افزایش بنزن و گوگرد در سوخت اراک؛ طرح حذف مازوت نیروگاه شازند با LPG

طرح جامع کاهش آلودگی هوای اراک و نیروگاه شازند

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری مرکزی از جمع‌بندی طرح جامع کاهش آلودگی هوای کلانشهر اراک خبر داد که شامل تصمیمات کوتاه‌مدت و بلندمدت برای تأمین سوخت نیروگاه حرارتی شازند است. در حالی که طرح استفاده از گاز LPG پالایشگاه به عنوان راهکار کوتاه‌مدت تصویب شده، مدیران محیط زیست استان نسبت به افزایش نگران‌کننده شاخص‌های آلایندگی همچون بنزن و گوگرد در نمونه‌های جدید سوخت توزیعی هشدار دادند.

راهکار کوتاه‌مدت: تبدیل به LPG پالایشگاه

در حوزه برنامه‌های کوتاه‌مدت، استفاده از گاز LPG پالایشگاه برای نیروگاه شازند مطرح و با اعلام آمادگی وزارت تعاون و شرکت سرمایه‌گذاری نفت، گاز و پتروشیمی تأمین، مقرر شد تمامی هزینه‌های اجرایی این طرح تأمین شود. بر این اساس:

• وزارت نیرو یا شرکت برق حرارتی باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن با یک شرکت دانش‌بنیان قرارداد منعقد کنند.
• طرح طراحی و ساخت پس از تصویب، به سرعت وارد مرحله اجرا خواهد شد.

اجرای این طرح نه تنها مشکل فلرینگ را برطرف می‌کند، بلکه گامی مهم در کاهش وابستگی نیروگاه حرارتی شازند به سوخت دوم در استان مرکزی خواهد بود و طبق برآوردها، بازگشت سرمایه مناسبی دارد.

افق بلندمدت: حذف مازوت و جابجایی نیروگاه

هدف‌گذاری در افق بلندمدت، حذف کامل سوخت دوم نیروگاه حرارتی شازند است تا دغدغه‌هایی نظیر استفاده از مازوت و مسائل مرتبط با سولفور و آلودگی هوا به طور کامل از بین برود. در این راستا، حتی موضوع جابجایی نیروگاه حرارتی شازند نیز مطرح شده که مورد استقبال قرار گرفته و نیازمند طی مراحل قانونی و اجرایی است.

انتظار از دیسپاچینگ وزارت نیرو این است که سهمیه گاز استان مرکزی به نحوی تنظیم شود که حداقل یک واحد نیروگاه در زمستان به طور کامل با گاز فعالیت کند. در حال حاضر ۳ واحد نیروگاه در مدار تولید قرار داشته و یک واحد در اورهال است.

جزئیات مصوبه خاص دولت برای سوخت نیروگاه

پیگیری‌های لازم در خصوص نیروگاه شازند پس از سفر وزیر کشور به استان مرکزی و ارسال نامه استاندار، به جلسات مهمی از جمله جلسه مدیریت مصرف سوخت و مدیریت بهینه مصرف انرژی با حضور رئیس‌جمهور و ۹ وزیر کشیده شد. در میان مصوبات این جلسه، تنها یک مصوبه به صورت خاص به نیروگاه حرارتی شازند اختصاص دارد:

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران مجاز شده است نفت کوره کم‌گوگرد (TSR) تحویلی از پالایشگاه شازند به نیروگاه‌های بخاری را به نرخ فروش به کشتیرانی محاسبه و از محل تهاتر با خوراک دریافتی پالایشگاه اعمال حساب کند.

معاون استانداری بر ضرورت اجرایی شدن هرچه سریعتر این مصوبه و مدیریت کل فصل زمستان بر اساس آن تأکید کرد و از تمامی دستگاه‌های اجرایی خواستار پیگیری جدی این مطالبه شد.

شفافیت در آزمایش سوخت و حقوق عمومی

در بخش دیگری از این جلسه، بر ضرورت جلوگیری از اختلاف در نتایج آزمایشگاهی سوخت تأکید شد. وی اظهار داشت که روش نمونه‌برداری، نمونه‌گیری و آزمایش سوخت باید در همه مراکز یکسان باشد تا ابهامی در ارزیابی کیفیت سوخت ایجاد نشود. وی بر لزوم برخورد قانونی بدون اغماض با هرگونه قصور یا تخلف تأکید کرد و این موضوع را از حقوق عمومی مردم دانست. همچنین مقرر شد جلسات مشترک میان دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط به صورت منظم برگزار شود و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی گزارش دقیق کیفیت سوخت توزیعی را ارائه کند.

پایش مستمر فرآورده‌های نفتی و نتایج آزمایشگاهی

مدیر شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه مرکزی در واکنش به نگرانی‌ها، بر پایش مستمر کیفیت فرآورده‌های نفتی تأکید کرد و گفت: «تمامی سوخت‌های تحویلی از پالایشگاه‌ها پیش و پس از دریافت، مطابق استانداردهای مصوب کنترل و آزمایش می‌شود و فرآورده خارج از استاندارد توزیع نخواهد شد.»

آمار توزیع بنزین یورو ۴ و معمولی

آمار ارائه شده توسط شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه مرکزی نشان می‌دهد که استان مرکزی روزانه حدود ۱ میلیون و ۱۰۰ هزار لیتر بنزین یورو ۴ دریافت می‌کند. با توجه به مصرف روزانه ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار لیتر بنزین در استان، نزدیک به نیمی از مصرف از بنزین یورو ۴ تأمین می‌شود. وی همچنین جزئیات استانداردها را به شرح زیر اعلام کرد:

در خصوص نفت‌گاز، میزان گوگرد در نفت‌گاز یورو ۴ توزیعی در استان حدود ۷ PPM است که کاملاً در محدوده استاندارد قرار دارد. همچنین نفت کوره کم‌گوگرد (TSR) با میزان گوگرد حدود ۴۹۰۰ PPM توزیع می‌شود (استاندارد حداکثر ۵۰۰۰ PPM).

یافته‌های محیط زیست: افزایش بنزن و گوگرد

رئیس مرکز پایش کیفیت هوای اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست استان مرکزی، نتایج نمونه‌برداری‌های دوره‌ای از سوخت توزیعی در اراک را نگران‌کننده دانست. وی اظهار داشت که تا پایان سال ۱۴۰۳ کیفیت بنزین توزیعی در اراک پایین‌تر از حد استاندارد نبوده و الزامات یورو ۴ را رعایت می‌کرده است. با این حال، آنالیز مردادماه سال جاری نشان‌دهنده افزایش شاخص‌های آلایندگی است:

• بنزن: عدد بنزن در برخی جایگاه‌ها به حدود ۱.۸۶ رسیده، در حالی‌که این رقم در سال گذشته حدود ۲.۵ برابر کمتر بود. این افزایش مربوط به دوره‌ای است که بنزین یورو ۴ به طور کامل از پالایشگاه‌های مشخص تأمین نمی‌شد.
• گوگرد نفت‌گاز: در جایگاه طالبی، میزان گوگرد نفت‌گاز به حدود ۷۰.۱ PPM رسیده، در حالی‌که این عدد در سال گذشته حدود ۱۲.۷ PPM بوده و افزایش چندبرابری را نشان می‌دهد.

وی افزود که افزایش روزهای ناسالم هوای اراک در ماه‌های مهر و آبان سال جاری، در حالی رخ داده که نیروگاه‌ها از سوخت نامناسب استفاده نمی‌کردند؛ بنابراین، منشاء این آلودگی نیازمند بررسی دقیق‌تر است. نمونه‌برداری مجدد در دستور کار قرار گرفته و نتایج نهایی پس از تأیید آزمایشگاه مرجع رسماً اعلام خواهد شد.