سقوط سرانه مصرف لبنیات در ایران؛ یارانه نهاده‌ها به جیب خارجی‌ها می‌رود

پیامدهای افزایش قیمت از نگاه تولیدکنندگان

امیرحسین اسماعیل‌پور، مدیرعامل یکی از کارخانه‌های تولید لبنیات، با اشاره به تبعات افزایش قیمت‌ها بر بازار مصرف، بیان کرد که با گران شدن لبنیات، میزان برگشت فرآورده‌ها به دلیل کاهش خرید مردم زیاد شده و کارخانه‌ها با افت مقدار فروش مواجه شده‌اند.

• افزایش قیمت مواد اولیه: قیمت مواد اولیه لبنیات در سه ماه اخیر ۷۰ درصد گران شده است؛ به طوری که قیمت شیر خام از ۲۳ هزار تومان به ۳۵ هزار تومان رسیده است.
• بحران نهاده‌های دامی: ۶۵ درصد قیمت شیر خام را نهاده‌های دامی (ذرت، جو، سویا و کاه) تشکیل می‌دهد که در سامانه بازارگاه به خوبی تامین نشده‌اند.
• تلفات دام: بیماری تب برفکی در برخی دامداری‌ها تا ۳۰ درصد تلفات دام به همراه داشته است.
• مشکلات کارخانجات: قطعی‌های مستمر برق به دستگاه‌هایی مانند دیگ‌های بخار آسیب زده و بر هزینه تمام‌شده تولید افزوده است. همچنین پرداخت پول شیر خام که قبلاً سه ماهه بود، اکنون به دلیل مشکلات دامداران باید به صورت نقدی انجام شود.

تغییر الگوی تولید و صادرات شیرخشک

مدیرعامل این کارخانه لبنی، شیرخشک را پرمصرف‌ترین محصول لبنی دانست که عمدتاً صادر می‌شود. وی دلیل این امر را ارزان‌تر بودن شیرخشک تولیدی ایران نسبت به قیمت جهانی عنوان کرد. این وضعیت باعث شده است که کارخانه‌های لبنی، تولید شیرخشک را افزایش داده و در مقابل، تولید سایر محصولات مورد نیاز داخلی را کاهش دهند.

سهم محصولات لبنی از کل شیر خام تولیدی کشور:

اسماعیل‌پور همچنین به مشکل تامین ارز ۲۸۵۰۰ تومانی برای نهاده‌ها اشاره کرد و اظهار داشت که به نظر می‌رسد دولت دیگر این ارز را اختصاص نخواهد داد؛ زیرا انحصار واردات و توزیع نهاده‌ها توسط «یک شخص» باعث عدم توزیع مناسب در بازار شده است.

یارانه لبنیات به جیب کشورهای خارجی

علی احسان ظفری، رئیس اتحادیه فرآورده‌های لبنی، با انتقاد شدید از وضعیت موجود، مسئولان تصمیم‌گیرنده را متهم کرد که در جلسات تنظیم بازار، «خیلی به فکر سفره مردم نیستند».

یارانه دولتی ۲۸۵۰۰ تومانی به نهاده‌های دامی اختصاص می‌یابد تا لبنیات برای مردم کشورمان با قیمت پایین عرضه شود، نه اینکه با تولید و صادرات شیرخشک، به جیب کشورهای مقصد برود.

وی با ارائه آمار، این ناهماهنگی را تشریح کرد:

• وزارت جهاد کشاورزی آمار تولید شیر خام را ۱۲.۸ میلیون تن در سال اعلام می‌کند.
• ۷ میلیون تن از این میزان، جذب صنایع پودری (شیرخشک) شده و صادر می‌شود.
• مصرف سالانه شیرخشک در کشور ۲۰ هزار تن است، در حالی که صادرات رسمی و غیررسمی آن به ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار تن می‌رسد.
• طبق گزارش نیروی انتظامی، بیش از ۵۰ درصد قاچاق شیرخشک به کشور پاکستان صورت می‌گیرد.

ظفری تاکید کرد که در حال حاضر، نیاز سفره مردم در حال صادر شدن است؛ به این معنی که ارز دولتی ۲۸۵۰۰ تومانی برای واردات نهاده داده می‌شود، اما شیرخشک تولید شده با این نهاده ارزان، با ارز آزاد صادر می‌شود.

سقوط سرانه مصرف و حذف دهک‌های پایین

رئیس اتحادیه فرآورده‌های لبنی به وضعیت نگران‌کننده سرانه مصرف در کشور اشاره کرد:

• اگر هیچ میزان شیر خامی صادر نشود، سرانه مصرف باید به ۱۳۰ کیلوگرم برسد، در حالی که استاندارد جهانی ۱۸۰ کیلوگرم است.
• سرانه مصرف لبنیات در سال ۱۳۸۹ به ۱۳۰ کیلوگرم رسیده بود.
• امروز سرانه مصرف لبنیات ایران به ۵۰ کیلوگرم کاهش یافته است.

وی هشدار داد که با افزایش شدید قیمت‌ها، دهک‌های یک تا پنج جامعه، یعنی حدود ۴۰ تا ۴۵ میلیون نفر از شهروندان، دیگر قدرت خرید لبنیات را ندارند. ظفری تصریح کرد که صادرات شیرخشک باید صرفاً از «سرریز تقاضای داخلی» صورت گیرد، نه اینکه نیاز اساسی مردم قربانی صادرات شود.