خبر کامل
گاز خنده (اکسید نیتروژن)؛ درمان فوری و غیرمنتظره افسردگی شدید در کمتر از دو ساعت
افسردگی شدید، یکی از ناتوان‌کننده‌ترین بیماری‌های جهان، اغلب به درمان‌های رایج مانند فلوکستین که ماه‌ها طول می‌کشند تا اثر کنند، مقاوم است و حتی برای نیمی از بیماران کاملاً بی‌اثر است. اما اکنون، دانشمندان دانشگاه بیرمنگام و آکسفورد یک راهکار انقلابی و سریع را کشف کرده‌اند: اکسید نیتروژن، یا همان «گاز خنده»، که می‌تواند علائم این اختلال را در کمتر از دو ساعت تسکین دهد.
اثر فوری گاز خنده بر خلق‌وخو
نتایج حاصل از بررسی ۷ کارآزمایی بالینی که روی ۲۴۷ بیمار انجام شد، نشان می‌دهد که استنشاق دوز کنترل‌شده‌ای از گاز خنده (با غلظت ۲۵ تا ۵۰ درصد) تأثیری فوری و چشمگیر بر بهبود خلق‌وخو و کاهش علائم افسردگی دارد. این گاز که معمولاً در دندانپزشکی برای کاهش درد به کار می‌رود، اکنون به عنوان یک داروی ضدافسردگی با شروع اثر بسیار سریع مطرح شده است.
مکانیسم عمل: شباهت به کتامین و افزایش جریان خون مغزی
مکانیسم اثر اکسید نیتروژن احتمالاً مشابه داروی ضدافسردگی سریع‌الاثر کتامین است. این گاز با تأثیرگذاری بر گیرنده NMDA در مغز و آرام‌کردن سیستم گلوتاماترژیک (بخشی مهم از سیستم عصبی که با افسردگی مرتبط است)، باعث تسکین سریع علائم می‌شود.
علاوه بر این، اکسید نیتروژن باعث افزایش جریان خون در مغز می‌شود که این امر می‌تواند به تغذیه بهتر سلول‌های عصبی و دفع مواد زائد کمک کند و در تسریع روند بهبود مؤثر باشد.
محدودیت‌ها و چشم‌اندازهای درمانی
اگرچه اثر گاز خنده فوری است، اما یک درمان دائمی محسوب نمی‌شود. تحقیقات نشان داده است که اثر ضدافسردگی یک دوز واحد معمولاً کوتاه است و علائم ممکن است پس از حدود یک هفته بازگردند. با این حال، تکرار دوزها در طول زمان می‌تواند اثرات درمانی را طولانی‌تر کند.
پروفسور استیون مارواها، روان‌پزشک و یکی از محققان این پژوهش، می‌گوید: «این یافته‌ها برای بیمارانی که امیدشان را به درمان‌های رایج از دست داده‌اند (افسردگی مقاوم به درمان) بسیار هیجان‌انگیز است و می‌تواند به عنوان یک درمان مکمل در کنار روش‌های فعلی استفاده شود.»
عوارض جانبی و ایمنی
دوزهای بالاتر (۵۰ درصد) گاز خنده با عوارض جانبی موقتی همراه هستند که معمولاً به سرعت برطرف می‌شوند. شایع‌ترین عوارض گزارش‌شده عبارتند از:
- حالت تهوع و سرگیجه
- سردرد
- احساس جداشدگی از واقعیت (Derealization)
نکته حائز اهمیت این است که هیچ‌کدام از مطالعات انجام شده، عوارض جانبی خطرناک یا ماندگاری را گزارش نکرده‌اند.
آزمایش‌های گسترده در بریتانیا
در حال حاضر، پژوهشگران دانشگاه بیرمنگام در حال آماده‌سازی اولین کارآزمایی بالینی گسترده در سیستم سلامت ملی بریتانیا (NHS) هستند. هدف این است که مشخص شود آیا می‌توان این درمان را به‌صورت ایمن و عملی در کلینیک‌های روان‌پزشکی ارائه داد یا خیر. این روش می‌تواند برای افرادی که نیاز به مداخله فوری دارند (به ویژه کسانی که افکار خودکشی دارند) حیاتی باشد، زیرا برخلاف داروهای خوراکی، اثرش بلافاصله ظاهر می‌شود. یافته‌های این پژوهش در ژورنال علمی معتبر eBioMedicine منتشر شده است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
