انقلاب پردازش فضایی: استارکلاد برای اولین بار مدل هوش مصنوعی را در مدار آموزش داد

اجرای مدل‌های بزرگ با پردازنده H100 انویدیا در مدار

ماه گذشته، استارکلاد ماهواره‌ای را به مدار فرستاد که مجهز به پردازنده قدرتمند انویدیا H100 است. این تراشه، که از نظر قدرت پردازشی صد برابر قوی‌تر از هر پردازنده گرافیکی دیگری است که تاکنون به فضا ارسال شده، اکنون در حال اجرای مدل «جمّا» (Gemma) است؛ یک مدل زبانی بزرگ متن‌باز که توسط گوگل توسعه یافته است. این اولین بار است که یک مدل زبانی بزرگ با چنین سطح توان پردازشی خارج از جو زمین عملیاتی می‌شود.

ماهواره با استفاده از مدل جمّا یک پیام خوش‌آمدگویی به زمین ارسال کرد و عملاً نشان داد که این سیستم می‌تواند مشابه با سیستم‌های زمینی، درخواست‌ها را دریافت کرده و پاسخ‌های لازم را تولید کند.

ضرورت انتقال مراکز داده به فضا و چالش‌های زمینی

هدف اصلی استارکلاد این است که اثبات کند محیط فضا می‌تواند یک بستر عملیاتی برای مراکز داده باشد. مراکز داده زمینی به دلیل نیاز به مقادیر بسیار زیادی انرژی و آب، اثرات زیست‌محیطی قابل توجهی ایجاد می‌کنند. بر اساس گزارش‌های موجود، مصرف برق مراکز داده تا سال ۲۰۳۰ می‌تواند بیش از دو برابر افزایش یابد که این امر نگرانی‌های جدی در خصوص پایداری شبکه انرژی جهانی به وجود آورده است.

مدیرعامل استارکلاد، فیلیپ جانستون، تأکید می‌کند که مراکز داده مداری می‌توانند با تکیه بر انرژی خورشیدی مداوم و بدون وقفه کار کنند و بسیاری از محدودیت‌های زمین را پشت سر بگذارند. او این رویکرد را نه یک جذابیت رسانه‌ای، بلکه یک «ضرورت» می‌داند.

طرح بلندپروازانه: مرکز داده 5 گیگاواتی مداری

استارکلاد قصد دارد یک مرکز داده مداری عظیم ایجاد کند که از لحاظ مقیاس، بی‌سابقه خواهد بود. این سازه شامل آرایه‌های خورشیدی و سیستم‌های خنک‌کننده با ارتفاع و عرض چهار کیلومتر است و برای تأمین توان یک خوشه پردازشی پنج گیگاواتی طراحی شده است؛ توانی که از هر نیروگاه موجود در ایالات متحده قدرتمندتر خواهد بود.

• عمر عملیاتی ماهواره‌ها تقریباً پنج سال برآورد شده که عمدتاً به دوام تراشه‌های انویدیا محدود می‌شود.
• استارکلاد از هم‌اکنون ماهواره خود را برای تفسیر تصاویر لحظه‌ای با همکاری شرکت کپلا اسپیس به کار گرفته است.
• کاربردهای فعلی شامل تشخیص قایق‌های نجات کشتی‌های واژگون و شناسایی زودهنگام آتش‌سوزی‌های جنگلی است.

چالش‌ها و رقابت فزاینده در صنعت فضایی

با وجود موفقیت‌های استارکلاد، کارشناسان مورگان استنلی هشدار می‌دهند که مراکز داده مداری با چالش‌های مهمی روبه‌رو هستند:

• تشعشعات شدید فضایی
• دشواری و هزینه بالای تعمیر و نگهداری
• خطر برخورد با زباله‌های فضایی
• مسائل پیچیده نظارتی

با این حال، علاقه صنعت به این حوزه با سرعت در حال افزایش است و شرکت‌های دیگری نیز وارد رقابت شده‌اند:

دیون هریس، مدیر ارشد زیرساخت هوش مصنوعی انویدیا، این دستاورد را گامی مهم به سوی آینده‌ای می‌داند که در آن پردازش مداری با استفاده از انرژی نامحدود خورشید، زیرساخت نسل بعدی هوش مصنوعی را پشتیبانی خواهد کرد. مدیرعامل استارکلاد نیز در پایان تأکید کرد که وظیفه این شرکت، محافظت از سیاره زمین و همزمان ادامه مسیر پیشرفت فناوری است.