قرارداد ۳۰۰ میلیارد دلاری «استارگیت»؛ شرط‌بندی عظیم اوراکل بر زیرساخت هوش مصنوعی اوپن‌ای‌آی

جزئیات پروژه عظیم «استارگیت» و ابعاد زیرساختی

پروژه استارگیت، که با مشارکت اوراکل، اوپن‌ای‌آی و شرکت سرمایه‌گذاری ژاپنی سافت‌بانک رونمایی شد، فراتر از یک قرارداد ساده است. در این توافق، اوراکل متعهد شده است که برای آموزش و اجرای ابزارهای هوش مصنوعی اوپن‌ای‌آی، چندین دیتاسنتر مملو از واحدهای پردازش گرافیکی (GPU) بسازد. تعهد مالی اوپن‌ای‌آی برای اجاره سرور از اوراکل، حدود ۳۰۰ میلیارد دلار برآورد شده است.

مقیاس بی‌سابقه مراکز داده

برای تأمین این قدرت پردازش عظیم، اوراکل باید حدود پنج مجتمع دیتاسنتر بسازد که هر کدام جزو بزرگ‌ترین‌های جهان خواهند بود. این مجتمع‌ها نیازمند میلیون‌ها تراشه هستند و مصرف برق ترکیبی آن‌ها به ۴.۵ گیگاوات می‌رسد؛ میزانی که بیش از مصرف کل خانه‌های شهر شیکاگو است. علاوه بر این، اوراکل در حال کمک به توسعه ظرفیت دیتاسنتر اوپن‌ای‌آی در امارات متحده عربی نیز هست.

با وجود تجربه نسبتا محدود اوراکل در ساخت زیرساخت‌های فیزیکی در این مقیاس، این شرکت قصد دارد سایت‌ها را سال‌ها زودتر از جدول زمانی معمول صنعت راه‌اندازی کند. با این حال، برخی از برنامه‌ها به دلیل کمبود نیروی کار و مصالح از هدف خود عقب مانده‌اند و تاریخ تکمیل اولیه برخی دیتاسنترهای ایالات متحده از سال ۲۰۲۷ به سال ۲۰۲۸ موکول شده است.

شرط‌بندی بزرگ اوراکل در بازار هوش مصنوعی

این تعهدات عظیم در حالی صورت می‌گیرد که اوپن‌ای‌آی، استارت‌آپی است که سالانه میلیاردها دلار ضرر می‌دهد و هنوز هیچ‌یک از محصولات نرم‌افزاری‌اش بازدهی لازم برای توجیه این سرمایه‌گذاری خارق‌العاده را ثابت نکرده‌اند. با این حال، وال‌استریت چنین مشارکتی را مدهوش‌کننده می‌داند، زیرا هوش مصنوعی سلسله‌مراتب دنیای تکنولوژی را تغییر داده و شرکت‌هایی مانند اوراکل را به میدان بازگردانده است.

لری الیسون، بنیان‌گذار و بزرگ‌ترین سهامدار اوراکل، در دفاع از این استراتژی می‌گوید: «این بزرگ‌ترین کسب‌وکار تاریخ بشر با سریع‌ترین رشد است؛ بزرگ‌تر از راه‌آهن و بزرگ‌تر از انقلاب صنعتی.»

اوراکل، که در دهه‌های گذشته فرصت‌های مهمی مانند جست‌وجوی وب، محاسبات موبایلی و فضای ابری را از دست داده بود، مصمم است که اشتباهات گذشته در حوزه هوش مصنوعی تکرار نشود. این شرکت علاوه بر اوپن‌ای‌آی، قراردادهای بزرگی را با پلتفرم‌های متا و شرکت انویدیا نیز امضا کرده و پیش‌بینی می‌کند که درآمد زیرساخت آن، در نهایت از بقیه درآمدهایش پیشی بگیرد.

ریسک‌های اقتصادی و هشدار حباب

بسیاری از متخصصین نسبت به وجود یک حباب در بازار زیرساخت هوش مصنوعی هشدار می‌دهند، زیرا تأثیر اقتصادی هوش مصنوعی، صرف نظر از صدها میلیارد دلار هزینه صرف شده برای دیتاسنترها، همچنان نامشخص مانده است. اگر این حباب بترکد، اوراکل بیش از سایر غول‌های تکنولوژی آسیب خواهد دید، چرا که هیچ‌یک از رقبا این‌چنین تمام‌عیار وارد این حوزه نشده‌اند.

چالش‌ها و نگرانی‌های سرمایه‌گذاران

• پایداری اوپن‌ای‌آی: سودآوری اوراکل از استارگیت، منوط به حفظ رشد خیره‌کننده اوپن‌ای‌آی است. اگر درآمد اوپن‌ای‌آی دو یا سه برابر نشود، ممکن است توانایی پرداخت هزینه این حجم از قدرت محاسباتی را نداشته باشد.
• احتیاط رقبا: مایکروسافت، رقیب قدیمی اوراکل و شریک قدیمی اوپن‌ای‌آی، از درگیری بیش از حد با تقاضاهای نامعقول اوپن‌ای‌آی عقب کشید و به این شرکت اجازه داد به دنبال فروشندگان ابری دیگری برود.
• هزینه‌های اولیه: دیتاسنترهای شتاب‌زده اوراکل به ده‌ها میلیارد دلار هزینه اولیه نیاز دارند و رقابت با مایکروسافت و گوگل قیمت مصالح و نیروی کار را بالا برده است.
• انرژی و زمان‌بندی: اوراکل برای تأمین برق مورد نیاز، مجبور به استفاده از روش‌های پرهزینه مانند ژنراتورهای گازی شده است، در حالی که بسیاری از شرکت‌های برق لیست‌های انتظار طولانی دارند.

قرارداد استارگیت یک بند مهم دارد: اوپن‌ای‌آی می‌تواند پس از پنج سال تصمیم بگیرد قرارداد را تمدید کند یا کنار بکشد. این بازه پنج ساله، یک دهه قبل از پایان بسیاری از اجاره‌نامه‌های اوراکل است، که ریسک نقدشوندگی پایین و دارایی‌های گران را برای اوراکل در صورت عدم تمدید قرارداد، افزایش می‌دهد. برای اینکه شرط‌بندی اوراکل نتیجه دهد، فقط لازم است که حق با الیسون باشد.