خبر کامل
فرمان پزشکیان برای تشکیل شرکت مادرتخصصی ریلی؛ نجات تهران با توسعه قطار حومه‌ای
فرمان رئیس‌جمهور برای نجات پایتخت از بحران‌های حومه
رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان با درک اینکه مشکلات کلان‌شهر تهران فراتر از مرزهای آن است، فرمانی حیاتی برای تشکیل «شرکت مادرتخصصی حمل‌ونقل ریلی حومه‌ای و منطقه‌ای» صادر کرده است. هدف این اقدام، توسعه سریع شبکه و ناوگان قطارهای حومه‌ای با اولویت تهران است تا معضلاتی چون ترافیک، آلودگی هوا و حتی تنش آبی پایتخت از طریق حومه حل و فصل شود. این تصمیم پس از سلسله نشست‌هایی با حضور رئیس‌جمهور، وزیر راه و شهرسازی و مدیران ارشد بخش حمل‌ونقل ریلی اتخاذ شد.
استراتژی حل مشکلات تهران در خارج از مرزها
مسعود پزشکیان معتقد است که توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی، وظیفه اصلی دولت است و تجربه نشان داده است که ساخت و تعریض جاده‌ها تأثیر زیادی بر کاهش ترافیک و آلودگی هوا ندارد؛ بلکه توسعه ناوگان ریلی در بخش بار و مسافر می‌تواند راه‌حل این مشکلات باشد. دانش برنامه‌ریزی حمل‌ونقل، افزایش ظرفیت معابر خودرویی را «تقاضای القایی» می‌نامد که نه تنها ترافیک را کاهش نمی‌دهد، بلکه در میان‌مدت آن را افزایش می‌دهد.
تشکیل شرکت مادرتخصصی حمل‌ونقل ریلی
بر اساس فرمان رئیس‌جمهور، طراحی ساختار سازمانی برای تشکیل «شرکت مادرتخصصی حمل‌ونقل ریلی حومه‌ای و منطقه‌ای» توسط سازمان اداری و استخدامی صورت گرفته است. این شرکت جدید باید توصیه‌های رئیس‌جمهور را مد نظر قرار دهد:
- توسعه مویرگی خطوط ریلی در مناطق دارای ظرفیت.
- برقی‌سازی مسیرهای ریلی.
- تجهیز لکوموتیو و واگن همزمان با توسعه شبکه.
- تهیه نقشه جامع کاری و تقسیم پروژه‌ها به بخش‌های کوچک‌تر.
وحید علی‌قارداشی، مدیرکل دفتر مهندسی و نظارت تاسیسات زیربنایی شرکت راه‌آهن، تشکیل این شرکت را یک تجربه موفق جهانی دانست که به هدفمند شدن یارانه‌های دولتی در حوزه سفرهای ریلی حومه‌ای کمک شایانی می‌کند.
نقاط ضعف بنیادی قطارهای حومه‌ای
در نشست‌های پیشین، پنج نقطه ضعف اساسی در شبکه قطارهای حومه‌ای شناسایی شد که مانع اصلی جذب مسافر است:
- کمبود و فرسودگی ناوگان ریل‌باس: ناکافی بودن قطارها و کیفیت پایین سفر ناشی از ازدحام.
- کمبود زیرساخت ریلی: عدم تفکیک مسیرهای حومه‌ای و غیرحومه‌ای.
- فقدان ایستگاه‌های تبادلی: تنها یک ایستگاه تبادلی میان مترو و شبکه راه‌آهن وجود دارد.
- کسری پارکینگ خودرو: در محوطه ایستگاه‌های راه‌آهن پارکینگ کافی وجود ندارد.
- سرفاصله طولانی حرکت قطارها: عدم دسترسی مطلوب در طول شبانه‌روز.
سهم واقعی حومه‌نشین‌ها در بحران پایتخت
منشأ عمده مشکلاتی که امروز گریبان تهران را گرفته، ناشی از توسعه نامتوازن حومه و ضعف حمل‌ونقلی است. شهرهای اقماری بدون برنامه‌ریزی حمل‌ونقل شکل گرفته‌اند؛ برخلاف الگوی جهانی که ابتدا ریل توسعه می‌یابد و سپس سکونتگاه‌ها پیرامون آن شکل می‌گیرند.
میانگین مسافت شهرهای اقماری تا مرکز پایتخت حدود ۵۰ کیلومتر است؛ بنابراین هر سفر رفت و برگشت روزانه حومه‌نشین‌ها، پیمایشی به مراتب بیشتر از کل مسافت طی شده توسط یک شهروند تهرانی (۱۰ تا ۲۰ کیلومتر) به شبکه معابر تحمیل می‌کند.
این پیمایش طولانی‌تر به معنای انتشار بیشتر آلاینده‌ها و سهم قابل توجه خودروهای ورودی از حومه در ازدحام ترافیکی و آلودگی هوای تهران است. در حال حاضر، سهم قطار حومه‌ای از سفرهای ریلی ساکنان حومه به مقصد پایتخت تنها ۲.۳۶ درصد است و با احتساب متروی کرج و پرند، سهم کل شبکه ریلی حدود ۱۸ درصد است. این یعنی ۸۸ درصد مسافران، سفر جاده‌ای با خودروی شخصی یا وسایل نقلیه عمومی دیگر را ترجیح می‌دهند.
برنامه‌ریزی سه‌گانه برای التیام تهران
مدیرکل دفتر مهندسی و نظارت تاسیسات زیربنایی شرکت راه‌آهن، سه اقدام اولویت‌دار را برای توسعه قطار حومه‌ای پایتخت تشریح کرد:
گام اول: تکمیل زیرساخت‌ها
پروژه‌های ریلی حومه‌ای با ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی، در صورت اولویت‌گذاری در نظام برنامه‌ریزی کشور، ظرف مدت کوتاهی (حدود دو سال) قابل تکمیل است. این پروژه‌ها شامل خطوط پیش‌بینی شده برای تفکیک مسیر قطارهای حومه‌ای و غیرحومه‌ای است.
گام دوم: تأمین ناوگان کافی
برای جذب حومه‌نشین‌ها، کمبود ناوگان ریل‌باس باید جبران شود. در حال حاضر با ۲۰ ریل‌باس و سرفاصله‌های چندساعته، ریل جذابیت ندارد. اما اگر ۲۰۰ رام ریل‌باس وارد خطوط شود و با سرفاصله ۱۵ تا حداکثر ۳۰ دقیقه مسافران را جابه‌جا کند، اقبال عمومی به خطوط حومه‌ای افزایش چشمگیری خواهد داشت.
گام سوم: توسعه ایستگاه‌های تبادلی (ماموریت شهرداری تهران)
شرط موفقیت پروژه‌های قطار حومه‌ای، ایجاد ایستگاه‌های تبادلی میان مترو و راه‌آهن است. شهرداری تهران در چشم‌انداز بلندمدت، مأموریت مهمی برای ایجاد هشت ایستگاه تبادلی با شبکه راه‌آهن بر عهده گرفته است. در صورت احداث این ایستگاه‌ها، ۷۰ درصد خطوط مترو به شبکه راه‌آهن دسترسی مستقیم پیدا می‌کنند.
پیچ تاریخی برقی‌سازی
توسعه خطوط حومه‌ای می‌تواند سرآغازی جدی برای برقی‌سازی شبکه راه‌آهن باشد. خطوط برقی این قابلیت را دارند که مسافران را با سرعت ۲۰۰ کیلومتر بر ساعت جابه‌جا کنند، درحالی‌که میانگین سرعت قطارهای معمولی ۸۰ تا ۱۰۰ کیلومتر است. رئیس‌جمهور، شرکت در شرف تأسیس را به مطالعه و بررسی برقی‌سازی خطوط حومه‌ای مأمور کرده است تا ضمن افزایش سرعت، آلاینده‌ها نیز کاهش یابند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
