پیشرفت ۳۳ درصدی طرح انتقال آب دریای عمان به شرق؛ تامین آب ۱۱.۳ میلیون نفر

هدف‌گذاری ملی و تخصیص سهم آب

مطابق مصوبه طرح، آب نمک‌زدایی‌شده دریای عمان برای تأمین نیازهای بخش صنعت استان‌های هدف و همچنین آب شرب مورد نیاز شهر زاهدان و نقاط جمعیتی مسیر خط انتقال، اختصاص یافته است. در فاز نخست، انتقال ۲۳۰ میلیون مترمکعب آب مورد مطالعه و طراحی قرار گرفته است.

سهم آب صنایع و شرب در فاز اول

تخصیص آب برای بخش‌های مختلف در استان‌های شرقی به شرح زیر است:

همچنین اشاره شد که تامین ۱۰۰ میلیون مترمکعب آب شرب برای شهر زاهدان و منطقه سیستان، محدودیت تامین آب از چاه‌نیمه‌ها را برطرف خواهد کرد.

جزئیات اجرایی و پیشرفت فیزیکی پروژه

اجرای طرح انتقال آب دریای عمان به شرق کشور در دو مرحله انجام خواهد شد. مرحله اول شامل احداث تاسیسات اصلی و سامانه انتقال تا شهر زاهدان است.

مشخصات فنی فاز نخست تا زاهدان

• احداث آبگیر با ظرفیت ۱.۲ میلیارد مترمکعب.
• ایجاد یک ماژول تاسیسات نمک‌زدایی با ظرفیت ۲۰۰ هزار مترمکعب در شبانه‌روز به روش اسمز معکوس.
• احداث سامانه انتقال شامل ۱۰ ایستگاه پمپاژ و ۱۰ قطعه خط انتقال آب تا زاهدان.

آخرین وضعیت پیشرفت و بودجه

پیشرفت کلی طرح تا زاهدان حدود ۳۳ درصد اعلام شده است. جزئیات پیشرفت در بخش‌های مختلف به شرح زیر است:

• بخش آبگیر: ۹۷ درصد پیشرفت.
• بخش تاسیسات نمک‌زدایی: ۳۵ درصد پیشرفت.
• سامانه انتقال: عملیات طبق برنامه در حال اجرا است.
• در مسیر چابهار تا زاهدان، ۷۴ درصد مسیرسازی و ۲۶ درصد لوله‌گذاری انجام شده است.
• در خراسان جنوبی ۲۹۰ کیلومتر و در خراسان رضوی ۳۰۴ کیلومتر مسیرسازی به پایان رسیده است.

برآورد بودجه اجرای فاز اول تا زاهدان ۱۱۱ همت (هزار میلیارد تومان) است و تاکنون مجموع هزینه‌های انجام‌شده در این طرح به ۱۵ همت رسیده است. طول سامانه انتقال آب از چابهار تا خراسان رضوی به همراه انشعابات، هزار و ۴۹۷ کیلومتر و طول سامانه انتقال از چابهار تا زاهدان ۵۵۳ کیلومتر است.

زمان‌بندی بهره‌برداری مشروط

زمان‌بندی بهره‌برداری فاز نخست طرح، منوط به تخصیص کامل و به‌موقع منابع مالی پیش‌بینی‌شده است. در صورت تحقق این امر، بهره‌برداری به ترتیب زیر خواهد بود:

• استان سیستان و بلوچستان: تا اسفند ماه ۱۴۰۶
• استان خراسان جنوبی: سال ۱۴۰۷
• استان خراسان رضوی: سال ۱۴۰۸

ابعاد ملی، تامین مالی و ذی‌نفعان

سامانه انتقال آب دریای عمان به شرق کشور، یک پروژه ملی با ابعاد گسترده است. این سامانه ۲۳.۷ درصد مساحت کل کشور را پوشش می‌دهد و جمعیتی حدود ۱۱.۳ میلیون نفر را از آب پایدار بهره‌مند می‌سازد. استان‌های سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی از کم بارش‌ترین مناطق کشور هستند و این طرح می‌تواند نیازهای شرب و صنعتی شرق کشور را به‌صورت پایدار تامین کند.

مشارکت صنایع بزرگ در تامین مالی

تامین مالی این طرح حاصل مشارکت شرکت‌های تابعه و وابسته وزارت صنعت، معدن و تجارت است. سهامداران اصلی این پروژه عبارتند از:

مجتمع فولاد مبارکه، معدنی و صنعتی گل‌گهر، صنایع ملی مس ایران، معدنی و صنعتی چادرملو، سنگ‌آهن گهرزمین، فولاد خراسان و اپال پارسیان سنگان.

همچنین، قراردادهای خرید تضمینی آب شرب توسط وزارت نیرو و مشوق‌های سرمایه‌گذاری بخش خصوصی نیز در تامین هزینه‌های طرح نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.

ذی‌نفعان آب پایدار این پروژه شامل صنایع و معادن بزرگ در شرق کشور از جمله معدن سنگان و معدن جانجا، و همچنین جمعیت شهری و روستایی مسیر سامانه انتقال آب هستند.