ناو هواپیمابر «فوجیان» چین؛ چالشی جدید برای برتری دریایی آمریکا در اقیانوس آرام

«فوجیان»: جهشی بزرگ در توان دریایی چین

سومین و پیشرفته‌ترین ناو هواپیمابر چین، «فوجیان»، که در نوامبر ۲۰۲۵ به آب انداخته شد، پکن را یک گام بلند به هدفش برای به چالش کشیدن برتری دریایی آمریکا در غرب اقیانوس آرام نزدیک‌تر کرده است. این ناو ۸۰ هزار تنی با قابلیت‌های فنی پیشگامانه، نشانه عزم چین برای تغییر موازنه قدرت در آب‌های بین‌المللی است.

ناو هواپیمابر «فوجیان» که نام خود را از استانی در سرزمین اصلی چین و نزدیک به تایوان گرفته است، با وزن ۸۰ هزار تن، به‌مراتب از دو ناو پیشین این کشور، «لیائونینگ» و «شاندونگ»، پیشرفته‌تر است. کارشناسان این پیشرفت را نشان‌دهنده تغییر جهت راهبردی پکن از «نوسازی دفاعی» به سوی «نمایش قدرت تهاجمی» می‌دانند.

قابلیت‌های کلیدی «فوجیان»

• وزن و ظرفیت: ۸۰ هزار تن وزن و توان حمل تا ۷۰ هواگرد شامل جنگنده، بالگرد و هواپیماهای هشدار زود هنگام.
• قابلیت‌های عملیاتی: توان شناسایی دوربرد، هماهنگ‌سازی دفاع هوایی و اجرای حملات دقیق.
• افزایش گستره: افزایش قابل توجه گستره عملیاتی و توان مانور نیروی دریایی چین.

فناوری پیشرفته: عرشه مسطح و پرتاب الکترومغناطیسی

«فوجیان» نخستین ناو هواپیمابر چین است که به دو ویژگی حیاتی مجهز شده است؛ عرشه مسطح و سامانه‌های پرتاب الکترومغناطیسی (EMALS). این فناوری پیشرفته که آمریکا تنها کشور دیگری است که از آن بهره می‌برد، قدرت ناوهای چینی را به سطحی تازه ارتقا می‌دهد.

دکتر ویلیام سی چونگ، از موسسه پژوهش‌های دفاعی و امنیتی تایوان، در این باره می‌گوید:

«طراحی عرشه مسطح و سامانه پرتاب الکترومغناطیسی، کارایی برخاست و فرود هواپیماها را به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهد. ناوهای دارای سکوی پرش شیبدار، خلبانان را ناچار می‌کنند برای کاهش وزن از بخشی از مهمات صرف‌نظر کنند و همین امر توان عملیاتی را محدود می‌کند.»

این سامانه امکان پرتاب هواپیماهای سنگین‌تر با سوخت و تسلیحات بیشتر را فراهم می‌کند و به همین دلیل، رسانه‌های دولتی چین از «فوجیان» به عنوان «نقطه عطفی بزرگ» در توسعه نیروی دریایی کشور یاد کرده‌اند.

برابری راهبردی و پیامدهای منطقه‌ای

گسترش شتابان نیروی دریایی چین تحت رهبری شی جین‌پینگ، که اکنون از نظر تعداد شناورها از همه کشورها پیشی گرفته، فشار فزاینده‌ای بر آمریکا و متحدانش وارد می‌کند. شی جین‌پینگ شخصاً در مراسم رونمایی از «فوجیان» حضور یافت و بر مجهز شدن آن به سامانه‌های پرتاب الکترومغناطیسی تأکید کرد. این اقدامات نشان‌دهنده تلاش پکن برای رسیدن به نوعی برابری راهبردی با آمریکا است.

تهدید علیه تایوان

نام‌گذاری این ناو از روی استان مجاور تایوان، ابعاد راهبردی آن را برجسته می‌کند. پکن تایوان را بخشی از خاک خود می‌داند و گزینه استفاده از زور را کنار نگذاشته است.

• تهدید اقیانوس آرام: دکتر ساتورو ناگائو از اندیشکده هادسون تاکید دارد که «فوجیان» می‌تواند استحکامات دفاعی شرق تایوان را از سمت اقیانوس آرام تهدید کند و از حملات آبی‌خاکی علیه این خطوط دفاعی پشتیبانی نماید.
• نقش بازدارنده: در دوران صلح، «فوجیان» نقشی بازدارنده مشابه اعزام ناوهای هواپیمابر آمریکا ایفا می‌کند و در بلندمدت نیز امکان اعزام آن به مناطق دوردستی چون خاورمیانه، آفریقا یا اروپا وجود دارد.

محدودیت‌ها و فاصله تا برتری آمریکا

با وجود پیشرفت‌های چشمگیر «فوجیان»، کارشناسان معتقدند که نیروی دریایی چین همچنان با توان و تجربه عملیاتی آمریکا فاصله زیادی دارد.

تفاوت‌های کلیدی با ناوگان آمریکا:

در حالی که آمریکا با ۱۱ ناو هواپیمابر ۱۰۰ هزار تنی هسته‌ای خود، دهه‌ها تجربه عملیات در نبردهای واقعی را پشت سر دارد، ناوگان چین با محدودیت‌هایی روبه‌رو است:

• نیروی محرکه: «فوجیان» و دو ناو دیگر چین با موتورهای دیزلی فعالیت می‌کنند؛ در حالی که ۱۱ ناو هواپیمابر ۱۰۰ هزار تنی آمریکا همگی با نیروی محرکه هسته‌ای کار می‌کنند.
• محدودیت عملیاتی: موتورهای دیزلی و نبود بنادر بزرگ برون‌مرزی برای چین، به این معناست که «فوجیان» به سوخت‌گیری مکرر از سوی شناورهای پشتیبانی نیاز خواهد داشت که توان عملیاتی آن را به‌شدت محدود می‌کند.

آیتا موریکی از موسسه ملی مطالعات دفاعی ژاپن نیز نوشت که «چالش‌های بسیاری در حوزه فناوری و نیروی انسانی همچنان پابرجاست.»

آینده رقابت تسلیحاتی دریایی

با وجود بحث‌ها درباره کاهش اهمیت کلی ناوهای هواپیمابر در عصر موشک‌های پیشرفته و پهپادها، تصاویر ماهواره‌ای نشان‌دهنده آغاز ساخت چهارمین ناو هواپیمابر چین است. جیانگ هسین‌بیاو از موسسه پژوهش‌های دفاعی و امنیتی تایوان تأکید می‌کند که ساخت ناوهای جدید توسط آمریکا نشان‌دهنده ارزش ماندگار این شناورها است.

کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که چین در نهایت به سمت ساخت ناوهای هواپیمابر هسته‌ای پیش برود و این روند، رقابت تسلیحاتی دریایی میان آمریکا و چین را به شدت افزایش خواهد داد.