کشف دیوار عظیم زیردریایی ۷۰۰۰ ساله در سواحل فرانسه

باستان‌شناسان دریایی فرانسوی از کشف یک دیوار زیردریایی عظیم در سواحل بریتانی خبر دادند که قدمت آن به حدود ۵۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح بازمی‌گردد. این سازه باستانی که بزرگترین ساختار زیرآبی کشف شده در فرانسه محسوب می‌شود، می‌تواند ریشه اصلی افسانه‌های محلی درباره شهرهای غرق‌شده باشد.

ابعاد شگفت‌انگیز یک سازه ۷۰۰۰ ساله

این دیوار باستانی در نزدیکی جزیره «ایل دو سَن» (Ile de Sein) در غربی‌ترین نقطه بریتانی کشف شده است. زمانی که این سازه بنا شد، در خط ساحلی، بین مرزهای جزر و مد قرار داشت، اما امروزه در عمق ۹ متری آب فرو رفته است؛ چرا که این جزیره بخش بزرگی از اندازه پیشین خود را از دست داده است.

• طول: ۱۲۰ متر (۳۹۴ فوت)
• عرض متوسط: ۲۰ متر
• ارتفاع: ۲ متر
• جرم کلی: ۳۳۰۰ تُن

باستان‌شناسان تاکید دارند که ساخت سازه‌ای با این ابعاد و جرم، آن هم با عمر ۷۰۰۰ ساله، نشان‌دهنده وجود یک جامعه مستقر و بسیار ساختارمند از شکارچی-گردآورندگان یا جمعیت‌های نوسنگی در آن دوران بوده است.

فرضیه‌های کاربردی: تله ماهیگیری یا سد دفاعی؟

محققان دو فرضیه اصلی برای کاربرد این دیوار ۱۲۰ متری مطرح کرده‌اند:

سازه دفاعی در برابر بالا آمدن آب دریا

یک احتمال این است که این دیوار به عنوان یک سد یا خاکریز برای محافظت در برابر بالا آمدن سطح آب دریا در آن دوران ساخته شده باشد.

تله ماهیگیری پیچیده

فرضیه دیگر این است که این سازه به عنوان یک تله ماهیگیری عظیم عمل می‌کرده است. در فواصل منظم در طول دیوار، سنگ‌های گرانیتی بزرگی یا همان مونولیت‌ها در دو خط موازی از بالای دیوار بیرون زده‌اند. تصور می‌شود این مونولیت‌ها در ابتدا روی بستر سنگی قرار داده شده و سپس دیوار با استفاده از تخته سنگ‌ها و سنگ‌های کوچک‌تر پیرامون آن‌ها ساخته شده است. اگر فرضیه تله ماهیگیری درست باشد، این ردیف‌های مونولیت برای نگهداری یک "توری" ساخته شده از شاخه و چوب برای به دام انداختن ماهی‌ها هنگام عقب‌نشینی جزر، استفاده می‌شده‌اند.

پیوند با افسانه‌های شهر غرق‌شده

مونولیت‌هایی که شالوده دیوار را تشکیل می‌دهند، شبیه به «مِنهیرهای» مشهور (سنگ‌های ایستاده) هستند که در سراسر بریتانی پراکنده‌اند، اما قدمت آن‌ها قدیمی‌تر از منهیرهای مرتبط با فرهنگ نوسنگی است. این امر نشان می‌دهد که ممکن است دانش استخراج، برش و حمل سنگ‌ها بین شکارچی-گردآورندگان مزولیتیک قدیمی‌تر و کشاورزان نوسنگی تازه‌وارد، منتقل شده باشد.

کشف با کمک فناوری رادار

کشف این دیوار پس از آن ممکن شد که زمین‌شناس محلی، «ایو فوکه»، نمودارهای عمق زیر دریا را که با استفاده از جدیدترین فناوری رادار تهیه شده بود، مورد بررسی قرار داد و متوجه شد که یک خط ۱۲۰ متری غیرطبیعی یک دره زیردریایی را مسدود کرده است. باستان‌شناسان اولین اکتشاف خود را در تابستان ۲۰۲۲ انجام دادند، اما برای نقشه‌برداری دقیق‌تر مجبور شدند تا زمستان بعد صبر کنند تا جلبک‌های دریایی از بین بروند.

نویسندگان مقاله‌ای در مجله بین‌المللی باستان‌شناسی دریایی حدس می‌زنند که مکان‌هایی از این دست ممکن است در منشأ افسانه‌های محلی برتون درباره شهرهای غرق‌شده قرار داشته باشند؛ مانند شهر گمشده «ایس» (Ys) که تصور می‌شد در خلیج «دوارنه‌نِز» قرار دارد.

«به احتمال زیاد، رها شدن سرزمینی که توسط یک جامعه بسیار ساختارمند توسعه یافته بود، عمیقاً در حافظه مردم ریشه دوانده است. غرق شدن ناشی از بالا آمدن سریع سطح دریا، و به دنبال آن رها شدن سازه‌های ماهیگیری، کارهای حفاظتی و مکان‌های سکونت، باید تأثیری ماندگار بر جای گذاشته باشد.»