طرح احداث بیمارستان استاندارد حیات وحش در پردیسان؛ چالش‌های جابجایی 300 گونه

ضرورت احداث بیمارستان استاندارد حیات وحش

حمید ظهرابی، معاون وقت سازمان حفاظت محیط زیست، پیش‌تر به فقدان استانداردهای لازم در این مرکز اذعان کرده بود. وی با اشاره به اینکه اصلاح کامل مرکز فعلی که در مکانی نامناسب و با استانداردهای نادرست ساخته شده، کار ساده‌ای نیست، از برنامه‌های جدید برای احداث یک مرکز استاندارد و مجهز خبر داد.

طرح جدید برای ایجاد یک بیمارستان و مرکز بازپروری استاندارد و مجهز تهیه شده است. نقشه‌ها و طرح‌های اولیه آماده بوده و در حال حاضر سازمان به دنبال تأمین منابع مالی است. در صورت تأمین اعتبار لازم، این مرکز جدید در محدوده پارک پردیسان احداث خواهد شد.

چالش‌های موجود، نوسازی یا حتی جابجایی کامل کلینیک را به یکی از موضوعات اصلی در دستور کار سازمان محیط زیست تبدیل کرده است.

تاریخچه پرچالش کلینیک پردیسان

بابک باستانی، سرپرست کلینیک حیات وحش پردیسان، درباره سابقه این مرکز توضیح داد که کلینیک ابتدا یک کافی‌شاپ و فضای مشجر برای مراجعه‌کنندگان پارک بوده است. وی افزود که به تدریج و احتمالاً به دلیل کمبود منابع، تعدادی قفس چندمنظوره و غیر استاندارد در آن ساخته شد.

مشکل قفس‌های قدیمی و چندمنظوره

در گذشته قفس‌ها به گونه‌ای طراحی شده بودند که قابلیت نگهداری از گونه‌های مختلف نظیر لاک‌پشت، روباه، خرس یا حتی پرنده شکاری را داشته باشند. این امر منجر به عدم رعایت اصول تخصصی نگهداری و قرنطینه شده است.

سرپرست کلینیک با اشاره به خطرات این قفس‌ها گفت:

• قفس‌ها مخصوص هر گونه ساخته نشده‌اند.
• روباه می‌تواند با کندن کف قفس فرار کند.
• خرس قادر به خم کردن میله‌ها و خروج است.
• پرنده نیز می‌تواند از قفس خارج شود.

با این حال، وی تأکید کرد که در سال‌های اخیر روند استانداردسازی آغاز شده و قفس‌های جدیدی بر اساس استانداردهای روز ساخته و بومی‌سازی شده‌اند، از جمله تبدیل یک قفس پرندگان زینتی به قرنطینه اصولی برای پرندگان شکاری و ساخت یک قفس استاندارد ویژه برای گربه‌سانان حیات وحش.

عملیات پیچیده جابجایی: «مثل جابجا کردن یک شهر»

باستانی در خصوص امکان انتقال مرکز بازپروری به مکان جدید، این فرآیند را بسیار پیچیده و «مانند جابجایی یک شهر» توصیف کرد. این پیچیدگی ناشی از دو عامل اصلی است:

1. فراهم بودن زمین و مکان‌یابی دقیق مرکز جدید.
2. امکان جابجایی ایمن بیش از ۳۰۰ فرد از گونه‌های مختلف حیات وحش که در حال حاضر در پردیسان نگهداری می‌شوند.

وی مراحل انتقال را شامل بازسازی مکان کنونی، جانمایی مکان جدید و سپس انتقال تدریجی گونه‌ها دانست و افزود که نقشه‌های اولیه، حداقل استانداردهای لازم (مانند متراژ مورد نیاز برای هر گونه) را مشخص می‌کنند و پس از جانمایی نهایی، در طرح اصلی قرار خواهند گرفت. این نقشه‌ها توسط بخش مهندسی و عمران سازمان حفاظت محیط زیست بازنگری شده‌اند.

هدف نهایی: توسعه فاز رهاسازی استاندارد (Soft Release)

سرپرست کلینیک حیات وحش پردیسان تأکید کرد که هدف اصلی در طرح توسعه، افزایش امکانات برای ورود به فاز رهاسازی استاندارد (soft release) است. این تکنیک با هدف آموزش بقا و شکار به گونه‌ها در یک فضای نیمه‌طبیعی و بسته انجام می‌شود تا حیوان شانس بیشتری برای زنده ماندن پس از بازگشت به طبیعت داشته باشد.

در حالی که رهاسازی سخت (hard release) تنها نیازمند قفس و مانیتورینگ است، رهاسازی استاندارد به فضای بسیار بیشتری نیاز دارد. به عنوان مثال، برای رهاسازی یک قلاده از گونه لینکس (سیاه‌گوش وشق)، ممکن است تا ۵ هکتار فضا مورد نیاز باشد.