خبر کامل
سرمایه‌گذاری در ایران برای دومین فصل پیاپی منفی شد؛ سقوط رشد اقتصادی به ۰.۳ درصد
جدیدترین آمارهای اقتصادی کشور نشان می‌دهد که روند حیاتی تشکیل سرمایه ثابت ناخالص، که ستون فقرات رشد اقتصادی پایدار محسوب می‌شود، برای دومین فصل متوالی با نرخ منفی مواجه شده است. بر اساس مبانی علم اقتصاد، سه متغیر نیروی کار، سرمایه‌گذاری و تکنولوژی مهم‌ترین عناصر در رشد اقتصادی هستند و انباشت سرمایه، زیرساخت‌های لازم برای افزایش ثروت و توسعه را فراهم می‌کند. با این حال، داده‌های تابستان سال جاری حاکی از آن است که تشکیل سرمایه با لحاظ استهلاک، رشدی منفی داشته است.
روند نگران‌کننده سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی
بررسی‌ها نشان می‌دهد که حجم انباشت سرمایه در تابستان سال جاری به ۳۸۶ هزار میلیارد تومان رسیده که رشد آن منفی ۴.۸ درصد بوده است. این در حالی است که در بهار سال جاری نیز رشد سرمایه‌گذاری معادل منفی ۱.۹ درصد گزارش شده بود. این روند نزولی از بهار سال ۱۴۰۲ آغاز شده و از ۵.۳ درصد به حدود منفی ۵ درصد کاهش یافته است.
در کنار این، روند رشد اقتصادی کشور نیز در سال‌های اخیر بیانگر وضعیتی نگران‌کننده است. رشد اقتصادی از ۵.۵ درصد در پاییز سال ۱۴۰۲، به ۰.۳ درصد در تابستان سال جاری نزول کرده است؛ رقمی که برای اقتصاد ایران تعبیری جز درجا زدن ندارد.
به‌طور کلی، روند نزولی انباشت سرمایه تهدیدی جدی برای اقتصاد ایران است. در غیاب تأمین سرمایه لازم، زیرساخت‌ها و صنایع کشور فرسوده‌تر شده و نیاز به سرمایه‌گذاری در این بخش‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است. در نتیجه، روند نزولی تولید و رکود صنایع اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.
سایه تحریم‌ها بر انباشت سرمایه
تحریم‌های خارجی، به‌ویژه تحریم‌های آمریکا، متغیری تأثیرگذار و مخرب بر روند سرمایه‌گذاری در ایران بوده‌اند. بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهد که بعد از هر موج تحریمی، رشد سرمایه‌گذاری در اقتصاد کشور به‌شدت کاهش یافته است.
نوسانات رشد سرمایه‌گذاری تحت تأثیر تحریم
نوسانات رشد سرمایه‌گذاری در دوره‌های مختلف سیاسی، به‌وضوح نقش عوامل خارجی را نشان می‌دهد:
- شروع تحریم‌های هسته‌ای (سال ۹۰): رشد سرمایه‌گذاری از ۱۲ درصد به منفی ۱۰.۲ درصد در سال ۹۲ سقوط کرد.
- پسابرجام (سال ۹۵): با رفع تحریم‌ها و فروکش کردن نااطمینانی، رشد سرمایه‌گذاری روندی صعودی طی کرد و به بیش از ۲۲ درصد رسید.
- خروج ترامپ از برجام (سال ۹۷): با بازگشت تحریم‌ها، روند نزولی تشدید شد و در سال ۹۹ به منفی ۱۶.۷ درصد رسید.
- سال گذشته (۱۴۰۲): این شاخص رقمی معادل ۰.۷ درصد را به خود اختصاص داده بود.
تغییر ترکیب و حجم سرمایه‌گذاری
شروع تحریم‌ها در دو دوره سال‌های ۹۰ و ۹۷ موجب شد تا ترکیب انباشت سرمایه از ماشین‌آلات (که برای رشد اقتصادی پایدار حیاتی است) به سمت ساختمان تغییر جهت دهد.
همچنین، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در سال ۹۶ با حجم ۱۸۵۱ همت (هزار میلیارد تومان)، بالاترین مقدار را در فاصله سال‌های ۸۵ تا ۱۴۰۳ به ثبت رساند که عمدتاً ناشی از وضعیت باثبات اقتصاد در دوران پسابرجام بود. با این حال، حجم انباشت سرمایه در سال ۱۴۰۳ برابر با ۱۶۱۸ همت بوده و هنوز به سطح سال ۹۶ نرسیده است.
| سال | حجم (همت) | توضیحات |
|---|---|---|
| ۱۳۹۶ | ۱۸۵۱ | بالاترین مقدار (دوران پسابرجام) |
| ۱۴۰۳ | ۱۶۱۸ | سطح فعلی سرمایه‌گذاری |
غیاب سرمایه‌گذاری در موتور رشد ایران
در حالی که در جریان اصلی علم اقتصاد، سرمایه‌گذاری به عنوان موتور رشد اقتصادی و کلید بزرگتر شدن کیک اقتصاد شناخته می‌شود، داستان اقتصاد ایران متفاوت است. در ایران، نفت به عنوان بازیگر اصلی رشد اقتصادی تلقی می‌شود که تنها می‌تواند به‌صورت موقت اقتصاد را به جلو هدایت کند.
نوسانات درآمدهای نفتی منجر به نااطمینانی در تأمین منابع لازم می‌شود و سهم سرمایه‌گذاری در رشد اقتصادی کشور اندک است. ضروری است که سیاستگذار با اتخاذ تدابیر مناسب، سهم سرمایه‌گذاری را در رشد اقتصادی کشور افزایش دهد تا به جای تکیه بر منابع موقت، از مسیری پایدار برای توسعه استفاده شود.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۱۱:۰۰ - ۱۴۰۴/۰۹/۲۱