انتقاد از ثبت نادرست اطلاعات در طرح یک میلیارد درخت؛ ۳۶۳ میلیون نهال ثبت شد

چالش‌های ثبت اطلاعات و فاصله با اهداف کمی

مهراج خائیز، سرپرست جدید دفتر مهندسی و مطالعات سازمان جنگل‌ها، در یکصد و یکمین جلسه طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت، به روند طراحی و راه‌اندازی سامانه این طرح اشاره کرد و اظهار داشت که طراحی سامانه پیش از ابلاغ رسمی طرح و از سال ۱۴۰۱ آغاز شده و اطلاعات تولید نهال و نهالستان‌ها حتی پیش از شروع رسمی پروژه در آن ثبت شده است.

آمار تولید نهال در سه سال

وی با تفکیک آمار تولید، خاطرنشان کرد که بخشی از اطلاعات ثبت‌شده مربوط به تولید نهال پیش از آغاز طرح بوده و عمدتاً شامل تولید بخش خصوصی و دولتی است و ارتباطی به مشارکت مردمی ندارد. آمار کلی تولید نهال در سال‌های اخیر به شرح زیر است:

• در مجموع، طی سه سال گذشته حدود ۳۶۳ میلیون اصله نهال در چرخه تولید ثبت شده است.
• این میزان تولید با اهداف کمی طرح فاصله قابل توجهی دارد.
• در سال ۱۴۰۱، بدون وجود تعهد رسمی، حدود ۷۸ میلیون اصله نهال تولید شد که بخشی از آن با تلفات سال اول مواجه بود.
• در سال ۱۴۰۲ میزان تولید به ۱۷۱ میلیون اصله رسید.
• در سال ۱۴۰۳ تعهدات افزایش یافته است.

انتقاد از خوداظهاری و مغایرت تعهدات

خائیز با انتقاد از عملکرد برخی استان‌ها در ثبت تعهدات و عملکردها، این موضوع را ناشی از عدم ابلاغ تعهدات مشخص و یکپارچه در ابتدای طرح دانست. وی تصریح کرد:

در ابتدای طرح، تعهدات مشخص و یکپارچه‌ای به استان‌ها ابلاغ نشد و برخی استان‌ها تعهدات خود را به شیوه‌های متفاوت و صرفاً بر اساس خوداظهاری در سامانه ثبت کردند که این موضوع راستی‌آزمایی را با مشکل مواجه کرده است.

وی تأکید کرد که خروجی سامانه کاملاً وابسته به اطلاعات ورودی است و اگر داده‌های نادرست وارد شود، نتیجه نیز نادرست خواهد بود. در برخی موارد، عدم همخوانی تعهد سالانه برخی استان‌ها با عملکرد ثبت‌شده، منجر به قرار گرفتن نادرست آنها در رتبه‌بندی‌ها شده است.

لزوم دقت در ثبت داده‌ها و جلوگیری از خطای آماری

سرپرست دفتر مهندسی و مطالعات سازمان جنگل‌ها بر لزوم رعایت امانت‌داری و دقت در ثبت اطلاعات تأکید کرد و توضیح داد که اطلاعات باید دقیق و منطبق با جداول و شاخص‌ها ثبت شود. وی دلایل خطای آماری را این‌گونه برشمرد:

• ورود اطلاعات تکراری
• هم‌پوشانی عرصه‌ها
• ثبت چندباره مساحت‌ها

در همین راستا، تلاش شده است تا سامانه از ثبت مجدد یک عرصه در سال‌های مختلف جلوگیری کند و تنها جایگزینی نهال‌ها در صورت تلفات لحاظ شود.

ضعف در نظارت و عدم ارتقای فنی سامانه

خائیز همچنین به موضوع نظارت در سطوح مختلف (از شهرستان تا استان و سطح ستادی) اشاره کرد و متذکر شد که در برخی موارد، ناظران به‌درستی به وظایف خود عمل نکرده‌اند. هدف سازمان، ارائه آمار واقعی و پرهیز از اعداد مجازی است.

وی در پایان، یکی دیگر از مشکلات ساختاری را عدم ارتقای فنی سامانه در سال ۱۴۰۳ و محدود شدن آن به خدمات پشتیبانی دانست و تأکید کرد: تا زمانی که اطلاعات به‌صورت دقیق، اصولی و یکپارچه توسط استان‌ها ثبت نشود، نمی‌توان انتظار ارزیابی صحیح عملکرد و تحقق کامل اهداف طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت را داشت.