رشد چشمگیر تأمین مالی زنجیره تولید: عبور از ۵۴ همت با ابزارهای جدید بانک مرکزی

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با اتخاذ تدابیر و تمهیدات گسترده، در راستای توسعه ابزارهای نوین تأمین مالی زنجیره تولید، هدایت نقدینگی به سمت فعالیت‌های مولد اقتصادی و تسهیل فرآیند تأمین مالی بنگاه‌ها گام برداشته است. در نتیجه این اقدامات، مجموع تأمین مالی صورت گرفته از طریق این ابزارها از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا سیزدهم آذرماه، از مرز ۵۴ هزار میلیارد تومان (همت) فراتر رفته است.

رشد چشمگیر ابزارهای تأمین مالی زنجیره تولید

میزان تأمین مالی بنگاه‌های اقتصادی با استفاده از ابزارهای زنجیره تولید، نشان‌دهنده اثربخشی سیاست‌های اخیر است. به عنوان مثال، تأمین مالی از طریق اوراق گام در مدت زمان مشابه، به ۲۰.۸ همت رسید که این رقم در مقایسه با ۳.۹ همت سال گذشته، حاکی از یک رشد قابل توجه و جهش در استفاده از این ابزار است. ویژگی‌های کلیدی این ابزارها، شامل امکان انتقال اعتبار در زنجیره‌های تولیدی و رصد و پایش کامل عملکرد، زمینه مناسبی برای هدایت اعتبار و جلوگیری از انحراف منابع فراهم آورده است.

اوراق گام: پیشتاز تأمین مالی تولید

مجموع تأمین مالی انجام شده از طریق اوراق گام که توسط ۱۷ بانک صادر شده است، تا تاریخ ۱۳ آذر ۱۴۰۴ به ۲۰۸ هزار میلیارد ریال رسید. بانک‌های رفاه کارگران و ملت بیشترین میزان عملکرد را در تأمین مالی مشتریان با استفاده از اوراق گام به خود اختصاص داده‌اند.

این ابزار، که اولین ابزار تأمین مالی زنجیره تولید محسوب می‌شود، تاکنون در تأمین سرمایه در گردش بنگاه‌های اقتصادی در صنایع متنوعی نقش داشته است. سهم اوراق گام در تأمین مالی این صنایع از ابتدا تاکنون، از ۱۱۴ همت فراتر رفته و حوزه‌هایی چون خودروسازی، لوازم خانگی، صنایع غذایی، دارو و درمان، بازرگانی، فلزات و مس را پوشش داده است. به تازگی، تأمین مالی زنجیره صنایع مس توسط بانک ملت و با استفاده از اوراق گام عملیاتی شده است.

اصلاحات جدید و چشم‌انداز توسعه اوراق گام

با توجه به اصلاحات صورت گرفته در دستورالعمل اوراق گام در هیئت عالی بانک مرکزی، انتظار می‌رود عملکرد این ابزار با شیب بیشتری افزایش یابد. مهم‌ترین تغییرات شامل:

• افزوده شدن اشخاص حقیقی به دامنه شمول این اوراق.
• جذاب‌تر شدن اوراق گام از منظر نقدشوندگی.

برات الکترونیکی زنجیره تولید: تسهیل‌گر معاملات

ابزار برات الکترونیکی زنجیره تولید از ابتدای سال جاری با قابلیت تأمین مالی سرمایه در گردش اشخاص حقیقی و حقوقی عملیاتی شده است. در حال حاضر، ۱۰ بانک کشور قادر به صدور این برات الکترونیکی هستند و میزان تأمین مالی از طریق این ابزار در نه ماهه منتهی به آذرماه سال جاری، به مبلغ ۳۳۸.۸ هزار میلیارد ریال رسیده است.

عمده استفاده از برات الکترونیکی برای تسویه معاملات در صنایع زیر بوده است:

• خودرو
• دام و طیور
• فولاد
• انتقال آب
• لوازم خانگی
• نساجی
• مواد غذایی و پلاستیک

همچنین، بستر لازم برای تسویه معاملات انجام شده در بورس کالا و بورس انرژی از طریق این ابزار فراهم گردیده تا کاربرد آن در تسهیل تأمین مالی بنگاه‌های اقتصادی گسترش یابد.

کارت رفاهی متصل به اوراق گام: افزایش قدرت خرید خانوار

بانک مرکزی با هدف یکپارچه‌سازی تأمین مالی خانوار و بنگاه‌های اقتصادی، ابزار «کارت رفاهی متصل به اوراق گام» را طراحی کرده است. میزان کالای خریداری شده توسط خانوارها در چارچوب این کارت در بانک رفاه کارگران تاکنون، بالغ بر ۱۳.۲ هزار میلیارد ریال بوده است.

مهم‌ترین اصلاحات شیوه نامه کارت رفاهی

در راستای حمایت از تولیدکنندگان و افزایش قدرت خرید خانوار، شیوه نامه این ابزار در تاریخ ۰۹/۰۷/۱۴۰۴ اصلاح و به شبکه بانکی ابلاغ شده است. مهم‌ترین اصلاحات صورت گرفته به شرح زیر است:

1. ایجاد امکان خرید غیرحضوری از طریق درگاه پرداخت اینترنتی (IPG).
2. اضافه شدن سکوها، پلتفرم‌ها و بازارگاه‌ها (Market Place) به عنوان پذیرنده.
3. افزودن حوزه خدمات به دامنه شمول کارت رفاهی.
4. افزایش سقف مبلغ کارت رفاهی متصل به اوراق گام به ۵ میلیارد ریال.
5. تعدیل نسبت بهینه سررسید اوراق گام به دوره بازپرداخت اقساط کارت رفاهی برای حمایت ویژه از بنگاه‌های تولیدی.

مطالبات قراردادی (فاکتورینگ): ابزاری برای تأمین‌کنندگان

ضوابط پذیرش مطالبات قراردادی یا فاکتورینگ، با هدف واگذاری مطالبات تأمین‌کنندگان و پیمانکاران از کارفرمایان به شبکه بانکی، در چارچوب ماده (۸) قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور تهیه و ابلاغ شده است. بر این اساس، مطالبات قراردادی چندین پروژه غیردولتی به ارزش مجموع ۳۶۰۲ میلیارد ریال از طریق سامانه وزارت امور اقتصادی و دارایی معرفی و در بانک‌های ملت، رفاه کارگران و صنعت و معدن پذیرش و تأمین مالی شده است.