رقابت چین و هند بر سر رهبری انقلاب صنعتی چهارم و سلطه هوش مصنوعی

هدف پکن: فراتر از تولید، به سوی معماری پلتفرم

انقلاب صنعتی چهارم اکنون به واقعیتی ملموس تبدیل شده که در آن ادغام فناوری‌های عملیاتی و اطلاعاتی، به‌ویژه در «کارخانه‌های تاریک» چین، به وضوح دیده می‌شود. این کارخانه‌ها بدون دخالت انسان، خودروهای برقی و وسایل الکترونیکی تولید می‌کنند.

چین تنها به دنبال پیشتازی در تولید صنعتی نیست، بلکه هدف بلندمدت آن تبدیل شدن به «معمار پلتفرم» این انقلاب است. شواهد این دنیای جدید در خطوط تولیدی همچون کارخانه شیائومی مشهود است که هر ۳ ثانیه یک تلفن هوشمند تولید می‌کند. یکی از پیامدهای این سطح از اتوماسیون، حذف چشمگیر نیروی کار است که در برخی موارد تا ۸۰ تا ۹۰ درصد برآورد می‌شود.

تسلط بر استانداردهای جهانی هوش مصنوعی

رهبران چینی در این دوره از انقلاب صنعتی، فعالانه در پی تعیین هنجارها و استانداردهای جهانی برای صنعت هوش مصنوعی هستند. در سال جاری و سال گذشته، این کشور ۳۴ درصد از استانداردهای جهانی را ارائه داده است. اگر پکن بتواند این مسیر را با موفقیت طی کند، عملاً می‌تواند بر کیفیت و چگونگی فناوری در سراسر جهان مسلط شود.

نابرابری فناورانه و چالش‌های دهلی‌نو

هند نیز برای صنعتی شدن نیازمند اتکا به هوش مصنوعی است، اما در حال حاضر با نابرابری‌های فناورانه بزرگی در مقایسه با چین مواجه است:

• بهره‌وری نیروی کار: بهره‌وری نیروی کار در هند تقریباً یک پنجم چین تخمین زده می‌شود.
• نرخ اتوماسیون: تنها ۱۵ درصد از صنایع هندی اتوماسیون را پذیرفته‌اند، در حالی که این رقم برای چین حدود ۶۰ درصد است.

این شکاف عمیق نشان می‌دهد که بدون یک تغییر جدی در وضعیت موجود، دهلی‌نو به سرعت از صحنه رقابت جهانی کنار گذاشته خواهد شد.

وابستگی صنعتی هند: «مغز» چینی

عرصه رقابت تنها محدود به تولید نیست، بلکه میدان نمایش وابستگی نیز هست. بخش‌هایی حیاتی مانند صنعت خودروسازی برقی هند، از جمله باتری‌ها، موتورها و نرم‌افزارها، به شدت تحت سلطه چین قرار دارند. بسیاری از کارخانه‌های هندی محصولات خود را با نشان «ساخت هند» عرضه می‌کنند، اما در واقع «مغز» و فناوری اصلی آن‌ها چینی است.

پنجره فرصت محدود برای دهلی‌نو

هند در زمینه نرم‌افزار و خدمات هوش مصنوعی دارای تخصص است و تلاش می‌کند با تنوع‌بخشی به تأمین‌کنندگان (ژاپنی، اروپایی) وابستگی خود به پکن را کاهش دهد. با این حال، فرصت برای تبدیل شدن دهلی‌نو به یک قدرت برتر فناوری در این زمینه محدود است.

اگر هند نتواند طی ۵ تا ۷ سال آینده مدل‌های پایه و میان‌افزار صنعتی خود را در مقیاس بزرگ توسعه دهد، کارخانه‌های این کشور که از محصولات خارجی استفاده می‌کنند، به تدریج به سمت سیستم‌های نرم‌افزاری چین جذب خواهند شد. این اتفاق حتی در صورتی رخ خواهد داد که ربات‌های مورد استفاده در این کارخانه‌ها همچنان نام ژاپنی یا آلمانی داشته باشند؛ زیرا «مغز» نرم‌افزاری عملیات، چینی خواهد بود.