دستور معاون اول رئیس‌جمهور برای پیگیری سه‌ماهه مستندنگاری پروژه‌های ملی

نظارت و ارتقاء کیفیت: تشکیل شورای جدید

پژمان مظاهری‌پور، عضو انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند، در ابتدای نشست از تشکیل شورای نظارتی متشکل از نمایندگان اصناف سینمایی و سازمان‌های مرتبط خبر داد. هدف از این شورا، نظارت بر ساخت مستندهای پروژه‌های ملی و جلوگیری از کاهش کیفیت این آثار است. وی با اشاره به تصویب ابلاغیه‌ای برای مستندسازی پروژه‌های ملی، خاطرنشان کرد که آیین‌نامه‌ای نیز برای مشخص کردن جزئیات تعامل میان سازنده مستند و دستگاه اجرایی تدوین شده است.

انتقاد از کاهش کیفیت مستندهای پروژه‌ای

مظاهری‌پور با انتقاد از وضعیت کنونی گفت: «در گذشته، فیلمسازانی مانند ابراهیم گلستان و کامران شیردل مستندهای شاخصی می‌ساختند، اما امروزه برخی روابط‌عمومی‌ها با یک دوربین ساده اقدام به فیلمبرداری و تدوین می‌کنند که این به معنای اتلاف پروژه‌های ملی است.» وی افزود که طبق پیگیری‌های شورای عالی سینما، هر وزارتخانه یا سازمان موظف شده است تا سه پروژه مستندنگاری را در سال جاری اجرا کند. این پروژه‌ها شامل طرح‌های علمی، فرهنگی، میراثی، تاریخی و جغرافیایی نیز می‌شود.

پیگیری‌های دولت و سازمان سینمایی برای اجرای مصوبه ۱۴۰۴

مهدی شفیعی، معاون توسعه مدیریت و منابع سازمان سینمایی، به تشریح روند اجرایی شدن مصوبه دولت پرداخت. او با اشاره به سابقه بررسی این ضرورت در دولت دوم آقای روحانی، تأکید کرد که در دولت جدید موضوع با جدیت پیگیری شده است. شفیعی اعلام کرد که در اولین جلسه شورای عالی سینما، تصمیم گرفته شد که در سال ۱۴۰۴، هر دستگاه اجرایی مکلف به مستندنگاری حداقل سه پروژه شود. این تکلیف به امضای سید ضیاء هاشمی (معاون علمی و فرهنگی معاون اول رئیس‌جمهور) به همه دستگاه‌ها ابلاغ شده است.

تسهیل فرآیند و تعیین استانداردها

سازمان سینمایی برای تسهیل فرآیند، موانع داخلی را برطرف کرده و آیین‌نامه، فهرست مستندسازان دارای «کد نظام صنفی» (کارگردانان و تهیه‌کنندگان) و استانداردهای تولید را روی سایت خود بارگذاری کرده است. شفیعی تأکید کرد که انتخاب مستندسازان باید برابر قانون برگزاری مناقصات و مقررات مربوط به دستگاه اجرایی انجام شود و هیچ شخص حقیقی یا حقوقی خارج از فهرست صلاحیت‌دار نمی‌تواند کار را تحمیل کند.

پیشنهاد کلیدی: تخصیص اعتبار در موافقت‌نامه‌ها

معاون سازمان سینمایی در مورد موانع موجود گفت که دستگاه‌های کارفرما در مورد میزان و منبع اعتبار مستندنگاری دچار ابهام هستند. راهکار پیشنهادی برای رفع این چالش این است که:

«در موافقت‌نامه‌های اولیه پروژه‌های عمرانی، سهم مشخصی (به صورت درصدی یا رقم ثابت) برای مستندنگاری تصویری آن پروژه در نظر گرفته شود.»

این پیشنهاد در آخرین جلسه با حضور معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور نیز مورد تأکید قرار گرفته است.

ضرورت شفافیت و پاسخگویی در پروژه‌های عمرانی

عبدالرحیم سعیدی‌راد، رئیس امور فرهنگ، ورزش و گردشگری سازمان برنامه و بودجه، با اشاره به تجربه ۱۸ ساله خود، بر ضرورت ثبت تصویری فرآیند شکل‌گیری و اجرای پروژه‌های ملی تأکید کرد و مستندسازی را «بازوی خوبی برای دولت» دانست.

پروژه‌های ۴۰ ساله و نقش مستندنگاری

سعیدی‌راد گفت: «مردم باید بدانند چرا پروژه‌ای که قرار بود مثلاً ۵ ساله تمام شود، ۴۰ سال طول می‌کشد. مستندسازی این مسیر، می‌تواند به شفافیت و درک عمومی کمک کند.» وی افزود: ثبت فرآیندهای پشت‌پرده پروژه‌ها، تصویر روشنی از مدیریت کشور ارائه می‌دهد و می‌تواند به پرسش‌هایی مانند چرایی رها شدن یا طولانی شدن پروژه‌هایی که هزاران میلیارد تومان برای آن‌ها هزینه شده است، پاسخ دهد.

پیشنهاد ایجاد سامانه جامع

رئیس امور فرهنگ سازمان برنامه و بودجه، با استقبال از پیشنهاد جامعه مستندسازان، ایجاد یک سامانه شفاف و جامع را کلید اجرایی شدن مصوبه دانست. مشخصات پیشنهادی برای این سامانه شامل موارد زیر است:

• لیست کامل پروژه‌ها به همراه دستگاه مجری.
• مبلغ پیشنهادی یا درصدی که برای مستندنگاری هر پروژه در نظر گرفته می‌شود.
• راهنمای روشن برای متقاضیان درباره فرآیند کار و نحوه مراجعه.

وی تأیید کرد که تخصیص هزینه مستندنگاری به صورت درصدی از کل پروژه، حتی بدون نیاز به بخشنامه جدید، امکان‌پذیر است و نقش اصلی را در راه‌اندازی این سامانه به سازمان سینمایی محول کرد.

مطالبه‌گری و تعهد دولت

سید ضیاء هاشمی، معاون علمی و فرهنگی معاون اول رئیس‌جمهور، با تأکید بر لزوم اجرای مصوبه، هدف اصلی را «دیده شدن زحمات و خدمات دولت» عنوان کرد و گفت اگر این مصوبه اجرا نشده باشد، دولت مطالبه‌گر خواهد بود.

«اگر مجموعه‌ای مصوبه دولت را اجرا نکرده باشد، در دولت باید پاسخگو باشد. بنده حتماً پیگیری می‌کنم و پاسخ می‌خواهم.»

هاشمی دستور داد که سازمان سینمایی موظف است هر سه ماه یکبار، گزارش اجرای این مصوبه را ارائه دهد و تأکید کرد که دولت با وجود همه مشکلات، توان اجرای تصمیمات را دارد.

چهار دستور عملیاتی معاون اول رئیس‌جمهور

هاشمی برای تسریع در اجرا، چهار دستور مشخص صادر کرد:

1. تشکیل جلسه فنی با سازمان برنامه: برای بررسی فنی پیشنهادهای نشست با حضور رئیس سازمان برنامه و بودجه.
2. جمع‌بندی پیشنهادات صنف: دریافت و آماده‌سازی پیشنهادهای مدون اصناف مستندسازی توسط سازمان سینمایی.
3. برگزاری جلسه با دستگاه‌های اجرایی: جلسه‌ای با حضور وزرای کلیدی (راه و شهرسازی، نیرو) و روسای روابط عمومی دستگاه‌ها برای بررسی مستقیم موانع.
4. انتشار فهرست پروژه‌های نمونه و مستندسازان: شامل حداقل هزار پروژه مهم (با پیشرفت فیزیکی بالای ۲۵٪ یا اعتبار بالای ۱۰۰ میلیارد تومان) و فهرست شفاف مستندسازان واجد شرایط.

تفاوت مستندنگاری و مستند بحران

علیرضا حسینی، نماینده انجمن تهیه‌کنندگان سینمای مستند، بر تفاوت ماهوی «مستندنگاری» با «ساخت مستند درباره بحران‌های موجود» تأکید کرد. وی گفت که هدف اصلی از مستندنگاری پروژه‌ها، کمک به دولت برای جلوگیری از وقوع بحران‌ها است و نه صرفاً ساخت فیلم پس از بروز بحران (مانند بحران آب یا مهاجرت).

حسینی جامعه مستندساز را «بخشی از راه‌حل» دانست و گفت که پژوهش‌های عمیق مستندسازان در رشته‌های تخصصی، می‌تواند مستندنگاری را به ابزاری دقیق و آگاه‌کننده برای مدیریت کشور تبدیل کند.

جمع‌بندی: پیوند صنف و صنعت

رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی، در بخش پایانی بر عزم و اراده موجود در دولت و سازمان برنامه و بودجه تأکید کرد و حلقه اصلی تحقق مصوبه را در «پیوند بین صنف مستندساز و دستگاه‌های اجرایی (صنعت)» دانست. وی ابراز امیدواری کرد که با این عزم، تا پایان سال حداقل شاهد عقد قرارداد و شروع یکی دو پروژه مستندنگاری باشیم.

این نشست در حاشیه نوزدهمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت که از ۱۹ تا ۲۵ آذر در پردیس سینمایی ملت در حال برگزاری است، برگزار شد.