قرارداد جنجالی دیزنی و OpenAI؛ تهدیدی برای میراث خلاقانه و هنری شرکت

شرکت والت دیزنی پس از سال‌ها دفاع سختگیرانه از مالکیت معنوی خود، با چرخشی ۱۸۰ درجه‌ای، قراردادی جنجالی با OpenAI منعقد کرده است که به کاربران اجازه می‌دهد با استفاده از هوش مصنوعی، محتواهایی با حضور بیش از ۲۰۰ شخصیت محبوب این شرکت تولید کنند؛ تصمیمی که با موجی از انتقادها از سوی هنرمندان و منتقدان مواجه شده و میراث خلاقانه دیزنی را زیر سؤال برده است.

ابعاد قرارداد همکاری دیزنی با غول هوش مصنوعی

دیزنی که سابقه‌ای طولانی در محافظت از دارایی‌های فکری خود دارد، اکنون وارد همکاری گسترده‌ای با شرکت OpenAI شده است. بر اساس این توافق، پلتفرم‌های هوش مصنوعی مانند Sora (تولید ویدئو) و ChatGPT، این امکان را پیدا می‌کنند که تصاویر و ویدئوهایی را با حضور بیش از ۲۰۰ شخصیت محبوب متعلق به دیزنی، پیکسار، مارول و جنگ ستارگان تولید کنند. این قرارداد بزرگ شامل سرمایه‌گذاری قابل توجهی به ارزش یک میلیارد دلار از سوی دیزنی در OpenAI نیز می‌شود.

تناقض در رویکرد مالکیت معنوی

این اقدام دیزنی در حالی صورت می‌گیرد که این شرکت اخیراً علیه گوگل به دلیل استفاده غیرمجاز از محتوای خود برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی، طرح شکایت کرده بود. این تغییر موضع ناگهانی، منتقدان را بر آن داشته است که رویکرد جدید دیزنی را «تناقض‌آمیز» و نوعی «خودزنی» توصیف کنند.

منتقدان معتقدند شرکتی که بنیان آن بر خلاقیت انسانی و حمایت از هنرمندان نهاده شده بود، اکنون با پذیرش تولیدات ماشینی، عملاً میراث و ارزش‌های اصلی خود را زیر سؤال برده است.

هشدار درباره سوءاستفاده‌های غیرقابل کنترل

رافائل موتامایور، نویسنده و منتقد، این تصمیم را «خطرناک و غیرقابل پیش‌بینی» خوانده و در مورد عواقب آن هشدار داده است. او تأکید دارد که دیزنی هرگز قادر نخواهد بود بر تمام سوءاستفاده‌های احتمالی از شخصیت‌های برند خود نظارت و کنترل کامل داشته باشد. از جمله نگرانی‌های جدی مطرح شده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تولید محتوای خشونت‌آمیز با استفاده از شخصیت‌های کودکانه دیزنی.
• ساخت ویدئوها و تصاویر نامناسب که به اعتبار برند لطمه می‌زند.
• تهدید جدی برای شهرت و ارزش تجاری برندهای زیرمجموعه دیزنی (مانند مارول و جنگ ستارگان).

اعتراض خالقان آثار به جایگزینی خلاقیت انسانی

این قرارداد واکنش‌های تندی را در میان خالقان آثار دیزنی نیز برانگیخته است. دانا تِرِس، سازنده موفق سریال The Owl House، در اعتراض به این تصمیم، از هواداران خود خواسته است که به جای حمایت از پلتفرم رسمی دیزنی‌پلاس، آثار او را به‌صورت غیررسمی دنبال کنند. این سطح از اعتراض نشان‌دهنده نگرانی عمیق هنرمندان از جایگزینی تدریجی خلاقیت انسانی با تولیدات هوش مصنوعی و به خطر افتادن جایگاه شغلی آن‌هاست.

سود مالی کوتاه‌مدت یا آسیب هنری بلندمدت؟

با وجود سیل انتقادها، کارشناسان اقتصادی پیش‌بینی می‌کنند که دیزنی در کوتاه‌مدت از این قرارداد سود مالی قابل توجهی کسب خواهد کرد. با این حال، پرسش اصلی که در محافل هنری مطرح است این است که آیا این سود مالی مقطعی، ارزش خدشه‌دار شدن میراث هنری و فرهنگی چندین ده ساله دیزنی و زیر سؤال بردن اعتبار آن نزد جامعه هنری را دارد یا خیر.