سرمایه‌گذاری ۵ میلیون دلاری در زیرساخت‌های کوانتومی کشور؛ تمرکز بر حسگرها و ارتباطات

نقشه راه کوانتوم ایران: تمرکز بر سه محور اصلی

معاون علمی رئیس‌جمهور، حسین افشین، در یک نشست خبری تأکید کرد که پیش‌نیاز دستیابی به هر فناوری جدید، آماده‌سازی زیرساخت‌های آزمایشگاهی آن است. در نقشه راه کوانتوم کشور، تمرکز بر سه محور اصلی قرار گرفته است:

• ارتباطات کوانتومی: تأمین زیرساخت‌های آزمایشگاهی در حال انجام است. تمایل بر میزبانی این بخش در پژوهشگاه وزارت ارتباطات است، اما در صورت عدم مشارکت، معاونت علمی اجرای آن را به تنهایی بر عهده خواهد گرفت.
• حسگرهای کوانتومی: شامل پروژه‌های راهبردی مانند توسعه ساعت‌های اتمی.
• محاسبات کوانتومی: توسعه زیرساخت‌های لازم برای محاسبات پیشرفته.

مدل اقتصادی و حجم سرمایه‌گذاری‌ها

با توجه به اینکه بازار محصولات کوانتومی هنوز به بلوغ نرسیده و تجاری‌سازی کامل صورت نگرفته است، دولت نقش «پیشران» را در این حوزه ایفا خواهد کرد. این مدل اقتصادی شامل ایجاد زیرساخت، توسعه علم و محصول و در نهایت خرید محصولات توسط خود دولت است تا زنجیره ارزش شکل گیرد.

در خصوص حجم سرمایه‌گذاری‌های اولیه، معاونت علمی تاکنون بالغ بر ۵ میلیون دلار تجهیزات در حوزه کوانتوم خریداری و تحویل داده است. همچنین از سیاست اهرمی برای جذب سرمایه بخش خصوصی استفاده شده است:

اهمیت راهبردی ساعت‌های اتمی و ناوبری دقیق

یکی از مهم‌ترین پروژه‌های در حال اجرا، توسعه «ساعت‌های اتمی» است. این حسگرهای کوانتومی از دقتی در مقیاس ثانیه برخوردارند و اهمیت راهبردی بالایی دارند. معاون علمی رئیس‌جمهور تأکید کرد:

«این فناوری تحولی بنیادین در سیستم‌های ناوبری (GPS و موقعیت‌یابی) ایجاد خواهد کرد و تمام موقعیت‌های مکانی و زمانی دقیق در آینده وابسته به تکنولوژی کوانتوم خواهد بود.»

بازتاب گسترده این مصاحبه‌ها در سایت‌های تخصصی جهان نشان‌دهنده اهمیت بین‌المللی این پروژه است.

کوانتوم؛ زیرساخت آینده و ضرورت رمزنگاری پسا-کوانتوم

افشین هشدار داد که دنیای کوانتوم تمام معادلات فناوری و محاسبات را جابه‌جا خواهد کرد و کوانتوم، زیرساخت آینده است، حتی مهم‌تر از هوش مصنوعی. برای حفظ امنیت در آینده، کشور نیازمند توسعه رمزنگاری پسا-کوانتوم (Post-Quantum Cryptography) است.

تحولات این حوزه تمامی بخش‌های نظامی و غیرنظامی را تحت تأثیر قرار خواهد داد و هدف‌گذاری بر این است که زیرساخت‌های لازم تا پایان دولت چهاردهم تکمیل شوند.

تربیت نیروی انسانی متخصص و ترویج علم

یکی از چالش‌های اصلی در این حوزه، کمبود نیروی متخصص به دلیل نبود بازار کافی است. برای رفع این مشکل، اقدامات زیر صورت گرفته است:

• از اول مهرماه امسال، ۱۶ سرفصل درسی مرتبط با کوانتوم در ۱۲ دانشگاه کشور با حمایت معاونت علمی تدریس می‌شود.

همچنین، معاون علمی رئیس‌جمهور بر لزوم «ترویج علم به زبان ساده» توسط رسانه‌ها تأکید کرد و از آن‌ها خواست تا کوانتوم را به یک گفتمان عمومی تبدیل کنند، چرا که نقش‌آفرینی در ترویج این فناوری، سهم داشتن در آینده علمی کشور است.