اعلام بسته حمایتی ۱۴۰۵ برای صنایع کوچک: ۹۰٪ واحدهای صنعتی کشور SME هستند

مدیرعامل سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران در نخستین رویداد ملی رتبه‌بندی بنگاه‌های کوچک و متوسط (SME100)، با اعلام اینکه بیش از ۹۰ درصد واحدهای صنعتی کشور را صنایع کوچک و متوسط تشکیل می‌دهند، بر نقش کلیدی این بنگاه‌ها در تحول پارادایم اقتصاد جهانی و همچنین توسعه ملی تأکید کرد و از تدوین بسته حمایتی ویژه برای سال ۱۴۰۵ خبر داد.

اهمیت بی‌بدیل SMEها در اقتصاد ملی و جهانی

رضا انصاری، مدیرعامل سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران، این رویداد را که برای نخستین‌بار در سطح کشور برگزار می‌شود، حاصل ایده سازمان صنایع کوچک و همکاری سازمان مدیریت صنعتی دانست. وی با تأکید بر نقش بی‌بدیل بنگاه‌های کوچک و متوسط (SMEها) در توسعه صنعتی کشورها، اظهار داشت که این بنگاه‌ها علاوه بر تقویت زنجیره ارزش صنایع، در زمینه‌هایی چون ایجاد اشتغال، توسعه فناوری، نوآوری و انتقال دانش فنی نقشی کلیدی ایفا می‌کنند.

انصاری با استناد به گزارش سال ۲۰۲۵ سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO)، به تغییر پارادایم در اقتصاد جهانی اشاره کرد. وی تصریح کرد: «چهار تا پنج دهه پیش، ۸۵ درصد ارزش بازار شرکت‌ها بر دارایی‌های فیزیکی استوار بود، اما اکنون همین میزان از ارزش بازار بر دارایی‌های ناملموس مانند فناوری، دانش و برند تکیه دارد. بار اصلی این تحول نیز بر دوش SMEهاست.»

آمار کلیدی صنایع کوچک در ایران

مدیرعامل سازمان صنایع کوچک وضعیت ایران را تشریح کرد و گفت: بیش از ۹۰ درصد واحدهای صنعتی کشور را صنایع کوچک و متوسط تشکیل می‌دهند. این آمار اهمیت فوق‌العاده این بخش در اقتصاد ملی را نشان می‌دهد:

• بیش از ۹۰ درصد واحدهای صنعتی کشور، صنایع کوچک و متوسط هستند.
• حدود ۶۰ درصد این واحدها در شهرک‌های صنعتی واقع شده‌اند.
• از ۵۲ هزار واحد صنعتی فعال در شهرک‌ها، ۹۸ درصد SME محسوب می‌شوند.

جزئیات رویداد رتبه‌بندی SME100

در این رویداد، ۱۰۰ بنگاه برتر کشور انتخاب شدند. انصاری در تشریح نحوه انتخاب این بنگاه‌ها توضیح داد که رتبه‌بندی بر اساس ۱۴ شاخص کلیدی انجام شده است:

• شاخص‌های مالی و اقتصادی
• فناوری و نوآوری
• محیط‌زیست
• تحول دیجیتال و Industry 4.0
• صادرات و برندینگ

برنامه‌های حمایتی ۱۴۰۵ و توسعه ساختاری

مدیرعامل سازمان صنایع کوچک با اشاره به برنامه‌های حمایتی آتی، از تدوین بسته حمایتی ویژه‌ای برای سال ۱۴۰۵ خبر داد. این بسته حمایتی در پنج محور اصلی آماده شده و جزئیات آن به‌زودی منتشر خواهد شد. این محورها شامل موارد زیر است:

1. تأمین مالی
2. توسعه منابع انسانی
3. تحول دیجیتال و بهره‌وری
4. توسعه بازار و صادرات
5. مدیریت دانش

انصاری هدف از این اقدامات را ایجاد هویتی ملی و مشروعیتی بالاتر برای صنایع کوچک و متوسط عنوان کرد. همچنین، دو برنامه مهم در حوزه‌های حکمرانی (Governance) و بازار فناوری (Technomarket) با رویکرد ملی و منطقه‌ای در دستور کار قرار دارد که اجرای آن‌ها برای پایان سال جاری و مردادماه سال آینده (همزمان با روز ملی صنایع کوچک) برنامه‌ریزی شده است.

تاریخچه و جایگاه فلسفی صنایع کوچک

در ادامه این مراسم، قاسم خرمی، مدیرعامل سازمان مدیریت صنعتی، به تاریخچه و مفهوم صنایع کوچک پرداخت. وی یادآور شد که سازمان صنایع کوچک در ابتدا بر اساس پیشنهاد سازمان مدیریت صنعتی شکل گرفت و در سال ۱۳۶۰ به وزارت صنایع و معادن ملحق شد.

مفهوم صنایع کوچک دیگر صرفاً ادامهٔ صنایع کارگاهی یا نسخه کوچک‌شدهٔ صنایع بزرگ نیست؛ بلکه این واحدها بر اساس تعداد کارکنان و ساختارشان تعریف می‌شوند. این مفهوم در جهان جایگاهی ریشه‌دار دارد و از دیدگاه‌هایی مانند «فلسفه عدالت به‌مثابه انصاف» تأثیر پذیرفته است.

خرمی افزود که الگوی «نیازهای اساسی» بر پایه اندیشه‌های لیبرالی و نظریه‌های دولت رفاه شکل گرفت و در دهه ۱۹۷۰، توسعه بر بهبود رفاه عمومی، کاهش فقر و افزایش دسترسی مردم به دستاوردهای توسعه متمرکز شد و صنایع کوچک به‌عنوان زیربنای توسعه صنعتی شناخته می‌شدند. وی اذعان داشت که این مفهوم در ایران سال‌ها مورد غفلت قرار گرفت، اما در زمان تدوین دومین برنامه هفت‌ساله، اهمیت آن به‌صورت جدی مطرح شد.

طراحی مدل اختصاصی ایران

مدیرعامل سازمان مدیریت صنعتی در تشریح فرآیند رتبه‌بندی گفت: این همایش برای نخستین‌بار به‌طور رسمی و ملی با همکاری دو سازمان تخصصی برگزار می‌شود. در تیرماه امسال فراخوانی برای شرکت‌ها ارسال شد و پس از ثبت‌نام، ارزیابان با حضور در محل، مدارک، شواهد و نقاط ضعف و قوت را بررسی و امتیازات را ثبت کردند و سپس دبیرخانه آن را نهایی کرد.

وی خاطرنشان کرد که برای طراحی مسیر این برنامه، مدل‌های موفق جهانی از کشورهای هند، امارات و کره جنوبی مورد مطالعه قرار گرفتند. حاصل این بررسی‌ها، تدوین «مدل اختصاصی صنایع کوچک و متوسط ایران» بود که مسیر برنامه رتبه‌بندی بر اساس آن ترسیم شده است.