وعده معافیت گاز صنایع فولادی عملی نشد؛ محدودیت‌ها همچنان با گاز ۸۱۸۱ تومانی

نقض آشکار مصوبه دولتی و بی‌اعتمادی فولادسازان

در هفته اول آذرماه، مصوبه‌ای اعلام شد که طبق آن واحدهای فولاد و سیمان نباید با محدودیت‌های گازی مواجه شوند و صنایع صادراتی نباید در اولویت محدودیت‌ها قرار گیرند. اما تجربه‌های گذشته و روایت امروز واحدهای فولادی نشان می‌دهد که این وعده‌ها در حد حرف باقی مانده‌اند. فولادسازان معتقدند محدودیت‌ها همچنان پابرجاست و صنایع صادرات‌محور که قرار بود از فشارها مصون بمانند، همچنان زیر بار مشکلات و موانع تولید قرار دارند. این وضعیت نشان‌دهنده‌ی ناکارآمدی تصمیمات و نظارت ناقص بر اجرای مصوبات است.

فولاد؛ صنعتی بدون سوخت جایگزین با گاز گران

صنعت فولاد، به‌ویژه در فرآیند احیای مستقیم که ستون اصلی تولید در ایران است، وابستگی مطلق به گاز طبیعی دارد و برخلاف بسیاری از صنایع دیگر، سوخت جایگزین مؤثری برای آن وجود ندارد. کوچک‌ترین اختلال در تأمین گاز، به توقف زنجیره تولید منجر می‌شود و آثار بسیار سنگین‌تری نسبت به محدودیت برق بر کشور می‌گذارد؛ زیرا توقف مصرف گاز در فولاد به‌معنای توقف کامل تولید است.

آمار مصرف و قیمت گاز در صنعت فولاد

• مصرف روزانه کشور: حدود ۸۲۸ میلیون مترمکعب
• سهم صنعت فولاد: تنها ۲۹ میلیون مترمکعب (کمتر از ۴ درصد)
• قیمت هر مترمکعب گاز برای فولادسازان: ۸۱۸۱ تومان

با وجود مصرف ناچیز فولادسازان در مقایسه با کل مصرف روزانه، این صنعت همواره در دوره‌های تنش انرژی به‌عنوان متهم اصلی معرفی می‌شود. نکته قابل توجه این است که قیمت گاز تحویلی به واحدهای فولادی، نه تنها بالاتر از میانگین قیمت‌های منطقه‌ای است، بلکه حتی از نرخ گاز در ایالات متحده آمریکا نیز بیشتر تمام می‌شود.

توقف تولید فولاد، خسارت سنگین به اقتصاد ملی

عزیز قنواتی، رئیس هیأت مدیره شرکت فولاد امیرکبیر کاشان، با اشاره به ماهیت تولید در این صنعت، هرگونه محدودیت را غیرقابل قبول دانست. صنعت فولاد برخلاف صنایعی مانند خودروسازی، قابلیت خاموش و روشن‌شدن مقطعی ندارد و فرآیند تولید آن باید به‌صورت بدون وقفه ادامه یابد.

تولید هر محصول فولادی چندین ساعت زمان می‌برد و توقف این فرآیند خسارت‌های سنگینی به مجموعه وارد می‌کند. خاموش و روشن کردن کوره‌ها آسیب جدی به تجهیزات و تولید می‌زند. اگر محدودیت گاز اعمال شود، رسیدن کوره‌های فولادی به دمای استاندارد حدود یک هفته زمان می‌برد.

وی تأکید کرد که کاهش تولید فولاد که صنعتی صادرات‌محور و ارزآور است، مستقیماً به معنای کاهش درآمد ارزی کشور و تشدید تورم خواهد بود. با توجه به اینکه نه تولید گاز افزایش یافته و نه صرفه‌جویی مؤثری صورت گرفته، پیش‌بینی می‌شود که محدودیت‌های گازی امسال نیز تکرار شده و دستور رئیس‌جمهور مبنی بر ممنوعیت محدودیت‌ها قابلیت اجرا نداشته باشد.

صادرات گاز به عراق؛ ضرورتی بین‌المللی برای تأمین ارز

همزمان با اعمال محدودیت‌ها بر صنایع داخلی، تداوم صادرات گاز ایران به کشورهای همسایه، به‌ویژه عراق، واکنش‌های عمومی را در پی داشته است. افکار عمومی این موضوع را تناقضی آشکار می‌داند که چرا در اوج سرما و کمبود داخلی، صادرات ادامه دارد.

حمیدرضا عراقی، مدیرعامل سابق شرکت ملی گاز ایران، در پاسخ به این نگرانی‌ها، بر ماهیت بین‌المللی و راهبردی قراردادهای صادرات گاز تأکید کرد. او معتقد است پایبندی به این قراردادها، که در شرایط دشوار فروش نفت، منبع مهم تأمین ارز برای واردات اقلام ضروری مانند دارو و گندم هستند، حیاتی است.

دلایل تداوم صادرات گاز

• حفظ اعتبار بین‌المللی: قطع قراردادهای بین‌المللی تبعات امنیتی، اقتصادی و مخدوش شدن آبروی کشور را به دنبال دارد.
• حجم ناچیز صادرات: صادرات روزانه ۱۵ میلیون مترمکعب به عراق یا ترکیه، کمتر از یک درصد کل مصرف روزانه کشور (۸۰۰ تا ۹۰۰ میلیون مترمکعب) است و تأثیر محسوسی بر مصرف داخلی ندارد.
• تأمین ارز: درآمد حاصل از صادرات گاز، ارز لازم برای تأمین رفاه و نیازهای اساسی مردم را فراهم می‌کند.

وی همچنین نسبت به وابستگی کامل کشور به گاز در تمامی بخش‌ها (صنعت، نیروگاه و خانگی) هشدار داد و تأکید کرد که تنوع‌بخشی به سبد انرژی (استفاده از سوخت‌های جایگزین) یک الزام است تا با هر موج سرما، کشور با محدودیت مواجه نشود.