبنی بر بیگانه بودن این جرم مطرح شده، اما سازمان فضایی ناسا این ادعاها را رد کرده است. این دنباله‌دار با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نخواهد بود، اما رصد آن با استفاده از یک تلسکوپ آماتور امکان‌پذیر است.

انقلاب زمستانی و آغاز نجومی زمستان

انقلاب زمستانی، که به معنای آغاز نجومی زمستان است، کوتاه‌ترین روز سال در نیم‌کره شمالی محسوب می‌شود. این رویداد زمانی رخ می‌دهد که محور زمین در دورترین نقطه خود از خورشید کج می‌شود.

انقلاب زمستانی یک لحظه خاص است، نه یک روز کامل، و در ۲۱ دسامبر ساعت ۱۵:۰۳ به وقت گرینویچ رخ خواهد داد.

پرواز ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS)

ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS) احتمالا در روز ۲۵ دسامبر ساعت ۰۵:۵۶ به وقت گرینویچ، به مدت تقریباً چهار دقیقه بر فراز بریتانیا قابل مشاهده خواهد بود. با وجود تاریکی هوا، ایستگاه فضایی بین‌المللی به اندازه کافی بالا قرار می‌گیرد تا بتواند نور خورشید را انعکاس دهد و به صورت یک ستاره درخشان و سریع‌السیر، به راحتی با چشم غیرمسلح دیده شود.

ماه گرگ: آخرین ابرماه متوالی

چهارمین ابرماه متوالی، معروف به «ماه گرگ» (Wolf Moon)، در اوایل ژانویه در راه است. این ابرماه آخرین فرصت برای دیدن ماه به این بزرگی و نزدیکی در آسمان شب تا نوامبر ۲۰۲۶ خواهد بود.