«اعتبار مالیاتی»؛ چالش‌ها و راهکارهای رشد فناوری کشور در قانون جهش تولید

تضمین امنیت مالی شرکت‌های فناور با تفاهم‌نامه چهارجانبه

علی اسدی، رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه تهران، در این پنل به اجلاس رؤسای ۱۶ دانشگاه برتر کشور با محوریت قانون جهش تولید دانش‌بنیان اشاره کرد. وی اظهار داشت که در جلسه‌ای با حضور وزرای علوم و بهداشت و معاون علمی فناوری ریاست جمهوری در دانشگاه تهران، یک تفاهم‌نامه چهارجانبه به امضا رسید که هدف آن رفع چالش‌های موجود در مسیر اجرای این قانون است.

مطابق این تفاهم‌نامه، هر پرداخت و گردش مالی که از سوی شرکت‌های فناور محور انجام شده و به تأیید معاونت علمی برسد، بلافاصله مفاصاحساب آن صادر خواهد شد. این اقدام گامی مهم در جهت تضمین امنیت مالی و تسریع فرآیندهای اداری برای فعالان این حوزه است.

اسدی همچنین تأکید کرد که قانون جهش دارای ۲۰ ماده است، اما تمرکز فعلی صرفاً بر مواد ۱۱ و ۱۳ آن است؛ درحالی‌که سایر مواد این قانون نیز توانایی هم‌افزایی قابل‌توجهی در کمک به شرکت‌های فناور محور دارند.

چالش‌های اساسی در مسیر اجرای قانون جهش

سخنرانان این پنل به طور مفصل به موانع و چالش‌هایی پرداختند که شرکت‌ها و بازیگران زیست‌بوم فناوری در بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانون اعتبار مالیاتی با آن‌ها مواجه هستند:

سهم اندک بخش خصوصی و مشکل تجاری‌سازی

زهرا هاشمی، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سیاست‌گذاری علمی کشور، با بیان اینکه علیرغم ظرفیت‌های قانون جهش و تعدد زیست‌بوم‌های فناوری، نتایج محسوسی در تجاری‌سازی مشاهده نمی‌شود، به آمار نگران‌کننده‌ای اشاره کرد:

• کمتر از ۲۰ درصد زیرساخت‌های نوآوری در اختیار بخش خصوصی است.
• اغلب زیرساخت‌ها دولتی هستند.

وی مشکل اصلی را عدم رسیدگی به انتهای زنجیره (بخش خصوصی) دانست و تغییر در حکمرانی را به‌عنوان راهکاری برای کاهش ریسک فناوری و افزایش اثربخشی معرفی کرد.

پیچیدگی فرآیندها و موانع مالیاتی

چوبداری، مدیرعامل شرکت مدیریت سرمایه بهین تدبیر، پیچیدگی فرآیند استفاده از قانون اعتبار مالیاتی را یکی از موانع اصلی برشمرد که حتی شرکت‌های بزرگ را دچار ابهام می‌کند. وی همچنین «هزینه استهلاک ابنیه» برای سرمایه‌گذاران را معضلی دانست که احتمال ورشکستگی صندوق‌های سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهد.

سایر مشکلات مطرح‌شده

برخی دیگر از مشکلات مطرح‌شده توسط فعالان اکوسیستم فناوری عبارتند از:

• عدم آگاهی: ناآگاهی بازیگران زیست‌بوم از اهمیت و چگونگی فرآیندها و قوانین مربوط به اعتبار مالیاتی.
• ضعف تعامل: عدم توانایی پارک‌های علم و فناوری در ایجاد تعامل مؤثر با بازیگران اکوسیستم.
• دشواری فعالیت: عدم آشنایی صنایع با قانون و دشواری فعالیت در بند «ت» (توسعه زیست‌بوم).
• انتقاد از داوری‌ها: انتقاد گودرزی، مدیرعامل شتاب‌دهنده جهش، از برخی داوری‌های طرح‌های دانش‌بنیان.

راهکارهای پیشنهادی برای بهبود اجرای قانون جهش

در بخش پایانی نشست، شرکت‌کنندگان راهکارهایی را برای رفع چالش‌ها و اجرای مؤثرتر قانون جهش تولید دانش‌بنیان ارائه دادند:

توسعه شبکه‌سازی و کلینیک‌های مالیاتی

چوبداری پیشنهاد کرد که برای افزایش آگاهی، «کلینیک‌های اعتبار مالیاتی» در پارک‌ها احداث شوند تا سرمایه‌گذار و سرمایه‌پذیر مسیر قانونی را در آنجا دنبال کنند. اسدی نیز راهکارهایی چون برگزاری کنفرانس یک‌روزه برای آشنایی رؤسای پارک‌ها و معاونان پژوهشی با ظرفیت‌های کامل قانون و توسعه شبکه‌سازی و معرفی پلتفرم آنلاین توسط پارک دانشگاه تهران برای اتصال بهینه سرمایه‌گذار و سرمایه‌پذیر را مطرح کرد.

همچنین حسینی، مدیرعامل شرکت سامان صدرای دانا شریف، ورود نهادهای بالادستی مانند استانداری را برای تحقق اهداف قانون مفید دانست و زهرا هاشمی بر محوریت پارک‌های علم و فناوری در آموزش، ترویج و توسعه زیرساخت‌ها برای اجرای مؤثر قانون جهش تأکید کرد.

در جمع‌بندی نهایی، شرکت‌کنندگان توافق کردند که اعتبار مالیاتی می‌تواند محرکی قدرتمند برای رشد فناوری باشد، اما تحقق این امر نیازمند رفع چالش‌های اطلاع‌رسانی، ساده‌سازی فرآیندها، تقویت شبکه‌سازی و افزایش سهم بخش خصوصی در زیرساخت‌های نوآوری است.