کوچک‌ترین سوراخ لایه اوزون قطب جنوب از سال ۲۰۱۹: موفقیت پروتکل مونترال

کاهش چشمگیر مساحت حفره اوزون

لایه اوزون به عنوان سپر حیاتی زمین، وظیفه محافظت از موجودات زنده در برابر پرتوهای فرابنفش (UV) مضر خورشید را بر عهده دارد. داده‌های سال ۲۰۲۵ نشان‌دهنده یک روند بهبودی اطمینان‌بخش است:

• حداکثر مساحت حفره لایه اوزون در سال ۲۰۲۵ به ۲۱ میلیون کیلومترمربع رسید.
• این میزان نسبت به رکورد ۲۶ میلیون کیلومتر مربعی ثبت شده در سال ۲۰۲۳، کاهشی چشمگیر را نشان می‌دهد.
• علاوه بر کاهش اندازه، این حفره زودتر از همیشه بسته شد که نشانه‌ای مثبت از روند سریع‌تر بهبودی است.

«لورنس رویل» (Laurence Rouil)، مدیر سرویس کوپرنیک، تأکید می‌کند: «این پیشرفت نشان می‌دهد وقتی جامعه جهانی باهم متحد می‌شود، چه کارهای بزرگی می‌توان انجام داد.»

پروتکل مونترال و نقش آن در بهبودی

دلیل اصلی این روند مثبت، اجرای موفقیت‌آمیز پروتکل مونترال (۱۹۸۷) است. این توافق‌نامه بین‌المللی، استفاده از مواد شیمیایی مخرب اوزون نظیر کلروفلوئوروکربن‌ها (CFCها) که پیش‌تر در اسپری‌ها و یخچال‌های قدیمی کاربرد داشتند، را ممنوع کرد.

آمارها حاکی از آن است که سطح مواد مخرب اوزون در استراتوسفر قطب جنوب نسبت به دوران اوج خود در سال ۲۰۰۰، حدود یک‌سوم کاهش یافته است. کارشناسان معتقدند بدون اجرای این پروتکل، حفره امسال ابعادی به مراتب بزرگتر داشت.

تأثیر فوران آتشفشان تونگا و پیش‌بینی ترمیم نهایی

دانشمندان همچنان در حال بررسی دقیق علت ابعاد بزرگ و پایداری حفره اوزون در سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ هستند. مظنون اصلی در این زمینه، فوران آتشفشان تونگا در سال ۲۰۲۲ است. این فوران عظیم مقادیر زیادی بخار آب و خاکستر را به استراتوسفر وارد کرد که احتمالاً به طور موقت در تخریب اوزون نقش داشته است. با این حال، کاهش چشمگیر اندازه حفره در سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که اثرات آن رویداد در حال محو شدن است.

پیش‌بینی‌های علمی حکایت از آن دارد که اگر روند کنونی ادامه یابد، لایه اوزون بر فراز قطب جنوب (که نازک‌ترین بخش است) تا حدود سال ۲۰۶۶ به سطح سال ۱۹۸۰ بازخواهد گشت و کاملاً ترمیم می‌شود. این ترمیم، علاوه بر مزایای زیست‌محیطی، تأثیرات مثبتی بر سلامت عمومی جامعه جهانی خواهد داشت، چرا که مشکلات لایه اوزون با افزایش ریسک ابتلا به سرطان پوست، آب‌مروارید و آسیب به محصولات کشاورزی ارتباط مستقیم دارد.