سوادکوه شمالی، قطب عسل مازندران؛ چالش‌های اقلیمی و تقلبی در مسیر برندسازی

سوادکوه شمالی، قطب عسل مازندران: چالش‌های اقلیمی و تقلبی در مسیر برندسازی

سوادکوه شمالی، با داشتن بیش از ۷۰۰ هزار کلنی زنبورعسل، یکی از مراکز مهم تولید عسل در استان مازندران به شمار می‌رود. با این حال، این صنعت حیاتی با چالش‌های جدی از جمله تغییرات اقلیمی، هجوم عسل‌های تقلبی و ضعف در تکمیل زنجیره ارزش، از جمله فرآوری و برندسازی، مواجه است.

آمار تولید و ظرفیت شهرستان

مدیر جهاد کشاورزی سوادکوه شمالی با اشاره به ظرفیت‌های این شهرستان، آمار دقیقی از فعالیت‌های زنبورداری ارائه کرد. این منطقه دارای ۷۲۰ بهره‌بردار فعال است که بسته به شرایط آب‌وهوایی، میزان تولید عسل سالانه بین ۸ تا ۱۰ تن متغیر است؛ به‌طوری که تولید امسال حدود ۸ تن برآورد شده است.

علاوه بر عسل، تولید فرآورده‌های جانبی مانند ژل رویال نیز در این شهرستان انجام می‌شود. اتحادیه و تعاونی‌های زنبورداران نیز در سطح شهرستان فعال بوده و برگزاری دوره‌های آموزشی برای ارتقای دانش زنبورداران از جمله وظایف آنهاست.

تسهیل کوچ فصلی و نظارت

هماهنگی‌های لازم با منابع طبیعی برای تسهیل کوچ فصلی (ییلاق و قشلاق) زنبورداران انجام شده است. همچنین، بر این نقل‌مکان‌ها نظارت می‌شود تا از آلودگی محیط زیست و انتقال بیماری‌ها جلوگیری شود.

مهم‌ترین چالش‌های پیش روی صنعت زنبورداری

مدیر جهاد کشاورزی سوادکوه شمالی مهم‌ترین عواملی را که بر تولید و فروش عسل در این منطقه تأثیر منفی گذاشته‌اند، به شرح زیر برشمرد:

• تغییرات اقلیمی: شامل کم‌بارشی و کاهش پوشش گیاهی.
• کاهش پوشش گیاهی: ناشی از آتش‌سوزی‌ها و خشکسالی‌های اخیر.
• عسل‌های تقلبی: وجود نمونه‌های غیراصل در بازار که بر اعتماد مصرف‌کننده و قیمت‌گذاری محصول با کیفیت تأثیر می‌گذارد.
• ضعف در زنجیره ارزش: نبود فرآوری، بسته‌بندی و برندسازی مناسب، که مانع از دستیابی تولیدکنندگان به بازارهای گسترده‌تر می‌شود.

توسعه فرآورده‌ها و تلاش برای برندسازی ژل رویال

در حال حاضر، برخی از تولیدکنندگان محصولات خود را از طریق مغازه‌هایی در شهرهای دیگر یا به‌صورت سفارشی و محلی عرضه می‌کنند. با این حال، تلاش‌ها برای تکمیل زنجیره ارزش در حال انجام است.

برندسازی ژل رویال شیرگاه نیازمند اخذ مجوزهای لازم از وزارت بهداشت و آنالیز ترکیبات مطابق با استانداردهای بین‌المللی است که مراحل آن در حال پیگیری است.

سکینه یاوری، یکی از زنبورداران پیشکسوت و کارشناس ارشد پرورش زنبورعسل در شیرگاه که فعالیت خود را از سال ۱۳۸۸ آغاز کرده، درباره توسعه فعالیت‌های خود گفت: «از سال ۱۳۹۴ کار تولید ژل رویال را به روش صنعتی آغاز کرده‌ام و اکنون تولید سالانه به حدود ۳۰ کیلوگرم رسیده است.»

نقش آموزش در ارتقای صنعت

به گفته یاوری، برگزاری کلاس‌های آموزشی توسط جهاد کشاورزی در ارتقای دانش و مهارت زنبورداران بسیار مؤثر است و فرصتی برای رفع چالش‌ها و بهبود روش‌های تولید فراهم می‌آورد.

نظم شگفت‌انگیز کلنی

یاوری با توصیف زندگی زنبورها، به نقش محوری ملکه در هر کندو اشاره کرد و توضیح داد: «نظم کلنی وابسته به یک ملکه است. اگر بو یا قدرت ملکه کاهش یابد، زنبورها اقدام به تولید ملکه جدید می‌کنند و ملکه قبلی را از بین می‌برند یا مجبور به ترک کندو می‌کنند.»

نتیجه‌گیری: لزوم تکمیل زنجیره ارزش

سوادکوه شمالی با ظرفیت بالای تولید عسل و فرآورده‌های وابسته، نیازمند توجه جدی‌تر برای رفع چالش‌های اقلیمی، مبارزه با نمونه‌های تقلبی و مهم‌تر از همه، تکمیل زنجیره ارزش با تمرکز بر فرآوری، بسته‌بندی و برندسازی است تا بتواند جایگاه واقعی خود را در بازارهای داخلی و خارجی بیابد.