اجاق‌های گازسوز خانگی؛ منبع اصلی آلاینده سمی دی‌اکسید نیتروژن در محیط داخلی

باوری رایج وجود دارد که خانه پناهگاه امنی در برابر آلودگی هوا و اثرات مخرب آن است، اما یافته‌های یک پژوهش جدید این تصور را به چالش می‌کشد. محققان دانشگاه استنفورد نشان داده‌اند که اجاق‌های گازسوز خانگی، یکی از منابع اصلی انتشار گاز سمی دی‌اکسید نیتروژن (NO2) در محیط داخلی هستند؛ آلاینده‌ای خطرناک که پیش‌تر تصور می‌شد عمدتاً ناشی از ترافیک وسایل نقلیه موتوری است و می‌تواند سلامت تنفسی و عمومی افراد را به شدت تهدید کند.

این مطالعه که توسط محققان دانشگاه استنفورد انجام شده، تأکید می‌کند که اجاق‌های گازسوز و پروپانی سهمی قابل‌ملاحظه در میزان تماس طولانی‌مدت افراد با دی‌اکسید نیتروژن دارند.

اجاق گاز؛ منبع پنهان آلودگی دی‌اکسید نیتروژن

نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که برای افرادی که در داخل خانه از این نوع اجاق‌ها استفاده می‌کنند، حدود یک‌چهارم از کل مواجهه بلندمدت آن‌ها با دی‌اکسید نیتروژن، چه در فضای داخل و چه خارج از خانه، به همین وسیله مربوط می‌شود. این رقم در صورتی که فرد به‌طور مداوم از اجاق گاز استفاده کند، به بیش از نیمی از کل مواجهه او افزایش می‌یابد.

این پژوهش که در نشریه علمی PNAS Nexus منتشر شده، هشدار می‌دهد که اجاق‌های گازسوز در زمان استفاده، به‌صورت کوتاه‌مدت اما بسیار غلیظ، دی‌اکسید نیتروژن منتشر می‌کنند. غلظت این گاز در برخی مواقع از حدود توصیه‌شده کوتاه‌مدت سازمان جهانی بهداشت (WHO) و آژانس حفاظت از محیط‌زیست آمریکا (EPA) نیز فراتر می‌رود.

دی‌اکسید نیتروژن می‌تواند باعث تحریک مجاری تنفسی، تشدید آسم و در بلندمدت حتی افزایش خطر سرطان ریه و دیابت شود.

خطرات سلامتی فراتر از NO2

مطالعات پیشین نیز به اثرات منفی این وسایل اشاره کرده‌اند. پژوهشگران دانشگاه پردو پیش‌تر اعلام کرده بودند که اجاق‌های گاز می‌توانند تا ۱۰۰ برابر بیشتر از اگزوز خودروها ذرات خطرناک تولید کنند و به این ترتیب، احتمال ابتلا به آسم و سایر بیماری‌های تنفسی را افزایش دهند. علاوه‌براین، این اجاق‌ها بنزن نیز آزاد می‌کنند؛ ماده‌ای شیمیایی که با ابتلا به سرطان خون و دیگر اختلالات خونی ارتباط مستقیم دارد.

راهکارهای کاهش آلودگی داخلی

مطالعه جدید دانشمندان استنفورد تأیید می‌کند که جایگزینی اجاق‌های گازی با نمونه‌های برقی می‌تواند به شکل قابل‌توجهی آلودگی دی‌اکسید نیتروژن در فضای داخلی خانه‌ها را کاهش دهد. در کنار این اقدام، راهکارهای دیگری نیز برای کاهش مواجهه با آلاینده‌ها توصیه شده است:

• تهویه مناسب: استفاده از هود هنگام آشپزی یا باز گذاشتن پنجره‌ها برای کاهش خطرات احتمالی.
• جایگزینی جزئی: استفاده از وسایل برقی کم‌هزینه مانند کتری برقی، توستر و آرام‌پز به‌جای اجاق گاز.

چالش‌های قانون‌گذاری در آمریکا

در همین راستا، ایالت نیویورک در سال ۲۰۲۳ با امضای قانونی موسوم به «ساختمان‌های تمام‌برقی»، استفاده از لوازم برقی را در اغلب ساختمان‌های نوساز الزامی کرد. این قانون قرار بود از اول ژانویه ۲۰۲۶ اجرایی شود، اما در‌حال‌حاضر به‌دلیل شکایت‌های حقوقی در دادگاه‌های فدرال با چالش مواجه است.