آغاز اجرای طرح «استیجار عمومی» پس از ۳۰ سال؛ ۱۰ هزار واحد برای زوج‌های کم‌درآمد

آغاز اجرای طرح «استیجار عمومی» پس از سه دهه

سیاست «استیجار عمومی» که بیش از سه دهه مغفول مانده بود و کارشناسان آن را راهکاری حیاتی برای ساماندهی مسکن دهک‌های پایین درآمدی می‌دانستند، سرانجام وارد فاز عملیاتی شد. این سیاست با هدف حل مشکل گروه‌های کم‌درآمد و فاقد مسکن که توان مالی کافی برای خانه‌دار شدن از مسیر بازار یا طرح‌های حمایتی ملکی را ندارند، مورد تأکید صاحب‌نظران حوزه مسکن و شهرسازی قرار گرفته است.

وزارت راه و شهرسازی قصد دارد برای اولین بار پس از سه دهه، این پروژه را وارد فاز اجرایی کند و در گام نخست، ۱۰ هزار واحد مسکونی را تملک کرده و در اختیار متقاضیان بازار اجاره قرار دهد.

شرایط و اولویت‌های متقاضیان طرح

این برنامه حمایتی در ابتدا بر روی گروه‌های آسیب‌پذیرتر متمرکز شده است. معاون وزیر راه و شهرسازی اعلام کرده است که ثبت نام در طرح مسکن استیجار عمومی تا یکی دو ماه آینده آغاز خواهد شد و حتی در برخی استان‌های پیشرو ممکن است زودتر انجام شود.

گروه‌های مشمول طرح

• دهک‌های اول تا سوم درآمدی در اولویت این طرح قرار دارند.
• زوج‌های جوانی که حداکثر پنج سال از زمان ازدواج آن‌ها گذشته باشد، مشمول این برنامه خواهند بود.

تحلیل کارشناسان: تورم، ریشه بحران و ضرورت ورود دولت

صاحب‌نظران حوزه مسکن، عامل اصلی بحران کنونی در بازار مسکن را تورم بالا و عدم رشد درآمدهای واقعی متناسب با افزایش قیمت‌ها می‌دانند. حمیده امکچی، صاحب‌نظر ارشد حوزه مسکن و شهرسازی، در یک نشست هم‌اندیشی، «استیجار عمومی» را به عنوان ضروری‌ترین مساله بازار مسکن برای تأمین مسکن اجاره‌ای دهک‌های پایین درآمدی معرفی کرد.

در سال‌های اخیر گروه‌های کم‌درآمد به دلیل تورم عمومی بالا و سرایت آن به بازار مسکن و همچنین عدم کفایت و رشد درآمدهای واقعی متناسب با افزایش سطح قیمت‌ها دچار آسیب شده‌اند؛ به طوری که می‌توان گفت موضوع «استیجار عمومی» هم‌اکنون به ضروری‌ترین مساله بازار مسکن تبدیل شده است.

وی ورود دولت به حوزه استیجار عمومی و عرضه واحدهای استیجاری در استطاعت برای دهک‌های پایین اقتصادی را یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر دانست. همچنین تأکید شد که بحران اجاره‌نشینی نیاز به راه‌حل اساسی دارد و سیاست‌گذار مسکن باید به طور مستقل به این بازار ورود کند.

تجربه جهانی و راهکارهای اجرای موفق

بسیاری از کشورهای دنیا از سال‌ها قبل از الگوهای مسکن اجتماعی و استیجاری برای حل مشکل مسکن کم‌درآمدها بهره‌مند شده‌اند. بنابراین، عرضه مسکن استیجاری متناسب با شرایط گروه‌های کم‌درآمد باید مورد توجه قرار گیرد.

نکته مهم در اجرای این سیاست، حفظ ماهیت استیجاری واحدها است؛ به این معنی که واحدهای مسکونی باید همواره در شکل اجاره در اختیار خانوارهای نیازمند باقی بمانند و ماهیت آن‌ها از استیجاری به ملکی تغییر نکند.

مداخله غیرمستقیم و مشارکت با نهادها

سهراب مشهودی، دیگر صاحب‌نظر ارشد مسکن و شهرسازی، بهترین نوع مداخله در خصوص مسکن خانوارهای کم‌درآمد را «مداخله غیرمستقیم» دانست و بر مشارکت با بخش خصوصی و نهادهای عمومی و محلی همچون شهرداری‌ها تأکید کرد.

بهترین نوع مداخله درخصوص مسکن خانوارهای کم‌درآمد، مداخله غیرمستقیم از مسیر مشارکت با بخش خصوصی و نهادهای عمومی و محلی همچون شهرداری‌ها است.

وی همچنین ورود به حوزه استیجار عمومی و عرضه واحدهای اجاره‌ای تحت عنوان سیاست‌های حمایتی و اجتماعی را از راهکارهای تأمین سرپناه گروه‌های کم‌درآمد و خانوارهای جدید برشمرد. علاوه بر این، مشهودی بر ضرورت رفع تعارض‌های قانونی در مقررات مربوط به زمین و اراضی و همچنین رسمیت‌بخشی و سنددار کردن املاک دارای اسناد غیررسمی و واحدهای مسکونی واقع در شهرک‌های مردم‌ساخت تأکید کرد.