سقوط سودآوری تاپیکو؛ پاشنه آشیل شستا با افت ۹ درصدی سود خالص و جهش ۹۰ درصدی هزینه‌ها

عملکرد مالی «سرمایه‌گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تأمین» (تاپیکو) در سال مالی منتهی به اردیبهشت ۱۴۰۴ نشان‌دهنده یک عقب‌گرد جدی در تمامی اقلام اصلی درآمدی و سودسازی است؛ وضعیتی که این هلدینگ بزرگ را به پاشنه آشیل شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی (شستا) تبدیل کرده و نگرانی‌ها درباره منابع مالی میلیون‌ها بیمه‌پرداز را افزایش داده است.

معرفی هلدینگ تاپیکو: غول پتروشیمی ایران

هلدینگ تاپیکو به عنوان بزرگ‌ترین و متنوع‌ترین هلدینگ پتروشیمی ایران شناخته می‌شود. این مجموعه با در اختیار داشتن ۱۶ هزار و ۷۶۳ نیروی انسانی و مالکیت ۹۰ شرکت کنترلی و غیرکنترلی، حدود ۸ درصد از ظرفیت تولید محصولات اصلی پتروشیمی کشور را در اختیار دارد.

تاریخچه تاپیکو به سال ۱۳۸۱ و تأسیس شرکت «پالایش روغن آبادان» بازمی‌گردد. این شرکت در سال‌های بعد با تغییر نام و گسترش فعالیت‌ها، نهایتاً در سال ۱۳۹۰ با ادغام «هلدینگ نفت و گاز تأمین»، نام کنونی خود یعنی «سرمایه‌گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تأمین» را به دست آورد. تاپیکو از ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۲ در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده است.

ترکیب هیئت مدیره تاپیکو

در حال حاضر، اعضای هیئت مدیره تاپیکو از نمایندگان مجموعه‌های زیرمجموعه شستا تشکیل شده‌اند:

• روح‌الله شهیدی‌پور: مدیرعامل و نایب رئیس هیات مدیره (نماینده شستا)
• محمدمهدی رحمتی: رئیس هیات مدیره و رئیس کمیته حسابرسی (نماینده سرمایه‌‏گذاری صدر تأمین - تاصیکو)
• هوشنگ ایزدی: عضو هیئت مدیره (نماینده سرمایه‌گذاری سیمان تأمین - سیتا)
• محمدحسین صابر: عضو هیئت مدیره (نماینده سرمایه‌‏گذاری دارویی تأمین - تیپیکو)
• کمیل پورضیایی: عضو هیئت مدیره (نماینده گروه مالی صبا تأمین - صبا)

عملکرد مالی ضعیف: عقب‌گرد در تمامی شاخص‌های کلیدی

گزارش مالی ۱۲ ماهه منتهی به اردیبهشت ۱۴۰۴، حاکی از یک دوره مالی نامطلوب برای تاپیکو است. در حالی که انتظار می‌رفت این شرکت با توجه به فعالیت در صنایع پتروشیمی، پالایشی و نفتی و در محیط تورمی کشور، عملکرد بهتری داشته باشد، اما شاهد افت در تمامی اقلام اصلی سودآوری بوده‌ایم.

افت ۵۰ درصدی سود فروش سرمایه‌گذاری‌ها

یکی از مهم‌ترین نقاط ضعف گزارش، ریزش قابل توجه در سرفصل «سود فروش سرمایه‌گذاری‌ها» است. این رقم از هزار و ۲۷۳ میلیارد تومان در سال مالی ۱۴۰۳ به ۶۳۸ میلیارد تومان در سال مالی ۱۴۰۴ کاهش یافته که نشان‌دهنده افتی معادل ۵۰ درصد است.

جدول مقایسه شاخص‌های مالی (سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴)

مقایسه اقلام اصلی درآمدی و هزینه‌ای تاپیکو در دو سال مالی متوالی، تصویر روشنی از کاهش توان سودسازی شرکت ارائه می‌دهد:

جهش ۹۰ درصدی هزینه‌های اداری

در کنار افت درآمدها، هزینه‌های شرکت با رشد چشمگیری مواجه شده است. «هزینه‌های اداری و تشکیلاتی» تاپیکو از ۱۱۰ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ به ۲۰۸ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ رسیده که جهشی ۹۰ درصدی را نشان می‌دهد. این افزایش هزینه‌های غیرمولد، لزوم بازنگری اساسی در ساختار هزینه‌ای شرکت را گوشزد می‌کند.

همچنین، «هزینه‌های مالی» شرکت نیز با رشدی ۲۶ درصدی، از هزار و ۲۳۸ میلیارد تومان به هزار و ۵۶۵ میلیارد تومان افزایش یافته که فشار مضاعفی بر سود خالص تاپیکو وارد کرده است.

پیامدهای کاهش بازدهی بر میلیون‌ها بیمه‌پرداز

تاپیکو یکی از ستون‌های اصلی درآمدی شرکت شستا و به تبع آن، سازمان تأمین اجتماعی به شمار می‌رود. تداوم روند نزولی سودآوری این هلدینگ، می‌تواند مستقیماً بر توان شستا برای تقسیم سود، افزایش ارزش دارایی‌ها و تأمین نقدینگی تأثیر بگذارد.

کاهش بازدهی تاپیکو در نهایت به ضرر میلیون‌ها بیمه‌پرداز و بازنشسته‌ای تمام می‌شود که تحت پوشش صندوق تأمین اجتماعی هستند؛ صندوقی که باید منابع خود را از محل عملکرد چنین شرکت‌هایی تقویت کند.