فرهاد جم: نویسندگی دنیایی عمیق‌تر و جذاب‌تر از بازیگری است

بازیگر و کارگردان سینما و تلویزیون، فرهاد جم، که به‌تازگی چهارمین کتاب خود، رمان «بچه جوادیه»، را توسط انتشارات بدرقه جاویدان منتشر کرده است، در گفت‌وگویی تفصیلی در مورد روند خلق این اثر و همچنین مقایسه دو دنیای بازیگری و نویسندگی سخن گفت و از راز ماندگاری سریال محبوب «همسران» پرده برداشت.

خلق «بچه جوادیه»: روایتی چندصدایی از یک محله

فکر اولیه رمان «بچه جوادیه» به سال‌های ۱۳۹۱ یا ۱۳۹۲ بازمی‌گردد. در ابتدا، شش تک‌گویی برای یک نمایش نوشته بودم که شش شخصیت (پرسوناژ) مختلف را در ارتباط با مسائلی که در کودکی و نوجوانی در محله جوادیه با آن‌ها برخورد داشتم، به تصویر می‌کشید. پس از پیشنهادی از سوی یکی از دوستان، تصمیم گرفتم شخصیت اصلی قصه، «حسن گوسفندی»، غایب باشد و ماجراها از زبان او روایت نشود، بلکه آدم‌های کناری او داستان را تعریف کنند. این جرقه باعث شد تا تک‌گویی‌ها را به قصه و روایت‌های مختلف از این شخصیت تبدیل کنم.

شخصیت اصلی غایب و روایت‌های متناقض

در این رمان، هر کسی از نگاه، ارتباط و شناخت خود از حسن گوسفندی برای خواننده می‌گوید. این شیوه روایت باعث می‌شود خواننده با روایت‌های مختلفی از وقایع روبه‌رو شود. یک اتفاق ثابت بین دو شخصیت می‌افتد، اما هر کدام آن را از منظر و زاویه دید خود تعریف می‌کند که این امر می‌تواند شکل ماجرا و انگیزه‌ها را متفاوت سازد.

این موضوع در کل رمان «بچه جوادیه» به چشم می‌خورد؛ خواننده روایت‌های مختلف از اتفاقات و مسائل را می‌خواند که نمی‌داند کدام واقعیت محض است، او همه را می‌خواند و خودش باید تصمیم بگیرد روایت کدام یک از پرسوناژها به حقیقت نزدیک‌تر است.

گستره زمانی و مکانی رمان

رمان «بچه جوادیه» یک کاراکتر اصلی به نام حسن گوسفندی دارد. اتفاقات از سال ۱۳۲۰ و بعد از جنگ جهانی دوم در کشور ما، از جایی حدود اردبیل آغاز می‌شود و تا ایران بعد از انقلاب و دهه ۱۳۸۰ که ماجرا به پایان می‌رسد، ادامه پیدا می‌کند. بیشتر وقایع در محله جوادیه رخ می‌دهد؛ البته جوادیه رمان با جوادیه‌ای که وجود دارد تفاوت‌هایی دارد و ترکیبی از جاهای مختلفی است که در آن زیسته‌ام یا تجربه کرده‌ام. شانزده تا هفده کاراکتر اصلی و نیمه‌اصلی قصه را پیش می‌برند.

اولویت جدید: نویسندگی عمیق‌تر از تصویر

فرهاد جم در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود شهرت در دنیای تصویر (به‌ویژه با سریال «همسران») به سمت نوشتن رمان رفته است، اظهار داشت که قدمت نوشتن برای او بیشتر از شروع کار بازیگری بوده است. او از نوجوانی در مقاطع راهنمایی و دبیرستان می‌نوشته و ماحصل تمرکز تخصصی‌تر بر نوشتن در دهه ۹۰، انتشار چهار کتاب است که «بچه جوادیه» چهارمین آن‌هاست.

مقایسه دنیای بازیگری و نویسندگی

به عقیده این هنرمند، دنیای بازیگری و تصویر پر از هیاهو، شلوغی و آمد و رفت است، اما دنیای نویسندگی خلوت است و تنها یک میز، قلم یا لپ‌تاپ می‌خواهد.

• دنیای بازیگری: پر از هیاهو و تعاملات بیرونی.
• دنیای نویسندگی: لحظات خلوت و تنهایی، بدون هیچ هیاهویی، جایی که شما هستید و کلمات و واژه‌ها.

او معتقد است که دنیای نویسندگی برایش عمیق‌تر و جذاب‌تر است زیرا هیچ محدودیتی ندارد؛ نویسنده می‌تواند به هر جایی سرک بکشد و شخصیت‌هایی را بسازد که سرنوشتشان دست اوست و این ویژگی با بازیگری قابل قیاس نیست.

گزیده‌کاری و دوری از حاشیه

جم درباره گزیده‌کاری خود در دنیای تصویر، به دو عامل «دیده شدن» و «مسئله مالی» اشاره کرد. او بیان داشت که همیشه دوست داشته کاری انجام دهد که با شرایط آن لحظه همخوان باشد و اذعان کرد که در انتخاب‌هایش اشتباهاتی نیز داشته است. استراتژی او این بوده که تا رضایت قلبی و عقلی برای کار حاصل نشود، سراغ آن نرود.

رمز ماندگاری سریال «همسران» پس از ۳۱ سال

فرهاد جم به عنوان یکی از شخصیت‌های اصلی سریال «همسران»، درباره ماندگاری این اثر پس از سال‌ها گفت که آخرین پخش این سریال به هشت ماه پیش برمی‌گردد و حتی بچه‌های دهه ۹۰ که سرگرمی‌های متفاوتی دارند، سریال را دنبال کرده و لذت برده‌اند. این ارتباط همچنان ایجاد می‌شود که دلایل مختلفی دارد:

• متن فوق‌العاده: نگارش بی‌نظیر بیژن بیرنگ.
• مضمون: تمرکز بر بحث خانه، خانواده و ارتباط شیرین و مهربانانه زن و شوهر.
• انرژی مثبت: انتقال اتفاقات خوب پشت صحنه به جلوی دوربین.
• طنازی: حضور فردوس کاویانی (روحش شاد) که طنازی خاصی به کار می‌بخشید.

او ابراز تأسف کرد که چرا بعد از ۳۱ سال، آثاری از این دست که مردم ببینند و از آن عشق و تفاهم را بیاموزند، در فضای تلویزیون تکرار نشده است. جم دلیل این امر را تا حدودی به مدیران مربوط دانست و گفت که یک کار خوب لزوماً تولید عظیم و چندصد میلیاردی نیست، بلکه اثری است که مدیرانی آگاه روی آن دست بگذارند و از آن حمایت کنند.

جم در پایان خاطرنشان کرد که شهرت «همسران» در آن سال‌ها که خبری از موبایل و شبکه‌های اجتماعی نبود، برایش چالشی ایجاد نکرد و از اینکه یکی از مهره‌های این برنامه بوده، خدا را سپاسگزار است.