خبر کامل
ورود پهپاد «سماوات» برای بارورسازی ابرها؛ فناوری مکمل در مدیریت تنش آبی
بارورسازی ابرها: راهکاری مکمل در مدیریت بحران آب
در حالی که بسیاری از کشورهای جهان با بحران کم‌آبی دست و پنجه نرم می‌کنند، فناوری بارورسازی ابرها به عنوان یک ابزار مکمل برای افزایش بارش، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. این روش علمی که بر پایه تزریق مواد تحریک‌کننده بارش—مانند یدید نقره یا نمک—به ساختار ابرها استوار است، تنها در حضور ابرهای مناسب می‌تواند نتیجه‌بخش باشد و کارشناسان تأکید دارند که این راهکار باید در کنار سایر سیاست‌های آبی و نه جایگزین آن‌ها، به‌کار گرفته شود.
تحول روش‌های بارورسازی: از توپ‌های انفجاری تا پهپادها
بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهد در دهه‌های اولیه توسعه این فناوری، روش‌های آزمایشی و پرخطری مانند استفاده از توپ‌ها و گلوله‌های انفجاری برای پخش مواد بارورساز مورد استفاده قرار می‌گرفت. با این حال، به دلیل دقت پایین، ایمنی کم و عدم کنترل ارتفاع انتشار مواد، این شیوه‌های قدیمی کنار گذاشته شدند.
امروزه عملیات بارورسازی با استفاده از تجهیزات پیشرفته‌ای انجام می‌شود:
- هواپیماهای ویژه: امکان تزریق دقیق مواد در لایه‌های فعال ابر را فراهم می‌کنند.
- پهپادهای مجهز: با هزینه و ریسک پایین‌تر، در ارتفاعات مشخص به‌کار گرفته می‌شوند.
همچنین، طرح‌های نوین در حال آزمایش استفاده از شارژ الکتریکی توسط پهپاد برای افزایش برخورد و تجمیع قطرات آب هستند.
«سماوات»؛ پهپاد ایرانی برای باروری و مأموریت‌های رزمی
یکی از مهم‌ترین دستاوردهای اخیر در این حوزه، معرفی پهپاد «سماوات» است که اولین بار در نمایشگاه دستاوردهای سپاه در بیرجند رونمایی شد. این پهپاد که معادل پهپاد شاهد-۱۶۱ طراحی شده، نه تنها برای افزایش باران بلکه برای جلوگیری از بارش تگرگ نیز کاربرد دارد.
سازوکار پهپاد سماوات در ابرها
نحوه عملکرد سماوات برای باروری ابرها به این صورت است که در انتهای پهپاد و دو طرف موتور، جایگاه‌هایی برای قرارگیری میله‌های یدید نقره تعبیه شده است. با قرار دادن این میله‌ها و شروع سوختن آن‌ها در درون ابر، دو اتفاق مهم رخ می‌دهد:
- پایین آمدن دمای داخل ابر.
- امکان ایجاد بلورهای برف یا تجمیع آب بر روی ذرات، که در نهایت منجر به ریزش باران می‌شود.
بر اساس اطلاعات منتشر شده، پهپاد سماوات قابلیت به‌کارگیری برای مأموریت‌های مراقبتی و رزمی را نیز دارا می‌باشد و به همین منظور امکان جدا کردن میله‌های نگهدارنده یدید نقره از روی پهپاد فراهم شده است. طول بدنه این پهپاد ۱/۷ متر گزارش شده و مابقی مشخصات آن شباهت زیادی به شاهد-۱۶۱ دارد.
دسته‌بندی علمی بارورسازی: سرد و گرم
بارورسازی ابرها به عنوان یک راهکار علمی مدیریت منابع آب، با هدف افزایش احتمال بارش در شرایط مناسب جوی انجام می‌شود و به‌طور کلی در دو دسته اصلی «بارورسازی سرد» و «بارورسازی گرم» طبقه‌بندی می‌شود:
| نوع بارورسازی | شرایط ابر | مواد مورد استفاده | مکانیسم عملکرد |
|---|---|---|---|
| بارورسازی سرد | ابرهای زیر صفر درجه | یدید نقره یا یخ خشک | عملکرد به عنوان هسته‌های یخ‌زا و تبدیل قطرات فوق‌سرد به بلورهای یخ. |
| بارورسازی گرم | ابرهای بالای صفر درجه | نمک یا ذرات مشابه | عملکرد به عنوان هسته چگالش، جذب رطوبت و سرعت بخشیدن به برخورد قطرات. |
تحریک الکتریکی؛ روش نوین در مرحله آزمایش
پژوهشگران در سال‌های اخیر به سمت روش‌های نوین‌تری مانند تحریک الکتریکی ابرها روی آورده‌اند. در این شیوه، پهپادهایی با ایجاد میدان الکتریکی، بار ریزقطرات موجود در ابر را تغییر داده و احتمال برخورد و ادغام آن‌ها را افزایش می‌دهند. اگرچه این فناوری هنوز در مرحله آزمایشی است، نتایج اولیه آن در برخی کشورها امیدبخش بوده است.
موفقیت عملیات بارورسازی به شدت وابسته به شرایط جوی است؛ عواملی چون وجود ابر مناسب، رطوبت کافی، جریان‌های صعودی و زمان‌بندی دقیق، تعیین‌کننده نتیجه کار محسوب می‌شوند. در نهایت، کارشناسان تأکید می‌کنند که بارورسازی ابرها راه‌حلی معجزه‌گر نیست، بلکه ابزاری مکمل برای افزایش بارش در دوره‌های خشکسالی است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
