خبر کامل
معاون علمی رئیس‌جمهور: سرمایه‌گذاری ۱۱۵۴ میلیاردی در دانشگاه‌ها؛ چالش اصلی، فقدان آگاهی است
دکتر حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، در چهل و سومین اجلاس رؤسای دانشگاه‌های سطح یک کشور، گزارشی جامع از عملکرد و چالش‌های اجرای «قانون جهش تولید دانش‌بنیان» ارائه داد. این اجلاس که با هدف تعمیق ارتباط صنعت و دانشگاه برگزار شد، شاهد حضور وزرای علوم، اقتصاد و بهداشت بود. افشین با تأکید بر ظرفیت‌های قانونی، اعلام کرد که مجموع سرمایه‌گذاری مصوب بخش خصوصی در دانشگاه‌ها بر اساس این قانون، از مرز ۱۱۰۰ میلیارد تومان گذشته است، اما همچنان موانع جدی بر سر راه تکمیل چرخه همکاری صنعت و دانشگاه وجود دارد.
عملکرد قانون جهش دانش‌بنیان: آمار و ارقام سرمایه‌گذاری
معاون علمی رئیس‌جمهور به تشریح جزئیات اجرای قانون در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ پرداخت و مشخص کرد که چگونه بخش خصوصی از ظرفیت‌های قانونی برای سرمایه‌گذاری در مراکز پژوهشی و فناوری استفاده کرده است.
سرمایه‌گذاری‌های کلان (ماده ۱۱، بند ۶)
ماده ۱۱ قانون جهش دانش‌بنیان به شرکت‌های بزرگ امکان می‌دهد تا در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی سرمایه‌گذاری کرده و تا یک سال از نتایج آن بهره‌برداری کنند. عملکرد این ماده به شرح زیر است:
| سال | تعداد سرمایه‌گذار | تعداد دانشگاه | میزان سرمایه‌گذاری مصوب (تومان) |
|---|---|---|---|
| ۱۴۰۳ | ۳ | ۴ | ۵۵۴ میلیارد |
| ۱۴۰۴ | ۴ | ۵ | ۶۰۰ میلیارد |
| مجموع دو سال | ۷ | ۹ | ۱۱۵۴ میلیارد |
افشین خاطرنشان کرد که در دو سال اخیر، حدود ۵۰۰ میلیارد تومان به‌صورت قطعی از سوی بخش خصوصی در دانشگاه‌ها سرمایه‌گذاری شده است. دانشگاه‌های پیشتاز در جذب این سرمایه‌گذاری‌ها شامل دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تهران، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه صنعتی امیرکبیر و دانشگاه علوم پزشکی شیراز بوده‌اند.
واگذاری تحقیق و توسعه به دانشگاه‌ها (ماده ۱۳)
ماده ۱۳ این قانون، ظرفیت واگذاری فعالیت‌های تحقیق و توسعه (R&D) شرکت‌ها به دانشگاه‌ها یا شرکت‌های پژوهشی را فراهم کرده است. عملکرد سال ۱۴۰۳ این ماده به شرح زیر است:
- تعداد دانشگاه‌های مشارکت‌کننده: ۵۸ دانشگاه
- رقم مصوب طرح‌ها: ۳۲۷ میلیارد تومان
- تعداد کل طرح‌های مصوب: ۱۷۰ طرح
- تعداد شرکت‌های متقاضی: ۱۲۳ شرکت
با وجود حجم مالی مصوب، معاون علمی رئیس‌جمهور تأکید کرد که طرح‌های تصویب‌شده در مجموع، عمدتاً کوچک‌مقیاس بوده‌اند. وی همچنین اعلام کرد که بیشترین زمان بررسی و تأیید طرح‌ها تاکنون ۳۶ روز بوده و تلاش برای کاهش این زمان در جریان است.
دانشگاه‌های پیشتاز در اجرای ماده ۱۳ (سال ۱۴۰۴)
در سال ۱۴۰۴، دانشگاه‌های زیر بیشترین طرح‌ها را در چارچوب ماده ۱۳ به تصویب رسانده‌اند:
- دانشگاه فردوسی مشهد: ۱۸ طرح
- دانشگاه علوم پزشکی تبریز: ۱۴ طرح
- دانشگاه شیراز: ۹ طرح
- دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه عراق و جهاد دانشگاهی، دانشگاه شهید بهشتی: هر کدام ۸ طرح
- پژوهشکده پلیمر و پتروشیمی ایران و دانشگاه صنعتی شریف: ۷ طرح
چالش‌های اصلی و موانع توسعه
دکتر افشین با وجود ارائه آمارهای مثبت، بر وجود نگرانی‌ها و چالش‌های جدی در شکل‌گیری کامل چرخه همکاری صنعت و دانشگاه تأکید کرد. وی چالش‌ها را در سه حوزه اصلی دسته‌بندی کرد:
فقدان آگاهی کافی و مقاومت سنتی
افشین اصلی‌ترین چالش را فقدان آگاهی کافی در میان رؤسای دانشگاه‌ها، شرکت‌های بزرگ و فعالان اکوسیستم فناوری از محتوا و ظرفیت‌های قانون دانست و خواستار یک موج بزرگ ترویج، فرهنگ‌سازی و جریان‌سازی در این زمینه شد.
وی همچنین به مقاومت‌های سنتی در حوزه‌های مختلف اشاره کرد و گفت:
مقاومت در برابر فناوری ناشی از این است که فناوری شفافیت می‌آورد و رقابت ایجاد می‌کند، و این برای برخی دستگاه‌های دولتی دشوار است. فناوری یا نوآوری چنان قدرتی دارد که یا باید آن را پذیرفت یا زیر فشار آن قرار گرفت؛ انتخاب دیگری وجود ندارد.
ترجیح منافع دستگاهی بر منافع ملی
معاون علمی رئیس‌جمهور چالش دیگر را ترجیح منافع دستگاهی بر منافع ملی در برخی نهادها دانست و تأکید کرد که اصل حکمرانی فناورانه باید بر منافع ملی و منافع فناوری استوار باشد. وی با بیان اینکه بخش بزرگی از قانون هنوز اجرا نشده، از دانشگاه‌ها خواست تا پیگیری‌های لازم برای اجرای کامل مفاد قانون را انجام دهند.
تغییر پارادایم دانشگاهی: از سیاست به کارآفرینی
افشین در بخش پایانی سخنان خود، رکن‌های پایدار حکومت را سیاست، مال و تجارت دانست و پیشنهاد داد که «صنعت» و «فناوری» نیز باید به این ارکان افزوده شوند. وی قانون جهش تولید دانش‌بنیان را ابزاری برای خلق ارزش و فناوری دانست و تأکید کرد که دانشگاه‌ها باید از مفاد این قانون برای تجاری‌سازی حتی پایان‌نامه‌هایی که سال‌ها بدون استفاده مانده‌اند، بهره ببرند.
وی در نهایت، کلید تحول را در دست رؤسای دانشگاه‌ها دانست و خاطرنشان کرد:
چالش اصلی این است که باید سیاستگذاری دانشگاه‌ها از «سیاست‌محوری» به «کارآفرینی‌محوری» تغییر کند. اگر شرکت‌ها توانمند شوند، اگر از منابع مالی صیانت کنیم، اگر از منافع دستگاهی به‌نفع منافع ملی عبور کنیم، و اگر سیاست دانشگاه‌ها در جهت کارآفرینی تنظیم شود، آینده روشنی برای ایران قابل تصور خواهد بود.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
