غیبت طالبان در نشست تهران؛ ایران دعوت را تایید کرد، کارشناس از نقش عربستان می‌گوید

نشست تهران؛ دعوت ایران و غیبت پرحاشیه طالبان

نشست ویژه کشورهای منطقه درباره افغانستان روز یکشنبه در تهران برگزار شد، اما در کمال ناباوری، نمایندگان حکومت طالبان در آن شرکت نکردند. این غیبت در حالی رخ داد که جمهوری اسلامی ایران تاکید کرد از افغانستان برای حضور در این نشست دعوت به عمل آمده بود.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در نشست خبری خود با اشاره به این موضوع اظهار داشت: «از افغانستان دعوت شده بود، اما این تصمیم افغانستان بود که شرکت نکند و ما به آن احترام می‌گذاریم.» او ابراز امیدواری کرد که مشارکت افغانستان در چنین روندهایی بتواند به تقویت تفاهم و رفع مشکلات این کشور با همسایگان کمک کند.

میزبانی ایران و حضور قدرت‌های منطقه‌ای

این نشست منطقه‌ای به میزبانی عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، برگزار شد و نمایندگان ویژه کشورهای همسایه افغانستان به علاوه روسیه در آن حضور داشتند. کشورهای شرکت‌کننده شامل:

• پاکستان
• تاجیکستان
• ازبکستان
• ترکمنستان
• چین
• روسیه

آقای بقایی این نشست را اولین نمونه از نوع خود با حضور نمایندگان ویژه کشورهای همسایه و روسیه خواند و افزود که این روند در ادامه نشست‌های قبلی کشورهای همسایه افغانستان است که از دو سال پیش در سطح وزرای امور خارجه برگزار نشده بود.

سخنگوی وزارت خارجه ایران همچنین درباره مطرح شدن تنش‌های اخیر میان افغانستان و پاکستان در این نشست گفت: «طبیعی است در چنین نشستی کشورها مسائل خودشان را مطرح کنند. ایران به دنبال کمک به راه‌حل‌هایی است که ثبات و امنیت در منطقه و کشورهای پیرامونی را تقویت کند.»

توجیه طالبان: اتکا به مکانیسم‌های موجود

پیش از برگزاری نشست، وزارت خارجه طالبان اعلام کرده بود که نمایندگانش در تهران حضور نخواهند یافت. ضیاء احمد تکل، رئیس اطلاعات و روابط عامه وزارت امور خارجه طالبان، در توضیح دلایل عدم شرکت، بر فعالیت‌های دیپلماتیک کابل تاکید کرد.

حکومت طالبان از طریق سازمان‌های منطقه‌ای، فرمت‌ها و همچنین مکانیسم‌های دوجانبه، به طور مداوم روابط فعال با همه کشورهای منطقه دارد و در زمینه توسعه تفاهم و همکاری‌های منطقه‌ای نیز پیشرفت‌های عملی قابل‌توجهی به‌دست آورده است. ما با تقویت این فرمت‌های موجود در منطقه به توسعه تفاهم و همکاری‌های منطقه‌ای باور داریم.

تحلیل کارشناسی؛ نقش عربستان سعودی در غیبت طالبان

عدم حضور طالبان در نشستی که ایران میزبان آن است، در حالی که این گروه همواره تلاش کرده در مجامع بین‌المللی شرکت کند، توجه کارشناسان را جلب کرده است. سمیع یوسفزی، کارشناس مسائل افغانستان و پاکستان، معتقد است که غیبت طالبان می‌تواند به روابط رو به بهبود کابل با ریاض مرتبط باشد.

به باور آقای یوسفزی، در حال حاضر نشست‌های حساسی میان حکومت طالبان، پاکستان و عربستان سعودی در جریان است و عربستان تلاش می‌کند تا روابط خود را با طالبان بهبود بخشد. او یادآوری کرد که آخرین سفر رئیس استخبارات عربستان به قندهار به سال ۲۰۰۱ بازمی‌گردد که پس از آن روابط ریاض و طالبان با تنش همراه شد.

این کارشناس افزود که در شرایطی که مذاکرات «پشت پرده و حساس» میان عربستان سعودی و حکومت طالبان در جریان است، حضور نمایندگان طالبان در تهران می‌تواند «حساسیت‌زا» باشد.

«تصمیم حکومت طالبان در آخرین لحظه برای شرکت نکردن در این نشست، به دلیل صدمه نرسیدن به روابط رو به بهبود میان کابل و ریاض است.»

او در پایان خاطرنشان کرد که اگرچه روابط تهران و کابل «گرم» است و می‌تواند مشکلات اقتصادی و مهاجران را تا حدی حل کند، اما به نظر می‌رسد حکومت طالبان بیشتر به برقراری روابط با کشورهای عربی و غربی علاقه‌مند است تا تهران.