ایران قطب منطقه‌ای پیوند سلول‌های بنیادی؛ درمان ۷۰٪ بیماران سرطانی با ۱/۸ هزینه جهانی

توسعه و دستاوردهای کلیدی پیوند سلول‌های بنیادی در ایران

پیشرفت‌های علمی ایران در این حوزه در سه دهه گذشته چشمگیر بوده است. امروز، این کشور دارای شبکه‌ای گسترده از مراکز درمانی فعال است که خدمات پیشرفته پیوند را ارائه می‌دهند.

آمار و مراکز فعال پیوند در کشور

در حال حاضر، ایران دارای ۲۰ مرکز فعال پیوند در شهرهای مختلف نظیر تهران، شیراز، اصفهان و دیگر مناطق است. این مراکز به‌طور سالیانه صدها پیوند را با موفقیت انجام می‌دهند که در مجموع، بیش از ۲۰ هزار پیوند مغز استخوان در کشور به ثبت رسیده است. لازم به ذکر است که حدود ۱۰ هزار پیوند از این تعداد، تنها در بیمارستان شریعتی تهران انجام شده است.

موفقیت‌های درمانی چشمگیر

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای ایران در این زمینه، نرخ موفقیت بالا در درمان بیماری‌های بدخیم است. استفاده از سلول‌های بنیادی منجر به:

• درمان قطعی بیش از ۷۰ درصد بیماران بدخیم سرطانی.
• نجات جان هزاران بیمار مبتلا به بیماری‌هایی چون تالاسمی و لوسمی.

این موفقیت‌ها، ایران را در جایگاه بسیار خوبی در سطح جهانی قرار داده است.

نقش پیشگامان: دکتر کاظمی آشتیانی و پروفسور قوام‌زاده

این جریان علمی پایدار و موفقیت‌آمیز، نتیجه تلاش‌های بی‌وقفه چهره‌های محوری این علم است.

میراث دکتر سعید کاظمی آشتیانی

دکتر سعید کاظمی آشتیانی یکی از چهره‌های محوری و اثرگذار در پیشرفت علم سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی در ایران به شمار می‌رود. او بنیان‌گذار پژوهشگاه رویان جهاددانشگاهی است که به‌عنوان یکی از مراکز پیشرو در تحقیقات سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی و قطب علمی این حوزه در ایران شناخته می‌شود. فعالیت‌های او در پژوهش و آموزش، ایران را به یکی از کشورهای پیشتاز در سطح بین‌المللی تبدیل کرده است.

جایگاه جهانی از نگاه بنیان‌گذار پیوند

پروفسور اردشیر قوام‌زاده، بنیان‌گذار پیوند مغز استخوان در ایران، تأکید کرده است که ایران جایگاه بسیار خوبی در پیوند مغز استخوان در دنیا دارد. به گفته وی، ایران از سال ۱۳۶۹ (۱۹۹۰ میلادی) با آغاز پیوند مغز استخوان، توانسته است بیش از ۷۰ درصد بیماران بدخیم را درمان کند که تأثیرات قابل توجهی در درمان بیماری‌های خونی و سرطانی داشته است.

ایران؛ قطب منطقه‌ای با هزینه مقرون به صرفه

موقعیت برجسته ایران در این علم تنها به آمار پیوندها محدود نمی‌شود؛ بلکه شامل جایگاه منطقه‌ای و مزیت‌های اقتصادی نیز هست.

پیشتازی منطقه‌ای در علم پیوند

«ایران در بخش پیوند سلول‌های بنیادی، چه پیوند اعضا و چه پیوند مغز استخوان، از بسیاری از کشورهای منطقه و فرامنطقه‌ای جلوتر است.»

این اظهارات وزیر بهداشت وقت، محمدرضا ظفرقندی، نشان‌دهنده جایگاه برجسته ایران است. وی افزود که کشورهای دیگر متقاضی انتقال علم و تکنیک‌های پیوند از ایران هستند و پزشکان ایرانی در کشورهای مختلف منطقه به انجام پیوند مشغول می‌باشند.

مزیت هزینه پایین درمان

یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد ایران در این حوزه، هزینه پایین پیوند نسبت به دیگر کشورهای دنیا است. طبق گفته وزیر بهداشت، هزینه یک عمل پیوند در ایران تنها یک هشتم (۱/۸) هزینه مشابه در کشورهای دیگر است. این مسئله دسترسی به این درمان پیشرفته را برای بسیاری از بیماران آسان‌تر کرده است.

نقاط قوت و چشم‌انداز آینده

ایران همچنین در زمینه بانک‌داری و ذخیره‌سازی سلول‌ها پیشرفت قابل‌توجهی داشته است.

رشد بانک‌داری خون بندناف

گروه‌های پژوهشی و بانک‌های خصوصی و نیمه‌دولتی در سال‌های اخیر حجم زیادی از نمونه‌های خون بندناف را ذخیره کرده‌اند و این کشور در زمینه ذخیره‌سازی سلول‌ها در منطقه و حتی جهان جایگاه قابل‌توجهی پیدا کرده است.

عوامل کلیدی موفقیت ایران در حوزه سلول‌های بنیادی

موفقیت‌های ایران بر پایه چند ستون اصلی استوار است:

• تجربه بالینی طولانی‌مدت: مراکز دانشگاهی ایران دارای ده‌ها سال تجربه در این حوزه هستند که باعث گردآوری دانش بومی و توسعه پیوند سلول‌های بنیادی شده است.
• شبکه بانک‌داری و ذخیره‌سازی سلول‌ها: تنوع منابع سلولی و گسترش بانک‌های خون بندناف در کشور باعث تقویت این حوزه شده است.
• پتانسیل پژوهشی و آموزشی: ایران دارای مجلات تخصصی، گروه‌های تحقیقاتی و دوره‌های آموزشی در دانشگاه‌ها است که بستر توسعه نیروی انسانی در این زمینه را فراهم کرده‌اند.

نمی‌توان از نقش کلیدی چهره‌هایی همچون مرحوم دکتر سعید کاظمی آشتیانی و دکتر اردشیر قوام‌زاده و دیگر فعالان این حوزه در پیشرفت و موفقیت پیوند سلول‌های بنیادی در ایران غافل شد. ایران با تلاش‌های علمی و تحقیقاتی مداوم در زمینه پیوند سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی، به یکی از قطب‌های پیشرفته این علم در منطقه تبدیل شده است و چشم‌انداز مثبتی برای آینده پزشکی و نجات جان هزاران بیمار در داخل و خارج از کشور ترسیم می‌کند.