انتقاد اتاق بازرگانی: پیمان‌سپاری ارزی «مالیات پنهان» است؛ هشدار درباره بودجه ۱۴۰۵

نشست بیست و نهم هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران به محلی برای طرح مهم‌ترین چالش‌های اقتصادی کشور تبدیل شد. در این نشست، رئیس اتاق بازرگانی ایران، سیاست‌های ارزی دولت را به شدت مورد انتقاد قرار داد و همزمان، گزارش‌های تخصصی درباره رکود صنایع، وضعیت معادن، زیرساخت‌های تجاری و چالش‌های بودجه ۱۴۰۵ ارائه گردید.

انتقاد شدید از سیاست‌های تجاری و ارزی دولت

پیمان‌سپاری ارزی؛ مالیات پنهان بر صادرات

صمد حسن‌زاده، رئیس اتاق بازرگانی ایران، با تأکید بر لزوم تجدیدنظر اساسی در سازوکارهای محدودکننده تجارت، سیاست پیمان‌سپاری ارزی را یکی از چالش‌برانگیزترین سیاست‌ها برای صادرکنندگان دانست. او معتقد است که در شرایط فعلی اقتصاد ایران، این سازوکار عملاً به یک مالیات پنهان بر صادرات رسمی تبدیل شده است.

پیمان‌سپاری ارزی به کاهش انگیزه صادرات رسمی، افزایش ریسک، گسترش استفاده از کارت‌های بازرگانی اجاره‌ای و انتقال بخشی از تجارت به مسیرهای غیررسمی منجر شده است. این رویکرد نه به نفع دولت است، نه تولید و نه شفافیت اقتصادی.

هشدار درباره بودجه ۱۴۰۵ و فشار مالیاتی

عیسی منصوری، رئیس مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، گزارشی در خصوص چالش‌های بودجه ۱۴۰۵ ارائه داد. وی ضمن اشاره به تغییر قاعده بودجه‌ریزی به سمت عملکردمحور، پیش‌بینی کرد که سال آینده فشار فزاینده اجرای سیاست‌های هم‌زمان بر بنگاه‌های اقتصادی تحمیل خواهد شد. این فشار ناشی از تلاش دولت برای کاهش محدودیت‌های تحریم از طریق افزایش منابع داخلی است:

• افزایش قیمت حامل‌های انرژی: ارزیابی‌ها نشان می‌دهد افزایش قیمت حامل‌های انرژی در سال آینده حتمی است.
• رشد درآمد مالیاتی: برآوردها حاکی از افزایش درآمد مالیاتی از ۱۷۰۰ به ۲۵۰۰ هزار میلیارد تومان است که می‌تواند توسعه فعالیت‌های غیررسمی را در پی داشته باشد.

منصوری پیشنهاد داد که افزایش مالیات باید تدریجی و پلکانی باشد و در حوزه حامل‌های انرژی، افزایش نرخ به رشد بهره‌وری پیوند داده شود.

چالش‌های ساختاری در صنایع کلیدی

رکود بی‌سابقه در بازار پلیمر

برمک قنبرپور، عضو هیات‌مدیره انجمن ملی صنایع پلیمر، با اشاره به رکود بی‌سابقه در مهم‌ترین زنجیره ارزش صنعت کشور، اعلام کرد که حجم بازار صنایع پلیمر دو درصد کوچک‌تر شده است. او افزود که در بازار پلیمر رقابت ۱۸۰ درصدی به ثبت رسیده و رشد تصاعدی قیمت‌ها منجر به از دست رفتن قدرت رقابت‌پذیری در بازارهای منطقه‌ای شده است.

معادن کشور در آستانه تعطیلی

غلامرضا نازپرور، عضو هیات نمایندگان اتاق ایران، نتایج پایش معادن غیرفعال خراسان رضوی را ارائه کرد و تأکید نمود که ۵۰ درصد معادن این استان غیرفعال هستند. عمده دلایل غیرفعال بودن معادن کوچک‌مقیاس در استان عبارتند از:

وی افزود که حوزه مصالح ساختمانی با بیشترین رکود مواجه است.

ضرورت احیای زیرساخت‌های حمل‌ونقل و تجارت خارجی

احیای شاهراه تجارت با ترکمنستان

هامان هاشمی، عضو هیات نمایندگان اتاق گرگان، وضعیت نامناسب جاده‌های مواصلاتی مرز اینچه‌برون را بحرانی توصیف کرد و خواستار اصلاح شرایط جاده از طریق کمیسیون مشترک شد. او بر لزوم استفاده از فرصت همکاری با ترکمنستان از طریق تهاتر گازی تأکید کرد، هرچند سهم ایران از بازار واردات این کشور تنها ۳ درصد است.

توسعه کریدورهای ریلی

هاشمی همچنین تکمیل راه‌آهن گرگان-بجنورد را که مصوبه آن ۱۰ سال قدمت دارد، برای دسترسی آسان و ارزان به بازار چین حیاتی دانست. وی اظهار داشت تکمیل این مسیر، شاهراه مهمی را شکل خواهد داد که بازار کشورهای مشترک‌المنافع (CIS) را به ترکیه، چابهار و آب‌های آزاد متصل می‌کند.

فرصت‌های همکاری با قزاقستان

رئیس اتاق بازرگانی ایران به دستاوردهای سفر هیات تجاری به قزاقستان اشاره کرد که شامل امضای ۹ سند همکاری در حوزه‌های معدن و تجارت بود. سند همکاری حمل‌ونقل ترانزیتی بار قزاقستان به سمت جنوب شرق آسیا و آفریقا از مسیر کریدور ایران نیز امضا شد.

حسن‌زاده بر فرصت تجارت گندم با قزاقستان تأکید کرد؛ این کشور ۱۳ میلیون تن مازاد گندم در سال دارد و مقامات آن علاقه‌مند به صادرات از طریق ایران هستند. پیشنهادهای عملیاتی زیر برای توسعه همکاری‌ها ارائه شد:

• تشکیل کارگروه عملیاتی مشترک برای تعریف اقلام اولویت‌دار تجاری با هدف استفاده از قرارداد تجارت آزاد با اوراسیا.
• راه‌اندازی کریدور سبز ترانزیتی قزاقستان-ایران با تخفیف‌های گمرکی.
• ایجاد پایانه لجستیکی مشترک در بنادر جنوبی ایران.
• ایجاد کنسرسیوم مشترک فرآوری مواد معدنی قزاقستان در ایران.

کمبود نهاده در صنعت طیور و کارت‌های بازرگانی

اسحاق بندانی، رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق ایران، به کمبود و افزایش قیمت نهاده‌ها در صنعت طیور اشاره کرد و خواستار حضور نمایندگان تخصصی بخش خصوصی در جلسات تنظیم بازار و شوراها شد. او به واردات ۵۰۰ هزار تن گندم دامی با مصوبه هیات وزیران در مهرماه اشاره کرد.

همچنین، بخشنامه سازمان توسعه تجارت مبنی بر غیرفعال شدن کارت‌های بازرگانی فاقد رتبه‌بندی از ۹ آذر ۱۴۰۴، سردرگمی بزرگی ایجاد کرده است. روسای اتاق‌ها خواستار واگذاری فرآیند اعتبارسنجی از همان ابتدا به اتاق بازرگانی شدند.

بررسی آلودگی هوا؛ مازوت مقصر اصلی نیست

توحید صدرنژاد، رئیس کمیسیون استاندارد، محیط‌زیست و آب اتاق ایران، با ارائه گزارش دلایل آلودگی هوای تهران، اعلام کرد که بر اساس داده‌ها، آلودگی ناشی از مازوت (SO2) در حد متوسط است و مساله اصلی آلودگی تهران نیست.

دلایل اصلی آلودگی هوا در تهران از دیدگاه این گزارش:

• ذرات معلق (PM2.5): بخش زیادی از این ذرات، سیلیس و ناشی از قرارگیری ایران بر کمربند غبار جهانی و همچنین تنش آبی است.
• تردد خودروها: انتشار ذرات غیر اگزوزی سایشی ناشی از تردد، حتی در صورت برقی شدن خودروها، همچنان آلودگی‌زا خواهد بود.

صدرنژاد تأکید کرد: «بدون مدیریت تنش آبی نمی‌توانیم مشکل آلودگی هوا را حل کنیم.» وی پیشنهاد داد که کشت اقتصادی جایگزین کشت معیشتی شود تا مشکل اقتصاد آب حل شود، و همچنین انتقال بخشی از تعطیلات تابستانی به زمستان به عنوان یک راهکار کوتاه‌مدت برای کاهش آلودگی و رونق گردشگری مدنظر قرار گیرد.