هشدار درباره «پیر شدن» اکوسیستم کارآفرینی ایران در نهمین جشنواره اندیشمندان جوان

عملکرد دبیرخانه و ارتقاء سطح علمی جشنواره

علیرضا ساری، دبیر علمی جشنواره، با ابراز خرسندی از مشارکت گسترده ملی در نهمین دوره، عملکرد دبیرخانه و بخش‌های اجرایی را بسیار مطلوب ارزیابی کرد. وی تأکید کرد که در طول ۹ دوره فعالیت، فرآیند داوری‌ها به سمت استانداردسازی پیش رفته است و اگر در برخی بخش‌ها کاهش تعداد آثار مشاهده می‌شود، نتیجه همین تمرکز بر حفظ سطح کیفی قابل قبول است.

محوریت علوم پایه و هوشمندسازی صنعت

ساری، علوم پایه را محور توسعه علمی کشور دانست و اظهار داشت که بدون آن، انتظار رشد و تولید مؤثر میسر نخواهد بود. همچنین، ساختار کمیته‌های علمی جشنواره به‌روزرسانی شده و امسال گروه ویژه‌ای با رویکرد چندمنظوره در حوزه هوشمندسازی صنعت معدن برگزار شد که مستلزم حضور داوران با تجربه بین‌رشته‌ای بود. در این دوره، با تشکیل تیم‌های تخصصی و نظارت مستمر، امکان بهره‌گیری گسترده‌تر از داوران متخصص فراهم و سطح کیفی داوری‌ها حفظ شد.

رشد کمی و کیفی ایده‌ها در سال جاری

دبیر علمی جشنواره با اشاره به محدودیت زمانی داوری‌ها، تصریح کرد که با وجود این چالش، شاهد رشد کمّی و کیفی ایده‌ها بوده‌ایم. وی روند انتخاب برگزیدگان را شامل مراحل انتخاب اولیه، نمره‌گذاری و ارائه ایده‌ها دانست و افزود که برگزیدگان نهایی بدون اطلاع قبلی برای ارائه در روز اختتامیه دعوت خواهند شد.

هشدار دبیر بخش کسب‌وکار: اکوسیستم کارآفرینی در حال «پیر شدن» است

دکتر محمدرضا زالی، دبیر بخش کسب‌وکار جشنواره، با استناد به گزارش دیده‌بان جهانی کارآفرینی که دانشگاه تهران مسئولیت اجرای آن را در ایران بر عهده دارد، به اهمیت دو شاخص کلیدی اشاره کرد:

• کارآفرینی نوپا: کسانی که طی ۴۲ ماه گذشته کسب‌وکار خود را راه‌اندازی کرده‌اند.
• کارآفرینی تثبیت‌شده: افرادی که بیش از سه‌ونیم سال سابقه فعالیت دارند.

زالی یادآور شد که قاعده شناخته‌شده جهانی این است که نرخ کارآفرینی نوپا باید بالاتر از کارآفرینی تثبیت‌شده باشد؛ زیرا نوپاها ورودی مخزن کارآفرینی هر کشور هستند.

ناترازی منفی در آمار کارآفرینی ایران

بر اساس آمار جهانی، در حالی که نرخ کارآفرینی نوپا در آمریکا در سال ۲۰۲۳ به ۱۹ درصد و نرخ تثبیت‌شده ۹ درصد گزارش شده است، وضعیت ایران نشان‌دهنده یک تهدید جدی است. آمار مقایسه‌ای وضعیت کارآفرینی در ایران و آمریکا در سال ۲۰۲۳ به شرح زیر است:

دکتر زالی تأکید کرد که تقریباً برابر شدن این دو شاخص در ایران که به آن «ناترازی منفی» گفته می‌شود، نشان‌دهنده پیر شدن اکوسیستم کارآفرینی کشور و کاهش ورود جوانان است و این وضعیت از تهدید‌های جدی پنج سال آینده محسوب می‌شود.

معیار‌های ارزیابی ایده‌های کسب‌وکار

در این دوره، ۶۴ ایده کسب‌وکار مورد ارزیابی قرار گرفتند. ارزیابی‌ها بر اساس تفکر استارت‌آپی و اجرای سریع ایده متمرکز بود و چهار معیار اصلی در نظر گرفته شد:

1. ماهیت ایده
2. تیم استارت‌آپی
3. مدل کسب‌وکار
4. داشتن نمونه محصول

ضرورت افزایش حمایت‌ها و نقش کمیته بین‌الملل

علیرضا ساری با اشاره به محدودیت امکانات، تأکید کرد که ظرفیت فعلی جشنواره کمتر از حد مطلوب است و برای توسعه و پویایی آن نیازمند حمایت بیشتر نهاد‌های دولتی و غیردولتی هستیم.

بهره‌گیری از ظرفیت ارزشمند ایرانیان غیرمقیم

فاطمه محمدی‌پناه، دبیر کمیته بین‌الملل جشنواره، نیز بر اهمیت اطلاع‌رسانی صحیح رسانه‌ها برای دیده شدن پژوهش‌های جوانان تأکید کرد. وی محور فعالیت‌های کمیته بین‌الملل را حمایت از پروژه‌های دانشجویی با استفاده از تخصص بین‌المللی و ایرانیان غیرمقیم دانست و افزود: «اطلاع‌رسانی گسترده رسانه‌ها موجب آشنایی بیشتر ایرانیان غیرمقیم با این پروژه‌ها می‌شود؛ بسیاری از آنان خود را نسبت به سرزمین مادری متعهد می‌دانند و تمایل دارند به دانشجویان، پژوهشگران و صنایع کشور یاری رسانند.»

زمان برگزاری آیین اختتامیه

آیین اختتامیه نهمین جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان به مناسبت هفته پژوهش و فناوری، روز چهارشنبه ۲۶ آذرماه ۱۴۰۴ از ساعت ۱۴ در سالن علامه امینی دانشگاه تهران برگزار خواهد شد.