فروریزش ۱۰ متری زمین در منطقه ۱۸ تهران؛ هشدار درباره خطر سه‌برابری فرونشست

جزئیات حادثه و ابعاد گودال فروریخته

بر اساس گزارش‌های رسمی، وسعت محدوده فروریزشی معادل ۱۰ متر و عمق آن ۱.۵ متر اعلام شده است. این حادثه متأسفانه منجر به آسیب دیدن سه دستگاه خودرو گردید.

علت احتمالی رخداد: آب‌شستگی و قنوات زیرسطحی

علی بیت‌اللهی، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، در تشریح علت احتمالی این فروریزش، تأکید کرد که این رخداد از نوع فرونشست ناگهانی بوده و به احتمال قوی ناشی از جریان آب در مجاری زیرسطحی است:

• جریان آب در مجاری زیرسطحی مانند قنوات خشک یا رگاب‌های طبیعی.
• وقوع رخداد معمولاً پس از بارندگی‌ها.
• ایجاد آب‌شستگی و توسعه حفره‌های زیرسطحی.
• فروریزش‌های ناگهانی عمدتاً در اثر ارتعاشات محیطی.

وی افزود: بررسی موقعیت نقطه فروریزشی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای، مسیر قنوات قدیمی تهران را در این ناحیه تأیید می‌کند.

ارتباط فروریزش با تشدید فرونشست تدریجی

بیت‌اللهی معتقد است که فروریزش ناگهانی اخیر، هرچند به دلیل آب‌شستگی زیرسطحی رخ داده، اما نمی‌تواند بی‌ارتباط با تشدید پدیده فرونشست تدریجی زمین در این ناحیه باشد.

«حادثه رخ داده هرچند از نوع فرونشست ناگهانی (فروریزش) و احتمالا در اثر آبشستگی زیرسطحی بوده است، اما معتقدم بی ارتباط با تشدید پدیده فرونشست تدریجی زمین در این ناحیه به‌دلیل پوک‌شدگی نهشته‌های سطحی ناشی از کشش و نیز توسعه شکاف های احتمالی ناشی از گرادیان تجمعی فرونشست زمین نمی تواند باشد.»

او یادآور شد که پیشتر در خرداد ماه ۱۴۰۴، گزارشی منتشر شده بود که نشان می‌داد در محدوده خیابان عمرانی-ولدخانی، نرخ فرونشست زمین در دو سال اخیر آهنگی تند و سه برابری نسبت به سال‌های پیشین داشته است که این حالت به صورت یک هاله بی‌هنجاری در جنوب پارک قائم مشاهده می‌شود.

ریسک‌های محیطی منطقه ۱۸ و خطر برای زیرساخت‌های حیاتی

منطقه ۱۸ تهران به دلیل ویژگی‌های خاص خود، دارای ریسک محیطی بالایی است. این منطقه ترکیبی از کاربری‌های کشاورزی، سکونتی، صنعتی و معدنی است:

• معادن شن و ماسه: برداشت از این معادن منجر به تشکیل شن‌چال‌های عظیمی شده که ریسک محیطی را تشدید کرده است.
• قنوات کم‌عمق: وجود قنوات و عمق کم آن‌ها، احتمال فروریزش‌های ناگهانی، خصوصاً پس از بارندگی‌ها را افزایش می‌دهد.
• مسیر ریلی تهران-تبریز: در بخش جنوبی این منطقه، مسیر مهم ریلی تهران - تبریز قرار دارد که دقیقاً در تلاقی با امتداد رشته قنوات و زون با نرخ تشدید یافته فرونشست زمین واقع شده و خطری جدی را متوجه زیرساخت‌های حمل‌ونقل می‌کند.

درخواست اقدام فوری از مسئولان

با توجه به نکات حساس یاد شده، از مسئولان ذی‌ربط شامل شهرداری تهران، مدیریت بحران و مسئولان شرکت راه‌آهن درخواست شده است که برای کاهش خطرات فرونشست و فروریزش زمین در منطقه ۱۸ تهران، توجه و حساسیت ویژه‌ای مبذول دارند.

نگاهی به منطقه ۱۸ تهران

منطقه ۱۸ یکی از مناطق جنوب غربی تهران است که نقش مهمی در ساختار فضایی شهر دارد. مشخصات کلیدی این منطقه به شرح زیر است:

این منطقه از شمال به بزرگراه فتح، از شرق به بزرگراه آیت‌الله سعیدی، از غرب به بزرگراه آزادگان و از جنوب به بزرگراه‌های آیت‌الله سعیدی و آزادگان محدود می‌شود. وجود عرصه‌های کلانی همچون عرصه صنعتی، عرصه تجاری (بازار آهن شادآباد) و محورهای شریانی درجه یک مانند آزادگان، آیت‌الله سعیدی و فتح، عملکرد فرامنطقه‌ای آن را برجسته می‌سازد.