سقوط ۵۸ درصدی مصرف لبنیات در ایران؛ زنگ خطر جدی برای سلامت عمومی

سقوط ۵۸ درصدی سرانه مصرف؛ شکاف ۹۰ کیلوگرمی با استاندارد جهانی

آمارهای رسمی منتشر شده در حوزه سلامت و اقتصاد، عمق بحران کاهش مصرف لبنیات در ایران را آشکار می‌سازد. روند کاهشی سرانه مصرف در کشور طی سال‌های اخیر، به شدت نگران‌کننده است:

• سقوط ۵۸ درصدی: سرانه مصرف لبنیات در ایران از حدود ۱۳۰ کیلوگرم در سال ۱۳۸۹ به حدود ۵۵ کیلوگرم در سال‌های اخیر کاهش یافته است.
• فاصله با استاندارد جهانی: متخصصان حوزه سلامت تاکید می‌کنند که ایرانی‌ها در حال حاضر حدود ۹۰ کیلوگرم کمتر از سرانه جهانی، لبنیات مصرف می‌کنند.

این شکاف عمیق، مستقیماً با سلامت استخوان جامعه، افزایش نرخ پوکی استخوان در سال‌های آتی و تحمیل هزینه‌های درمانی سنگین گره خورده است.

ناترازی درآمد و هزینه؛ فشار بر اقشار با درآمد ثابت

افزایش بی‌رویه قیمت محصولات لبنی در حالی رخ داده که درآمد بیشتر خانوارهای ایرانی تنها سالی یک بار افزایش می‌یابد. این ناترازی میان درآمد ثابت خانوارها و افزایش مستمر هزینه‌ها، منجر به کاهش ناگزیر مصرف لبنیات شده است.

با توجه به اینکه بیشتر خانوارهای ایرانی دارای درآمد ثابت هستند و حقوق آن‌ها معمولاً سالی یک بار افزایش می‌یابد، افزایش قیمت‌ها موجب ایجاد ناترازی میان درآمد و هزینه شده است. این وضعیت منجر به کاهش مصرف لبنیات در جامعه می‌شود. این موضوع نه تنها از منظر اقتصادی، بلکه از نظر سلامت عمومی جامعه نیز نگران‌کننده است، زیرا کاهش مصرف لبنیات می‌تواند به بروز مشکلاتی مانند پوکی استخوان و کمبود جذب ریزمغذی‌ها بینجامد.

ریشه‌های افزایش ۵۲ درصدی قیمت شیر خام

بررسی‌ها نشان می‌دهد که افزایش قیمت لبنیات، علیرغم میل صنعت، اجتناب‌ناپذیر بوده است. این افزایش قیمت مستقیماً ناشی از افزایش ۵۲ درصدی قیمت شیر خام است که از ۲۳ هزار تومان به ۳۵ هزار تومان (از درب دامداری) رسیده است.

علل اصلی این جهش قیمتی مجموعه‌ای از عوامل تولیدی و اقتصادی است:

• افزایش شدید قیمت علوفه و نهاده‌های دامی.
• عدم تخصیص به‌موقع ارز ۲۸,۵۰۰ تومانی برای واردات نهاده‌های دامی.
• مراجعه دامداران به بازار آزاد علوفه با قیمت‌های بسیار بالاتر از نرخ مصوب.

محدود شدن خرید کالای اساسی در فروشگاه‌ها

مشاهدات میدانی از فروشگاه‌ها نشان می‌دهد که شیر و لبنیات، با وجود اینکه جزو کالاهای اساسی و ضروری برای مصرف روزانه محسوب می‌شوند، خرید آن‌ها توسط مردم به شدت محدود شده است. شهروندان از حذف تدریجی این محصولات از سبد خرید خود خبر می‌دهند:

«قبلاً هر هفته شیر، ماست و پنیر می‌خریدیم، اما حالا فقط اگر خیلی ضروری باشد شیر می‌گیریم. قیمت‌ها آن‌قدر بالا رفته که مجبوریم از چیزهای مهم‌تر بزنیم.»