هشدارهای قاطع پاکستان به طالبان؛ میانجیگری روسیه و تهدید به اقدام تلافی‌جویانه

دیپلماسی صبورانه اسلام‌آباد در برابر افراط‌گرایی

اسلام‌آباد، با وجود نگرانی‌های جدی، به اولتیماتوم یا انزوا متوسل نشده است. از سال ۲۰۲۱، پاکستان طالبان را از طریق ترکیبی از گفت‌وگوی رسمی، دیپلماسی سطح بالا و اهرم‌های نهادی مهار کرده است. این رویکرد شامل یک سیستم سه‌دوری گفت‌وگو بوده که برای ارائه اطلاعات محرمانه درباره پناهگاه‌های TTP، BLA و القاعده در افغانستان طراحی شده است.

درخواست ثابت پاکستان این بوده است: برای دستیابی به صلح پایدار در آن سوی خط دیورند، شبکه‌های تروریستی باید نابود شوند. تعهد دیپلماتیک پاکستان با آمار زیر پشتیبانی می‌شود:

• سفر‌های متعدد وزیر امور خارجه، مقام عالی‌رتبه دفاعی، نماینده ویژه و مقامات اطلاعاتی-نظامی به کابل در عرض چهار سال.
• برگزاری ۸ جلسه کمیته هماهنگی مشترک.
• برگزاری ۲۲۵ جلسه مرزی.
• ارسال ۸۳۶ یادداشت اعتراضی رسمی.
• صدور ۱۳ بیانیه رسمی.

تعداد بسیار کمی از کشورهایی که ناچار به عبور از تروریسم فرامرزی هستند، چنین صبر استراتژیکی را از خود نشان داده‌اند.

چالش‌های امنیتی کابل برای منطقه

پاکستان از مجامع چندجانبه مانند فرمت مسکو و ساختارهای چهارجانبه و سه‌جانبه برای نهادینه کردن این باور استفاده کرده است که نابودی مخفیگاه‌های TTP و BLA صرفاً یک مشکل دوجانبه نیست، بلکه یک چالش امنیتی برای کل منطقه محسوب می‌شود. به عبارت دیگر، مسئله تروریسم در داخل افغانستان در مرزهای این کشور باقی نمی‌ماند و می‌تواند به سراسر آسیای جنوبی و مرکزی گسترش یابد.

شواهد انکارناپذیر از تهدید فرامرزی

مسائلی که پاکستان با آن‌ها درگیر است، مبتنی بر حدس و گمان نیست و شواهد محکمی آن‌ها را اثبات می‌کند:

• ۱۷۲ مورد نفوذ از تقریباً ۴۰۰۰ ستیزه‌جو به خیبر پختونخوا.
• ۸۳ مورد نفوذ به بلوچستان.
• کشف ۲۱۴ تبعه افغان که تنها در سال ۲۰۲۵ درگیر جنگ با نیروهای پاکستانی بودند.

بمب‌گذاری انتحاری در مجتمع قضایی G-11 اسلام‌آباد، نمونه‌ای بارز از رویکرد تهاجمی تروریست‌ها است. در این عملیات، یک تبعه افغان اهل ننگرهار توسط رهبری گروه تحریک طالبان افغانستان اعزام شده بود و تمام جزئیات عملیاتی در آن سوی مرز هماهنگ شده بود. این وضعیت، جدی بودن پناهگاه‌های کنترل نشده شبه‌نظامیان را دوباره نشان داد.

تأیید جامعه بین‌الملل و گزارش سازمان ملل

ارزیابی‌های جامعه بین‌المللی، هشدارهای پاکستان را برجسته‌تر می‌کند. بر اساس سی و ششمین گزارش تیم نظارت بر پشتیبانی و تحریم‌های تحلیلی سازمان ملل (ژوئیه ۲۰۲۵)، دولت‌های طالبان افغانستان هنوز هم به دلیل آزاد گذاشتن سازمان‌های تروریستی مختلف مقصر هستند:

• القاعده در شش استان غزنی، هلمند، قندهار، کنر، ارزگان و زابل دارای جنگجویان و ایستگاه‌های آموزشی است.
• عملیات القاعده و TTP از طریق سه اردوگاه جدید تقویت شده است.
• مقامات طالبان از تدارکات، سلاح، تأمین مالی و پناهگاه‌های امن برای حضور ۶۰۰۰ نفر از اعضای TTP در افغانستان حمایت می‌کنند، در حالی که کابل رسماً منکر فعالیتشان می‌شود.

شرایط پاکستان برای صلح و هشدار نهایی

بیگانگی بین لفاظی کابل و واقعیت میدانی، صلح در منطقه را به خطر می‌اندازد. اگرچه پاکستان مایل به گفت‌وگو با کمک روسیه یا هر بازیگر بی‌طرفی است، اما خواستار آن است که بحث‌ها به فعلی قابل تأیید و برگشت‌ناپذیر تبدیل شوند. خواسته‌های اسلام‌آباد کاملاً واضح است:

• تحریک طالبان پاکستان و رهبری مرتبط با آن باید تحت کنترل باشند.
• مبادی ورودی و مهمانسراهای طالبان که توسط شبه‌نظامیان استفاده می‌شوند، باید مسدود گردند.
• کمک‌های مالی و کانال‌های لجستیکی باید متوقف شوند.
• تمام نقاط ورودی از طریق مرزها باید حذف گردند.

از منظر اسلام‌آباد، تلاش‌های میانجیگرایانه تنها در صورت تحقق این شروط می‌تواند منطقی باشد. علاوه بر این، پاکستان به وضوح اعلام کرده که هرگونه حمله تروریستی از خاک افغانستان، مستقیماً با کنش تروریست‌ها در پناهگاه‌های امن TTP/BLA در خاک افغانستان مرتبط خواهد بود.

در این صورت، پاکستان حق خواهد داشت که طبق ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد، با اقدامی قاطع تلافی کند. این موضوع در قالب حق دفاع از خود قابل تبیین است؛ حقی که هر کشور مستقلی از آن برخوردار است.

صلح را نمی‌توان محور رایزنی‌های انتزاعی قرار داد؛ چرا که پیش‌شرط آن برچیدن نیروهایی است که باید در این مسیر حذف شوند.

کانال دیپلماتیک روسیه می‌تواند با کمک به دستیابی به هدف پاکستان – یعنی مرزهای امن، همسایگی پایدار و رابطه‌ای مبتنی بر احترام متقابل – به ثبات منطقه کمک کند. اما طالبان افغانستان باید سخنان خود را به بوته آزمایش بگذارند و طبق توافق‌نامه‌های بین‌المللی و دوجانبه، وعده‌های خود را محقق نمایند.