رئیس دانشگاه رازی: صادرات های‌تک جایگزین پسته شود / بودجه پژوهش باید ۲٪ تولید ناخالص ملی شود

پژوهش؛ موتور محرک توسعه اقتصادی و رفاه

فتح‌اللهی با اشاره به اینکه سطح رفاه در جهان با شاخص درآمد سرانه سنجیده می‌شود، آماری مقایسه‌ای ارائه داد:

• درآمد سرانه در کشوری مانند سوئیس: حدود ۹۰ هزار دلار.
• درآمد سرانه در کشور ایران: حدود پنج هزار دلار.

به گفته وی، یکی از معتبرترین عوامل تعیین‌کننده برای افزایش درآمد سرانه کشورها، میزان تولیدات حاصل از تحقیقات و پژوهش‌هایی است که قابلیت عرضه در سطح جهانی را داشته باشند.

ضرورت گذار از صادرات سنتی به محصولات های‌تک

رئیس دانشگاه رازی کرمانشاه تصریح کرد که در دهه‌های گذشته، عمده صادرات ایران به محصولاتی چون پسته و فرش محدود بوده است. هرچند این صادرات در گذشته جایگاه مهمی داشته، اما صادرات سنتی دیگر توان رقابت با صادرات محصولات های‌تک (فناوری پیشرفته) در بازارهای جهانی را ندارد.

ریشه صادرات محصولات های‌تک، تحقیق و توسعه است. کشوری مانند چین با تمرکز بر این نوع صادرات توانسته است طی چهار دهه اخیر، نزدیک به ۷۰۰ میلیون نفر از جمعیت خود را از خط فقر خارج کند.

موانع و راهکارهای افزایش ظرفیت پژوهشی

فتح‌اللهی برای دستیابی به ظرفیت صادرات های‌تک در کشور، بر افزایش اعتبارات تحقیقاتی تأکید کرد و افزود: کشورهایی که صادرات بالای محصولات های‌تک دارند، چندین برابر ایران منابع مالی برای این حوزه در نظر می‌گیرند. وی همچنین بر لزوم افزایش اثربخشی پژوهش‌ها به جای راکد ماندن آنها، تأکید کرد تا کشور در مسیر افزایش صادرات های‌تک و ایجاد رفاه قرار گیرد.

• هدف‌گذاری برای افزایش سهم اعتبارات پژوهش به دو درصد تولید ناخالص ملی.
• ضرورت تأمین اعتبارات کافی برای تسریع در روند تحقیق و پژوهش.

ظرفیت علمی بالای کرمانشاه و چالش‌های معیشتی

رئیس دانشگاه رازی به ظرفیت بالای پژوهشگران استان کرمانشاه اشاره کرد و گفت: از مجموع ۱۹۷ هزار پژوهشگر در سطح کشور، ۱۳۴۰ نفر متعلق به استان کرمانشاه هستند که سهم قابل توجهی در تولید علم کشور دارند. وی افزود: کرمانشاه هم‌اکنون رتبه یازدهم کشور را در تولید علم دارد، درحالی‌که شاخص توسعه استان بین ۱۶ تا ۱۸ است؛ این نشان‌دهنده آن است که تلاش پژوهشگران استان فراتر از سطح توسعه موجود است.

با این حال، فتح‌اللهی هشدار داد که عمده این ۱۳۴۰ پژوهشگر درگیر تأمین معیشت خود هستند و اگر مشکلات اقتصادی آنها رفع نشود، نمی‌توان انتظار داشت که پژوهش‌های لازم برای قرار گرفتن در مسیر صادرات های‌تک را انجام دهند.

دانشگاه‌ها در حوزه پژوهش تنها هستند

کیوان امینی، معاون پژوهشی دانشگاه رازی کرمانشاه، نیز در این مراسم به برگزاری هفته استانی پژوهش اشاره کرد. وی اعلام کرد که برای این هفته، مجموعاً ۹۴ پرونده (۵۴ مورد از دانشگاه‌ها و ۴۰ مورد از دستگاه‌های اجرایی) به دبیرخانه ارسال شد که پس از بررسی‌ها، ۷۶ پژوهشگر و فناور برتر انتخاب شدند.

امینی با انتقاد از وضعیت موجود، تأکید کرد که دانشگاه‌ها در حوزه پژوهش تنها مانده‌اند. وی اظهار داشت: متأسفانه بسیاری از دستگاه‌ها و ارگان‌های متولی، اهمیت چندانی به پژوهش نمی‌دهند که این امر با هدف عمومی‌سازی پژوهش همخوانی ندارد.

لزوم تعیین اولویت‌های پژوهشی ماموریت‌گرا

زهره رحیمی، معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، نیز بر نقش علم و پژوهش در رفع چالش‌های استان تأکید کرد. وی با توجه به کمبود منابع، پیشنهاد کرد که یک شبکه پژوهشی میان پژوهشگران، اساتید و دانشجویان برای به اشتراک‌گذاری ایده‌ها تشکیل شود.

وی همچنین خواستار انعقاد تفاهم‌نامه‌های همکاری میان دانشگاه‌های استان برای استفاده مشترک از زیرساخت‌هایی مانند آزمایشگاه‌ها شد تا هم‌افزایی علمی به ارتقاء جایگاه استان کمک کند.

رحیمی برای هدفمندسازی پژوهش، پیشنهاد داد:

1. انتخاب پنج اولویت اصلی پژوهش در استان.
2. واگذاری هر اولویت به یکی از دانشگاه‌ها برای ماموریت‌گرا شدن آنها.
3. تشکیل یک کمیته راهبردی سه‌جانبه متشکل از دانشگاه، مسئولین استانی و صنایع برای تقویت ارتباطات و توسعه استان.