هدف‌گذاری یک میلیون تنی کاتد مس ایران؛ تاکید بر «مس سبز» و نوآوری در گام دوم توسعه

هدف‌گذاری یک میلیون تنی کاتد مس؛ ایران در آستانه «گام دوم توسعه»

مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران در رویداد ملی ایده‌های نوآورانه و فناورانه در زنجیره ارزش مس، از ورود صنعت مس کشور به «گام دوم توسعه» خبر داد و تاکید کرد که با توجه به تغییر ماهیت مصرف و رشد روزافزون تقاضای جهانی، ایران باید برنامه توسعه خود را برای دستیابی به جایگاه بزرگترین تولیدکنندگان جهان تنظیم کند.

رشد تقاضای جهانی و کسری ساختاری در صنعت مس

تقاضا و ماهیت مصرف مس در دنیا دستخوش تغییرات اساسی شده است. برای نمونه، مصرف مس در خودروهای برقی ۸۰ کیلوگرم است که چهار برابر خودروهای احتراقی است. این تغییرات موجب رشد مصرف و تعریف مصارف با ماهیت جدید شده که در نهایت به کسری ساختاری در صنعت مس دنیا منجر خواهد شد. در همین راستا، قیمت جهانی مس در ۶ ماه گذشته ۲۰ درصد رشد داشته و پیش‌بینی‌ها برای سال ۲۰۳۰ نیز احتمال افزایش بیشتر را نشان می‌دهد.

در حال حاضر، بخش اعظم ارزش افزوده در زنجیره مس در قسمت کنسانتره متمرکز است که باید این ارزش به حلقه‌های دیگر زنجیره از جمله ذوب و پالایش منتقل شود. این موضوع باید به صورت جدی در نقشه توسعه صنعتی ایران لحاظ گردد.

اهداف توسعه و جایگاه ایران در منابع جهانی

شرکت ملی صنایع مس ایران در حال حاضر در گام دوم توسعه قرار دارد. در حالی که برنامه هفتم توسعه، تولید ۸۰۰ هزار تن کاتد مس را تکلیف کرده است، هدف‌گذاری شرکت یک میلیون تن تعیین شده است. با تحقق این هدف، امکان ورود به باشگاه شرکت‌های بزرگ مس دنیا فراهم خواهد شد.

ایران ۶ درصد منابع مس دنیا و ۲۳ میلیون تن ذخیره قطعی مس را در اختیار دارد و از نظر حجم ذخایر در رتبه دهم دنیا قرار دارد. با این حال، نرخ استخراج در ایران کمتر از یک درصد است، در صورتی که میانگین استخراج جهانی ۲.۴ درصد است.

راهبردهای کلان و تمرکز بر «مس سبز»

راهبردهای کلان شرکت ملی مس برای تنظیم با روندهای جهانی بر محورهای زیر استوار است:

• افزایش ظرفیت تولید
• تأمین آب و انرژی پایدار
• بهبود بهره‌وری
• توسعه فناوری و اکوسیستم نوآوری

اولویت‌های نوآوری و توسعه فناوری بر اساس هوشمندسازی زنجیره تولید، ارتقای بهره‌وری مبتنی بر فناوری و حرکت به سوی «مس سبز» و الزامات جهانی کربن‌زدایی تعریف شده است. همچنین، استقرار نظام نوآوری بخشی صنعت مس با محوریت شرکت ملی صنایع مس ایران و مشارکت ذی‌نفعان، از الزامات نهادی تحقق این اهداف است.

آغاز انقلاب معدنی و ضرورت سرمایه‌گذاری کلان

صنعت مس در کشور می‌تواند تعیین‌کننده رشد اقتصاد معدن باشد. با توجه به آغاز «انقلاب معدنی» در دنیا و تبدیل شدن جنگ مواد معدنی به یک واقعیت، صنعت مس ایران باید برای سال ۲۰۵۰ برنامه‌ریزی کند و سیاست‌های خود را بر اساس برنامه‌های راهبردی ۱۹ کشور معدنی فعال در این صنعت تعریف نماید.

برای تحقق رشد ۱۳ درصدی بخش معدن که در برنامه هفتم توسعه تکلیف شده، لازم است ۵۵ میلیارد یورو در بخش معدن کشور، از اکتشاف تا انتهای زنجیره، سرمایه‌گذاری شود. در این مسیر، توجه به آمایش سرزمین و بهره‌گیری از تکنولوژی ضروری است.

چالش‌ها و فرصت‌های صنعت مس ایران

صنعت مس ایران با چالش‌ها و فرصت‌های متعددی مواجه است:

چالش‌های اصلی

• کمبود سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پیشرفته پایین‌دستی
• رقابت‌پذیری با استانداردهای بین‌المللی
• نوسانات شدید قیمت جهانی
• چالش‌های زیرساختی و انرژی

فرصت‌های محوری

• رشد تقاضای جهانی برای «انقلاب سبز» (مس، فلزی با کمترین کربن است)
• توسعه خوشه‌های صنعتی و هم‌افزایی
• اقتصاد چرخشی و بازیافت مس (که در حال حاضر در آن نقصان وجود دارد)

پیشنهاد انجمن مس ایران حمایت از سرمایه‌گذاری در صنایع میانی و پایین‌دستی، توسعه فناوری، تمرکز استراتژیک بر بازارهای صادراتی محصولات نهایی، و تدوین نقشه راه یکپارچه زنجیره ارزش مس است. همچنین، حمایت دولت از شرکت‌های کوچک و متوسط و دانش‌بنیان‌ها در زنجیره ارزش مس ضروری است.

مزیت‌های چهارگانه رقابتی صنعت مس ایران

مصرف جهانی مس در دو دهه اخیر از ۱۵ میلیون تن به ۳۳ میلیون تن در سال رسیده و پیش‌بینی‌ها حاکی از رشد بیشتر است، که مس را به یک مولفه ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک تبدیل کرده است. از منظر داخلی، صنعت مس ایران دارای چهار مزیت قابل توجه است:

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس بر لزوم طراحی استراتژی توسعه صنعتی مس در کنار استراتژی توسعه صنعتی کشور تاکید کرد و خواستار کنار گذاشتن نگاه جزیره‌ای و ایجاد هم‌افزایی میان جوامع محلی، صنایع موازی و محیط زیست شد.

تأکید استاندار کرمان بر زنجیره ارزش و نوآوری

استاندار کرمان با اشاره به نقش صنعت مس در تولید ناخالص داخلی استان و کشور، توسعه زنجیره ارزش در بخش معدن را یک ضرورت راهبردی دانست. وی بر لزوم فاصله گرفتن از خام‌فروشی و نیمه‌خام‌فروشی و شکل‌گیری زنجیره‌های ارزش در نقاط مختلف استان، از جمله ایجاد شهرک صنایع پایین‌دست مس در رفسنجان و شهربابک، تأکید کرد.

همچنین، بهره‌برداری هوشمند از معادن، استفاده از هوش مصنوعی و بازیافت مواد معدنی در کرمان آغاز شده است و شرکت ملی مس می‌تواند به هاب نوآوری در این استان تبدیل شود.

در پایان این رویداد، ضمن رونمایی از تمبر یادبود روز ملی صنعت مس ایران، از ۲۱ طرح برگزیده تقدیر شد و برگزیدگان از حمایت و پشتیبانی شرکت ملی مس برخوردار خواهند شد.