معاون وزیر علوم: پارک‌های فناوری در بحران‌اند؛ صنعت آزمایشگاه مرجع در دانشگاه‌ها ایجاد کند

معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در جشنواره روز پژوهش و فناوری دانشگاه علم و صنعت ایران، ضمن تجلیل از ۵۹ پژوهشگر برگزیده، به تشریح الزامات تحول در نظام آموزش عالی کشور پرداخت. سیدمهدی ابطحی با تأکید بر ضرورت حرکت به سوی «دانشگاه کارآفرین»، از بحران ورودی در پارک‌های علم و فناوری انتقاد کرد و راه‌اندازی آزمایشگاه‌های مرجع بزرگ توسط صنعت در دانشگاه‌ها را برای تضمین پویایی بخش تولید حیاتی دانست.

تحول به سوی دانشگاه کارآفرین و خلاقیت‌محور

دکتر ابطحی، که انتصاب وی اخیراً صورت گرفته است، با اشاره به تغییرات شاخص‌های رتبه‌بندی جهانی، اظهار داشت که اگر دانشگاه‌ها به رسالت پرورش خلاقیت باور داشته باشند، دانشجویان اولین گروهی خواهند بود که این تحول را درک می‌کنند. وی ویژگی‌های دانشگاه کارآفرین را اینگونه برشمرد:

• دانشجو معتقد است آموخته‌هایش سعادت فردی و اشتغال او را تضمین می‌کند.
• دانشجویان با رغبت وارد شده و با اقناع خارج می‌شوند.
• اساتید و دانشجویان تحصیلات تکمیلی به همکاران پژوهشی تبدیل می‌شوند.
• به جای حل مستقیم مسائل صنعت، نیروهایی تربیت می‌شوند که توانایی انجام این وظیفه را دارند.

معاون پژوهشی وزیر علوم افزود: در چنین محیطی، توسعه ملی به مسئله اصلی دانشگاه تبدیل شده و اساتید به نقش خود در پیشرفت کشور باور دارند. همچنین، اشتهار مجموعه آموزشی با احترام به انجمن دانش‌آموختگان و تقویت شبکه علمی تضمین خواهد شد.

الزامات و چالش‌های نظام آموزش عالی

ابطحی در بخش دیگری از سخنان خود، رعایت و تضمین برخی الزامات در وزارت علوم و نهادهای پشتیبان علم و فناوری را برای رسیدن به جایگاهی پاسخگو به مسائل کشور، بسیار مهم دانست.

دفاع از حیثیت آموزش عالی

وی یکی از این الزامات کلیدی را دفاع از حیثیت نظام آموزش عالی کشور عنوان کرد و گفت: متأسفانه گاهی آموزش عالی به نادرستی یک مجموعه پرهزینه تلقی می‌شود، در حالی که منافع ملی کشور به شدت به حوزه آموزش عالی وابسته و توسط آن تضمین می‌شود. وزارت علوم باید از این جایگاه دفاع کند.

پژوهش اصیل و زیرساخت‌های آزمایشگاهی

دکتر ابطحی با اشاره به تغییرات اخیر در آیین‌نامه ارتقای اساتید، تأکید کرد که پژوهش اصیل هرگز بدون ایجاد زیرساخت‌ها، پشتوانه آزمایشگاهی و به‌ویژه آزمایشگاه‌های ملی در کشور محقق نخواهد شد. وی هشدار داد که صرفاً افزایش کمی مقالات و نمایه‌سازی آن‌ها، بدون ارتباطات جهانی مناسب، کیفیت لازم را تضمین نخواهد کرد.

بحران در پارک‌های علم و فناوری

معاون پژوهشی وزارت علوم وضعیت پارک‌های علم و فناوری را نیز بحرانی توصیف کرد. وی دلیل این بحران را ضعف در ورودی‌های پارک‌ها دانست، چرا که نوآوری‌ها در دانشگاه‌ها متولد شده و در پارک‌ها به بلوغ می‌رسند. او توضیح داد:

اگر ورودی پارک‌های علم و فناوری ضعیف باشد، سهم شرکت‌های بزرگ نسبت به استارتاپ‌ها افزایش می‌یابد. هنگامی که شرکت‌های بزرگ رشد می‌کنند، مسائل آنها از جنس تأمین مالی و صادرات است که از وظایف وزارت علوم خارج می‌شود. پارک‌ها تنها در صورتی در خانواده ما تعریف می‌شوند که ورودی‌های مناسبی از محل تحقیق و پژوهش دانشگاهی داشته باشند.

وی متذکر شد که عدم حمایت تجهیزاتی از پژوهش‌های تجربی در دانشگاه‌ها، در درازمدت اثرات منفی جدی بر اقتصاد دانش‌بنیان خواهد گذاشت.

نقش صنعت در پویایی پژوهش دانشگاهی

دکتر ابطحی در ادامه، با استناد به قانون جهش دانش بنیان، تأکید کرد که دوران راه‌اندازی واحدهای تحقیق و توسعه (R&D) بزرگ توسط صنعت سپری شده و اکنون نوآوری‌های باز (Open Innovation) پاسخگو هستند.

وی راهکار پویایی بخش صنعت را در گروی همکاری با دانشگاه‌ها دانست:

برای زنده ماندن و پویایی هرچه بیشتر بخش صنعت کشور، باید آزمایشگاه‌های بزرگ مرجع در دانشگاه‌ها راه‌اندازی شود تا شرکت‌های فناور و استارتاپ‌ها بتوانند از این مجموعه‌ها استفاده کنند. اگر قانون جهش دانش بنیان به درستی فهم شود، صنعت باید این را شانس بزرگی بداند که یک آزمایشگاه مرجع در دانشگاه داشته باشد.

او همچنین از توسعه گسترده و گاه بی‌مورد دانشگاه‌ها و پارک‌های علم و فناوری در مناطق فاقد مزیت انتقاد کرد و آن را منافی عدالت در آموزش عالی دانست.

تجلیل از پژوهشگران نمونه

در پایان این مراسم که در مرکز همایش‌های بین‌المللی امام رضا(ع) دانشگاه علم و صنعت ایران برگزار شد، از ۵۹ پژوهشگر نمونه این دانشگاه به پاس خدمات و دستاوردهای علمی‌شان تجلیل به عمل آمد.