پژوهش کانادایی: پلک زدن با میزان «بار شناختی» مغز مرتبط است

کاهش پلک زدن هنگام تمرکز شنیداری

پژوهشگران کانادایی دریافته‌اند که انسان‌ها هنگام گوش دادن به صحبت‌های دیگران، به‌ویژه در محیط‌هایی که صدای پس‌زمینه وجود دارد، به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای کمتر پلک می‌زنند. این یافته سؤالات جدیدی را درباره نحوه تنظیم رفتارهای فیزیکی توسط مغز در پاسخ به نیازهای شناختی مطرح می‌کند.

پنه‌لوپ کوپال، پژوهشگر روان‌شناسی در دانشگاه کنکوردیا در مونترال، می‌گوید: «ما می‌خواستیم بدانیم آیا پلک زدن تحت تأثیر عوامل محیطی قرار می‌گیرد و این رفتار چه ارتباطی با کارکردهای اجرایی مغز دارد. آیا افراد زمان پلک زدن خود را به‌گونه‌ای تنظیم می‌کنند که چیزی از صحبت‌ها را از دست ندهند؟»

جزئیات آزمایش و متغیرهای کلیدی

برای بررسی این فرضیه، تیم تحقیقاتی دو آزمایش با مجموع ۴۹ شرکت‌کننده انجام دادند. در این آزمایش‌ها، تعداد دفعات پلک زدن داوطلبان در حین گوش دادن به جملاتی که با صدای بلند خوانده می‌شد، ثبت شد.

متغیرهای مورد بررسی در طول آزمایش:

• شرایط نوری: تغییر شدت نور محیط.
• میزان صدای پس‌زمینه: تغییر سطح نویز محیطی برای دشوار یا آسان‌تر کردن شنیدن جملات.

نتایج به‌دست‌آمده یک الگوی واضح را نشان داد: نرخ پلک زدن در زمان خوانده شدن جملات، در مقایسه با قبل و بعد از آن، به‌طور مداوم کاهش یافت. این کاهش زمانی که صدای پس‌زمینه بیشتر بود، شدیدتر نیز می‌شد.

یافته‌های کلیدی: تلاش شناختی، نه خستگی بصری

نکته مهم این بود که تغییر شرایط نوری تأثیر معناداری بر نرخ پلک زدن نداشت. این موضوع نشان می‌دهد که عامل اصلی کاهش پلک زدن، نه خستگی یا فشار بصری، بلکه تلاش شناختی مغز برای درک و پردازش گفتار است.

کوپال تاکید می‌کند: «ما به‌صورت تصادفی پلک نمی‌زنیم. در واقع، زمانی که اطلاعات مهم و برجسته ارائه می‌شود، به‌طور نظام‌مند کمتر پلک می‌زنیم.»

ارتباط میان تفکر و پلک زدن

اگرچه پژوهشگران مستقیماً دلیل این ارتباط را بررسی نکردند، اما فرضیه‌هایی مطرح کرده‌اند. یکی از فرضیه‌ها این است که مغز عمداً سرعت پلک زدن را کاهش می‌دهد تا وقفه‌های کمتری در دریافت اطلاعات، چه دیداری و چه شنیداری، ایجاد شود.

میکائیل دروش، پژوهشگر روان‌شناسی و مهندس آکوستیک در دانشگاه کنکوردیا، می‌گوید:

«مطالعه‌ی ما نشان می‌دهد که پلک زدن با از دست دادن اطلاعات—چه دیداری و چه شنیداری—مرتبط است. احتمالاً به همین دلیل است که وقتی اطلاعات مهمی در حال دریافت است، پلک زدن را سرکوب می‌کنیم.»

بر اساس مطالعات پیشین، پلک‌ها می‌توانند نقش یک «مکث ذهنی» را برای مغز ایفا کنند تا به پردازش اطلاعات کمک شود. بنابراین، کاهش پلک زدن در واقع نشانه‌ای از تمرکز بالای مغز و تلاش برای به حداقل رساندن اختلال در توجه شنیداری است.

الگوهای پلک زدن به عنوان ابزار ارزیابی شناختی

تیم پژوهشی بر این باور است که در آینده، الگوهای پلک زدن می‌توانند به‌عنوان یک ابزار جدید و غیرتهاجمی برای ارزیابی میزان بار شناختی و پردازش ذهنی مورد استفاده قرار گیرند. این ابزار می‌تواند به تشخیص زمان‌هایی که مغز درگیرتر است، کمک کند و حتی شاید نشانه‌های اولیه مشکلات شناختی را شناسایی نماید.

با این حال، دانشمندان تأکید دارند که برای تأیید و کاربردی کردن این ارتباط‌ها، به داده‌های بسیار بیشتری نیاز است. دروش می‌گوید که گام منطقی بعدی، تعیین زمان‌بندی دقیق و الگوی از دست رفتن اطلاعات دیداری و شنیداری در هنگام پلک زدن است تا نتایج کاملاً قانع‌کننده شوند.